Мұқағали Шаханов шығармашылығы бойынша ашық сабақ

«Көкірегімде төрт сәуле бар төрт бақыттан тұратын...» атты М.Шаханов шығармашылығына арналған әдеби-сазды кештің әдістемелік тәсілдемесі

Кештің мақсаты: • Қазақ поэзиясында өзіндік орны бар Мұхтар Шаханов шығармашылығының терең иірімдеріне үңілу, тарихи шындықты, сөз өнерімен өрнектелген әсемдікті түйсіне білуге баулу; • Адамгершілік, рухани қасиеттерді оқушылар бойына сіңіру, отансүйгіштік сезімдерін шыңдау; Кештің көрнекілігі: ақын портреті, слайд, видио көрініс

1 Жүргізуші:

Қайырлы күн құрметті ұстаздар мен студенттер, кешіміздің қонақтары!

2 Жүргізуші:

Сәлем бердік, кешіміздің көрермені

Қазақтың ол анық қой өнер кені

Ақынның кешіне қош келдіңіз,

Алдарыңда болашақ өрендерің.

1 Жүргізуші:

Көкірегімде төрт сәуле бар төрт бақыттан тұратын, Төртеу – менің мұратым. Төртеуінен алма-кезек нұр алам. Біріншісі – туған елім – ұлы анам. Екіншісі – ғазиз анам, саулығымды сұраған. Бірақ маған екеуі де бір адам.

Қазақстанның халық ақыны, жазушысы, «Түрік халықтары арасынан шыққан ең үздік әлем ақыны » атағының иегері Мұхтар Шахановтың шығармашылығына арналған «Көкірегімде төрт сәуле бар төрт бақыттан тұратын...» атты әдеби – сазды кешке қош келдіңіздер!».

2 Жүргізуші:

Үшіншісі – намыс үшін беріспеген күндерім, Жанған отты өшіруге келіспеген күндерім Тағдырымның жанарынан жеңіс көрген күндерім, Сүрінгенді сүйеймін деп, құлап қалған кездерім Бәрі, бәрі жомарттығым, адалдығым сондағы Кеудеме кеп жиналды да, бақыт болып орнады. Төртінші ме? Төртіншісі сәл тайқыса болар мұң Маған деген адалдығы ол, мені сүйген адамның, - деп жырлаған қазақ халқының ардақты азаматы, ақиық ақыны Мұхтар Шаханов шығармашылығына арналған әдеби-сазды кешімізді ашуға рұқсат етіңіздер.

Ендігі кезекте Мұхтар ағамыздың өмірі жайлы тоқталып кетсек.

Ақынның өмірінен слайд және өмірбаян.

Қазақтың қылыштай өткір тілді, қайратты мінезді, қадірлі азаматы Мұхтар Шаханов1942 жылы 2 шілдеде Оңтүстік Қазақстан облысы, Отырар ауданы, Шілік ауылында дүниеге келген. Бірақ балалық шағы Төле би ауданының Қасқасу ауылында өткен.Қызмет жолы: – трактордың тіркеушісі; – Облыстық «Оңтүстік Қазақстан» газетінде корректор, әдеби қызметкер; – «Лениншіл жас» газетінде оңтүстік облыстар бойынша меншікті тілші; – Қазақстан Жазушылар одағы басқармасының хатшысы; – Республикалық «Жалын» журналының бас редакторы; – КСРО халық депутаты, КСРО Жоғары Кеңесінің мүшесі, ҚР халық депутаты; – Қырғыз Республикасының Халық ақыны (1994ж.) – Қазақстанның халық жазушысы (1996ж.) Шығармалары дүние жүзінің қырықтан астам тіліне аударылған, қазақ тарихында және әлемдік әдебиетте өз орны бар Қазақстанның халық жазушысы Мұхтар Шахановтың туындыларын жас та, кәрі де іздеп жүріп оқиды десек қателеспейміз, тіпті қазақ халқының бірнеше ұрпағы Шаханов шығармаларын жаттап өсті деп сеніммен айта аламыз.

2 Жүргізуші:

Даласындай дарқан халық ел,Білгің келсе бізге досым, жақын кел,Қазақ халқы – Мұхтарымен жазушыҚазақ халқы – Мұхтарымен ақын ел.

Осыдан 72 жыл бұрын асыл қазынамыз «Абай жолы» эпопеясының 1-ші кітабы жарыққа шығыпты. Ұлы шығармалармен қатар дүниеге келген, кіндігі кесілген перзенттерінің бірі – Мұхтар Шаханов.

1 Жүргізуші:

Кім еліне Мұқанша сыр ағытты,Кім Мұқанша бағындырар бағыттыҚазақ халқы - Мұхтарымен АлатауҚазақ халқы – Мұхтарымен бақытты.

Ақын аға есімінің Мұқтар болуының да өзіндік сыры бар. Өз есімінің Мұхтар қойылуын ақын «Мені неге Мұхтар қойған» өлеңінде .

Ендігі кезекте ақынның өлеңдерінен үзінді. «Мені неге Мұхтар қойған», «Жігерлендіру», «Рух пен тіл»

2 Жүргізуші:

Өзендер мен көлдердің Көлден шалғай шөлдердің, Биіктер мен алыптардың Жылулар мен жарықтардың арасын жалғап келген бір ән бар, - деп ақынның өзі жырлағандай, оның көп өлеңіне ән де шығарылған. Көпшілікке танымал бұл әңдердің сөзін жазған М.Шаханов екенін біле бермеуіміз де мүмкін. Бұл әндер: «Айналайын», «Арыс жағасында», «Әке туралы жыр», «Кешікпей келем деп едің», «Ақ бантик» және тағы басқа көпшілікке танымал әндер. 1 Жүргізуші:

Дұрыс айтасың, ақын өлеңдеріне жазылған әндерді қалай әуелете шырқады десейші! «Туған күн кешінде», «Жұбайлар жыры», «Гүлдәурен» тағы көптеген әндер халықтың сүйсіне айтатын әндері болып табылады. Сол әндердің біреуін тыңдап көрсек...

Мұхтар Шаханов өлеңіне жазылған Шәмші Қалдаяқовтың әні «Арыс жағасында»

2 Жүргізуші:

Мұхтар шығармаларының ерекшелігі, адамды селт еткізер тұсы - өлеңнің ішкі мазмұны, өлеңдегі ойдың тереңдігі мен көкейкестілігі. Табиғатында суреткерлік қасиеті басым болғандықтан ол ашынған жүрек, ақырған ашу, қан жылаған қайғыны мезгіл, мекенсіз өлеңнің өзегіне итере салмайды, соған әкелген жағдай мен заманды, тарих пен тағдырды…