Оныншы сынып Қазақстан тарихы сабағының жоспары

10-сынып Қазақстан тарихы

Сабақтың тақырыбы: §17 Көшпелілікті зерттеу тарихы

Сабақтың мақсаты:

Көшпелілер өркениетін зерттеу мәселесі туралы,көшпеліліктің шығу тегің қалыптасуы туралы түсіндіру.

Оқулықтағы суреттерді пайдалана отырып, қоғам дамыған сайын көшпелі шаруашылықпен тұрмыстың жаңа жетістіктері пайда болыд.Б.з. V-VI ғасырларда одан кейін де 1000 жылға таяу уақыт көшпеліліер саяси аренада күшейіп,XV-XVI ғасырларда қайта құлдырағаны туралы түсіндіре отырып оқушылардың білімдерін дамыту.

Оқушыларды еліміздің өткен тарихына құрметпен қарауға тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: аралассабақ

Әдісі: сұрақ-жауап

Көрнекілік: тірек сызбалар,кеспе қағаздар.

Сабақтың жоспары I. Ұйымдастыру кезеңі

II Үй тапсырмасын тексеру

III Жаңа сабақ

IV Жаңа сабақты бекіту

V Қорытындылау,бағалау

VI Үйге тапсырма.

Сабақтың барысы: І.Ұйымдастыру кезеңі

Оқу құралын тексеріп түгелдеу

Оқушылар зейінін сабаққа аудару

ІІ.Үй тапсырмасын сұрау:

Кеспе қағаздардың сұрақтары

Қазақ жүздерінің шығуы жөніндегі ғалымдардың пікілеріне сендердің көзұарастарың қандай?

Қазақ жүздерінің ерекшеліктері неде?

Үштік бөлініс дәстүрі деген не?

Жаңа сабақтың жоспары:

Көшпелілер қркениетін зерттеу мәселелері.

Көшпеліліктің шығу тегі.

Көшпеліліктің қалыптасып дамуы.

XVIII-XIX Ғасырдың Еуропа ғалымдары да көшпеліліер туралы өз көзұарастарын білдіріп отырды. Мысалы,Монтескье көшпелілер қоғамын «әділетті,теңдңктң қоғам» десе Фергюсон, адам Смит : «Көшпелілірде мүлік теңсіздігі, әлеметтік теңсіздік ерте пайда боды»,-деген. Ал философ кант: «Мемлекеттің өзі көшпелілір мен отырықшы-егіншілердің өзара қақтығысынан, қорғаныс мақсатында пайда болды» деген тұжырым жасайды. Атақты философ Ф.Гегель: «Көшпелілерде әлеуметтік қарама-қайшылық болғанымен, мемлекет болған жоқ»-деп есептеген.

Көшпеліліктің шығу,көпшілік жағдайда,географиялық ортаның тікелей әсерімен байланысты. Сондықтан да көшпелілік белгілі бір нақты тарихы кеңістіктерге ғана таралды.

Мына еңбектердің қайсысын қай ғалым жазғанын сәйкестендір.

Л.Н.Гумелев

А)

«Азия көшпелілері» «1907)

В.Д.Шахматов

Ә)

«Кочевое общество : генезис, развития, упадок» «1984)

Д.Кішібаев

Б)

«шаруашылық, мәдени тұрпаттар және тарихи процесс» (1968)

В.В.Андрианов

В)

«Көне түркілер» (1907)

Г.Е.Марков

Г)

«Казахская пастбищно-кочевая община» (1964)

Көшпеліліктің эволюциясы

құрғақшылық

Үй маңындағы мал шаруашылығы

Мал басының өсуі, жылқыны мініске үйрету

Мал басы өсіп, жайылымның кеңеюі,оны ауыстыру

Жылжып көшу, құдықты ойлап табу

Сүйек,қола,темір ауыздықтар,темір үзеңгі,ер-тұрман

Мал бағу тәжірибесі

Қос арба үстіндегі күрке, шаңырақты киіз үй