Музыкалық білім арқылы баланың рухани дамуын қолдау

Музыкалық білім беру арқылы баланың рухани байлығын арттырудың жолдары

Баланы ерте жастан – ақ дана халқымыз бесік жырымен, өсиет термелерімен, желдірме термелерімен тәрбиелейтін болған. Бұл тәрбие үрдісінің басым бөлігін құрайтын құрал болатын. Өйткені баланың рухани байлығынан оның білімі де танымы мен түсінігі, мәдіниеті мен ұлттық ерекшелігі сипатталатын болған.

Ғасырлар бойы қалыптасқан тәрбиенің тұтастылығы мен жүйелілігі халқымыздың біте қайнасқан салт – дәстүрімен, әдет – ғұрпымен сипатталып отырған. Музыка өнері әрбір баланың жанына әсемдік сыйлап, өзінің ұлттық рухани мәдениетін құрмет тұтуға, оны қорғауға және деңгейін көтеруге жағдай жасайтын болған. Сол себепті бүгінгі бүлдіршін ертеңгі қоғам мүшесін өнерпаздыққа тарту ұлттық дәстүрдің ұмытылмауына әрекет ету бүгінгі қажеттілігі және заңдылығы болуы керек.

Білім беру саласында баланың эстетикалық, этикалық және адамгершілік нормаларын меңгерту міндетін жүзеге асыруда музыка пәнінің орны ерекше. Музыка тәрбиесі балаларды өнер құндылықтарын жете білуді меңгерттіре отырып, олардың бойында белгілі адамгершілік – эстетикалық мәдениетті, көркемдік талғамды, шығармашылық қабілетті дамытады.

Тәрбиедегі басты мақсат: қоғам мүшелерін мәдениетті түрде әлеуметтендіру, яғни адамның тек қана рухани өмірінің қалыптасуын ғана емес, оны ұрпақтан – ұрпаққа мирас ету де жатады.

Кез – келген халық өз қазынасын, оның таңдаулы үлгілерін жеткіншек ұрпақты тәрбиелеу құралына айналдырып отыратыны белгілі. Нақтырақ айтқанда, олардың көркемдік, музыкалық, эстетикалық талғамы мен мәдени деңгейін жоғарылатуды – басты міндет етеді. Ұлттық өнерге баланы жастайынан баулу олардың адамгершілік, эстетикалық қасиеттерін дұрыс қалыптасуына, мәдени дәстүрге деген сыйластық сезімін дамытуға әсерін тигізіп, оқу – тәрбие үрдісінің сапасын арттырады.

Баланың әсемдікті түсіне білуі жайлы Ұлы Абай өмір шындығын дәл бейнелеу жөнінде поэзия мен музыканың рөлі жайлы: әсемдік сыры, биік мұратталғандары, көркем шарттары, шығармадағы дарындылық пен шеберлік ән мен күйді орындаудағы дәстурлер, т.б. мәселелерді көтере келіп, эстетикалық сезімдердің дамытудың нақты жолдарын қарастырды.

Абайдың түсінігінше, баланы жастайынан көркемдікке баулуды үлкендер неғұрлым ертерек ойластыруы қажет, өйткені бесіктегі нәрестенің өзі ананың әлдиі, құлағына жеткен ән – күйдің әуезді үні арқылы сұлулық пен көркемдіктен хабардар болып жатады.

Баланың шығармашылық қиял – қабілеттерінің эстетикалық сезімін, талғамы мен көзқарасының мәдениетін, ой – өрісін кеңейтіп, айнала – қоғам және өзін қоршаған орта өміріндегі әсемдік пен сұлулықты сезініп, бойына сіңіре білуге тәрбиелеуде музыка жанрлары орасан зор роль атқарады.

Қазіргі заман талаптарына сай жеке тұлғаның эстетикалық мәдениетін қалыптастыруда балалар фольклоры жанрды пайдалану басты мәселелердің бірі. Осы тұрғыда балалардың эстетикалық мәдениетін дамытуда қазақ фольклор жанрын пайдаланудың маңызы зор, солардың бірі – балаларға арналған әндер, бесік жырлары. Ұлы Абай:

Туғанда дүние есігін ашады өлең, Өлеңмен жер қойнына кірер денең. Өмірдегі қызығың бәрі өлеңмен, Ойлансаңшы, бос қақпай елең – селең.