Қазақстан тарихы сабағын жоспарлау үлгісі, 10 сынып

Сабақтың тақырыбы: §14.Қазақ халқының антропологиялық деректер бойынша қалыптасуы.

Сабақтың мақсаты:

Антропология ұғымын түсіндіре отырып, Қазақстан жеріндегі қола, ерте темір және түрік дәуіріндегі антропологиялық, өзгерістерге ұшырау сеьептері туралы оұушыларға толық түсінік беру.

Антропология-адам ағзасының белгілі бір географиялық ортада, белгілі бір уақыт шеңберінде өзгеруі, осы өзгерістердің неден,қалай болатыны заңдылықтарын зерттейтіндігін түсіндіре отырып оқушылардың білімдерін дамыту.

Оқушыларды адамгершілікке,өз қлтына, халқына деген мақтаныштық сезімге тәрбиелеу

Сабақтың түрі: аталас сабақ.

Әдісі: сұрақ-жауап.

Көрнекілік:Кесте, тірек сызбалар.

Сабақтың жоспары I. Ұйымдастыру кезеңі

II Үй тапсырмасын тексеру

III Жаңа сабақ

IV Жаңа сабақты бекіту

V Қорытындылау,бағалау

VI Үйге тапсырма.

Сабақтың барысы: І.Ұйымдастыру кезеңі

Оқу құралын тексеріп түгелдеу

Оқушылар зейінін сабаққа аудару

ІІ.Үй тапсырмасын сұрау:

«Этносаяси қауымдық» ұғым дегеніміз не?

Қазақ жерінің Қыпшақ даласы болып аталу себебін түсіндіріңдер.

Монғолдардың жаулаушылық саясаты қазақ жерінің этностық құрамына қандай өзгеріс әкелді?

Едәуір кеңістікті жаулап алған монғолдар неліктен Алтын Орданың жетекші тайпалары бола алмады?

Алтын Орда мен Ноғай ордасы тайпаларының тыныс-тіршілігінде, тілінде айырмашылықтар боды ма?

ХІV-ХV ғасырлардағы этникалық үдерістер

ХІV-ХV ғасырларда Қазақстан жерінде және көршілес аймақтарда өмір сүрген мемлекеттер

Жаңа сабақтың жоспары:

Антропология деген не?

Қазақстан жерін қола дәуірінде мекендеген адамдардың түр-сипаты.

Ерте темір дәуірінде Қазақстан жерін мекендеген тайпалардың антропологиясы.

Түрік дәуірінің антропологиясы.

Антропология ғылымының сатылары

Адам морфологиясы

Адам баласының шығу тегін зерттейтін сала

(антропогенез)

Нәсілдерді зерттейтін сала

(расогенез)

Қазақстан жерін мекендеген тайпалардың антрополгиясындағы моңғолдық тек диаграммасымен таныстыру.

Кезеңдер

Моңғол шапқыншылығы дәуірі

Түркі дәуірі

(VІ-ХІ ғасырлар)

Қола дәуірі (б.з.д.1-2 мыңжылдық арасында)

Моңғол шапқыншылығ нәтижесінде Қазақстанды мекендеген тайпалардың антропологиялық тұрпатында моңғолдық нәсіл әсерінің үлес салмағы 65-70%жетті.

Адамдардың тұрпатында Еуропалық және моңғолдық нәсілдердің белгілері аралас,қазіргі қазақтардың түрпатынна жақын. Халық өзінің ала-құлалығымен еркешеленеді. Тапйалардвың антропологиялық тұрпаты 25 % моңғолданды. Тайпалардың дене, бетәлпетіндегі моңғолдық нәсіл белгілері 50%,жетті, қалған 50% нәсілдік еуропалық тұрпатқа тиісті болды.Тұрпаттық Оңтүстік Сібірлік нәсілдік тұрпат қалыптасты.