Өлшем құралдарының қателіктері сабақ жоспары

«Бекітемін»

«Арнайы пәндер» жетекшісі

_____________Назарова Ш.Е

Сабақ жоспары

Күні: 21.11.2019 ж

Оқу тобы: О-171

Сабақтың тақырыбы: Өлшем құралдарының қателіктері

Сабақтың мақсаты:

Білімділігі: Білім алушылардың метрология, стандарттау және сертификаттау пәнінен алған білімдерін жинақтау, олардың метрология,стандарттау және сертификаттау пәнінен алған білімдерін бақылап, бағалау.

Дамутышылығы: Білім алушылардың өзіндік ізденісін, шығармашылық қабілетін арттыру, теориялық білімін практикада қолдана білуге дағдыландыру

Тәрбиелігі: Пәнге, білімге, шығармашылыққа, ойын еркін жеткізе білуге, топта бірлесе жұмыс істеуге, тәртіптілікке, сабырлылыққа, еңбек сүйгіштікке, ұқыптылыққа тәрбиелеу, ұшқыр ойлы, шығармашылық қабілеті бар жеке тұлғаны қалыптастыру.

Сабақтың түрі: Аралас сабақ

Сабақта қолданылатын әдіс – тәсілдер: 20 сұрақ әдіс

Сабақта қолданылатын көрнекті құралдар: интерактивті тақта, слайд

Сабақтың өту барысы

Реттік

Сабақ өту кезеңі

Мазмұны

Ұйымдастыру кезеңі

Сәлемдесу. Білім алушыларды түгендеу.

Өткен сабақтар білім деңгейлерін тексеру (үй тапсырмасын сұрау)

Жаңа сабақты меңгерту (материалды) түсіндіру

Өтілген сабақты (материалды) бекіту

Үйге тапсырма

Сабақ/оқу қортындысын жасау, бағалау

Оқытушы: _________Калбергенова Сандугаш Куатовна

Сабақтың өту барысы

Білім алушыларды ұйымдастыру (5 мин)

Сәлемдесу. Оқу құралдарын дайындау. Топты түгендеу

Үй тапсырмасын сұрау (20-25 мин)

Өткен сабақпен байланыс

Жаңа тақырыпты меңгерту (30-35 мин)

Өлшем құралдарының қателіктері

Өлшем ңүралдарының қателігі (инструменталды ңателігі) өлшемдердің жалпы ңателігінің бір бөлігі.Өлшем аралының қателігі - өлшенетін физикалық шаманың шынайы шамасы мен құрал көрсеткішінің арасындағы айырма.

Қателіктің өзгеру сипаты бойынша уақыт өте келе өлшем құралдарының жүйелі және кездейсоқ қателіктерін ажыратуға болады.Өлшем құралының жүйелі қателігі - тұрақты ретінде алынатын немесе заңды түрде бар өлшем құралының құрамдас бөлігі. Тұрақты жүйелі қателіктің болу себептері: өлшем құралының калибрленуінің немесе граду-ирленуінің дәл болмауы; температураның және жұмысшы кернеудің әсері жөне т.б. Уақыт өте келе өзгеретін жүйелі қателіктің себептері: өлшем құралдарын қолдану жағдайларының өзгеруі (температура, ылғалдылың, атмосфералық қысым, механикалың әсер), түрлі кедергілер мен басқа да факторлар. Өлшем құралының жеке үлгісінің жүйелі қателігі, әдетте, осы типтегі өлшем нұралының басқа нұсқаларының жүйелі қателігімен сөйкес келмейді. Сондықтан бір тилтегі өлшем құралдарының тобы белгілі бір орташа жүйелі қателікпен сипатталады және осы типтегі өлшем құралы үшін кездей-соқ шама ретінде қарастырылуы мүмкін. Кездейсоқ қателік - кездейсоқ түрде өзгеретін өлшем құралының жалпы қателіктерінің құрамдас бөлігі. Бұл қателіктің болу себептері: электронды шуылдар, байланыс құрылғыларындағы контактты кедергілердің тұрақсыздығы, аспаптардың қозғалмалы бөлік тіректеріндегі үйкеліс тұрақсыздығы ж

Өлшем құралының қателігін кіруі немесе шығуы бойынша қарастыруға болады. Кіру бойынша қателік кіру кезінде градуирлеу сипаттамасы көмегімен шаманың шынайы мөні бойынша анықталатын кіру кезіндегі шаманың мәні мен шығу кезіндегі шаманың шынайы мәнінің арасындағы айырмашылық:

кір =X шын - У (Хшын)/Кжан

мүндағы хшын - кіру кезіндегі шаманың шынайы мәні;

у(х )- кіру кезіндегі физикалық шаманың шынайы мәніне сәйкес келетін өлшем құралының шығу кезіндегі мәні; К - өлшем құралын жаңғырту коэффициенті. Сәйкесінше, өлшем құралының шығу бойынша қателігі: шығ=Кжан Х шын –у(Хшын)

Осылайша кіру және шығу бойынша өлшегіш түрлен-діргіштің ңателігі анықталады. Мұнда қателікті шығуға «алып келу » процедурасы өте маңызды, өйткені ол өлше-нетін физикалық шаманың бірлігінде өрнектелген абсо-лютті қателікті алуға мүмкіндік береді.

Салыстырмалы қателік - өлшем құралдарының абсолютті қателігінің өлшеу нәтижелеріне немесе физикалық шаманың шынайы мөніне ңатынасымен сипатталатын өлшем құралының ңателігі. Төжірибеде абсолютті қателік аспап көрсеткіштеріне жатқызылуы мүмкін және оны пайызбен керсетуге болады. Егер салыстырмалы қателік нормаланатын мәнге (өлшемнің барлық диапазонында тұрақты) жатқызылса, онда ол келтірілген деп аталады. Нормалайтын мән ретінде әдетте елшемнің жоғарғы шегін алады.

Істе қолдану кезінде өлшем құралдары уақыт өте келе сыртңы ортаның әсеріне (температура, ылғалдылық, атмосфералың қысым, механикалық есер) ұшырайды. Осыдан мынадай сұрақ туындайды: өлшем құралдары…