Ұлттық салт-дәстүр арқылы тұлғаны дамыту баяндама

Баяндама

Тақырыбы: Ұлттық салт-дәстүр арқылы жеке тұлғаны рухани дамыту-басты мақсат

Жаңа заман баласы - ертеңгі еліміздің болашағы. Қазіргі таңда мектеп жасына дейінгі балаларды дамыту мәселесі мемлекеттік саясаттың ажырамас бөлігі болып отыр. Сондықтан мектепке дейінгі балаларды оқыту мен тәрбиелеудің негізгі мақсаты – баланың жеке басының қалыптасуы мен дамуы болып табылады.

Жаңа заман баласын қалыптастырып, дамыту үшін, тұлғаның ішкі жан дүниесі мен оның қыр сырын анықтап, мүмкіншіліктері мен қабілетінің дамуына жағдай туғызу қажет. Ол үшін баланы сәби кезінен бастап халық ауыз әдебиетімен сусындандырып, құлағына құйып өсіру керек. Яғни, мектеп жасына дейінгі балаларды тәрбиелеуде халық ауыз әдебиетінің алар орны ерекше.

Әр халық өзінің ұрпағының білімді,қайырымды ,адал ,үлкенді құрметтейтін,елін,жерін сүйетін елжанды болып өсуін армандайды.Бұл мәселені өзінің тұрмыс –салтына байланысты шешіп отырады.Халқымыздың ертегілерінде,ойындарында ,салт –дәстүрінде математикамен байланысқан тұстары көп.Ауыз әдебиеті баланың танымын кеңейтеді .

Тақырыптың өзектілігі:

Балаларға ауыз әдебиеттінің үлгілерін үйретуге баса назар аудардық. Математиканы ауыз әдебиетімен байланыстыра отырып ойын,тілін ұстарту,

математикалық мәдениеттілігін, сауаттылығын қалыптастыру,баланың математикаға деген ынта –ықыласының тұрақты болуын қамтамасыз ету . Баланы ұлтжандылыққа тәрбиелеуде - ата-ана басты тұлға .

Мақсаты: балаларға қазақтың тұрмыстық салт –дәстүрлері,ата-мұрасы арқылы ұлттық тәлім –тәрбие бере отырып,математикалық белсенділігін арттыру,елін,Отанын сүйетін ,білімді азамат тәрбиелеу.

Міндеттері

Ертегілер,

ұлттық ойындар

Сандар сыры мен қасиеттері жайлы түсінік беру

Математикалық өлең , санамақ

Мақал –мәтелдер

Жұмбақ,жаңылтпаш

Қазақ отбасында жас баланың тілі алғаш шығып, былдырлап сөйлей бастасымен, ата - ана оның алақанын қыттықтап немесе саусақтарын бүгіп -жазып, саусақ ойындарын ойната бастайды. Мектепке келмей тұрып - ақ бала сандық ұғым туралы мағлұмат ала бастайды. Бірақ оны- саналы түсінбейді. Осы құбылысты -сезген халық жастарға сан ұғымы туралы мағлұмат берудің алуан жолдарын ойлап тауып, олардың ақыл ойын өте шеберлікпен жетілдіре білген. Сан ұғымын есептер арқылы, ауыз екі әңгіме арқылы немесе нақыл сөздер, мақал - мәтелдер арқылы да жеткізген. Сан ұғымын заттың негізінде, сол заттың бейнелі суреті арқылы беру бала зердесінде өшпес із қалдырып, санасына мыктап орын тебері сөзсіз. «Аз», «Көп» деген ұғымдарды баланың зердесіне ұялату оңай емес. Ал, оны қарапайым халық ойынының негізінде түсіндіре бастасақ, ол онша қиындық келтірмейді. Сан ұғымын игерудің келесі кезеңінде сан ауқымын онға дейін кеңейте отырып, төмендегі сияқты жұмбақ - санамақтарды жаттатқызу қолға алынады.Ал санайық ,санайық,

Сан сырына қанайық.

Бір саусақты жұмайық,

«Бір саны « , - деп ұғайық.

2 саны «Аққуға » ұқсайды.

2 саны жұп сан,аққуда жұбымен жүреді.

« 3» киелі сан.

Үш арыс Сәкен,Бейімбет, Ілияс.

Үш би Төле би ,Қазыбек би, Әйтеке би.

«4» саны – төрт түлік мал,

«5 » саны – бес саусақ.

Бас бармағым –атам үйдің данасы,

Балан үйрек –әжем,ошақ анасы.

Ортан терек –әкем,отау панасы.

Шылдыр шүмек- шешем,шаңырақ ажары,

Титтей бөбек- мен,бәрінің базары.

Математикалық өлең.

Қазіргі кездегі мектептің маңызды міндеттерінің бірі – баланың қисынды (логиқалық) ойлауы мен шығармашылық қабілетін дамытып, өз бетімен ізденушілігін қалыптастыру болып табылады. Осы бағытта жұмыс істеу барысында, математика сабақтарында математиқалық өлеңдерді қолданудың тиімді жақтары өте көп.

Жаңбыр жауып өткесін

Дөңгелек сары күн шықты.

Жамылған бұлт көрпесін,

Тасты серпіп бұл мықты.

Былғасыда тұмсықты,

Болмады бала қапалы .

Орамал төрт бұрышты,

Қалтасында жатады

Санамақтар.Санамақ – жас бүлдіршіндерге сан үйретеді,дүние танытады,баланың қисынды ойлауы мен математикалық есептеу қабілетін дамытады.

Жас балалардың карапайым математиқалық білім - түсініктерін қалыптастыруда санамақтар ерекше рөл атқарған., санамақты көп жаттауға деген құлшыныс олардың жаттау қабілеттерін, танымдық ой - өрісін дамытады, ал санамакты ырғағымен айта білу мәнерлеп сөйлеуге үйретсе, санамақ тәртібін бұзбай айту баланы сергектікке, байқампаздыққа, турашылдыққа баулиды. Қазақтың халық санамақтары, ең алдымен, жас балаға сан үйретудің дидактиқалық құралы, әсіресе он көлеміндегі сандардың нумерациясын игерудің әдіс - тәсілдері ретінде қолданылған. Қазақ арасында өлең түрінде айтылатын санамақтардың сан алуан түрлері бар. Олардың барлығы дерлік мазмұн жағынан бір - біріне жақын, көпшілігі онға дейін немесе беске дейінгі санау мәселеріне байланысты болып келеді. Сондай - ақ алтыға, жетіге дейінгі сандарды қамтитын санамақтар да бар.

Бір дегенім бала,

Санды дұрыс сана.

Сенің қанша атаң бар?

Сенің қанша апаң бар

Екі дегенім ешкі,

Таудан келер кешке.

Лағы оның қанша?

Ізде келмей қалса.

Үш дегенім үйім,

Үйде жақсы күйім.

Бақшадан да қалам,

Тап-таза боп киінем.