Оқыту мен тәрбиелеудің байланысы туралы баяндама

Оқыту және тәрбиелеу

Білім беру-оқытудың, тәрбие мен дамытудың үздіксіз процесі. Білімді түрлендіруде, білім беру процесін реформалауда зерттеуші мұғалім мен көшбасшы мұғалім жаңа формация мұғалімі ретінде орталық тұлға болып табылады.

«Жаңа формация мұғалімі рухани дамыған әрі әлеуметтік тұрғыдан есейген,педагогикалық құралдардың барлық түрлерін шебер меңгерген маман,өзін-өзі әрдайым жетілдіруге ұмтылатын шығармашыл тұлға. Ол жоғары білімді шығармашыл тұлғаны қалыптастырып, дамыту үшін жауапты» Н.Назарбаев.

Қазіргі білім беру жүйесінің мақсаты-бәсекеге қабілетті маман дайындау.Мектеп-үйрететін орта,оның жүрегі-мұғалім.Ізденімпаз мұғалімнің шығармашылығындағы ерекше тұс-оның сабақты түрлендіріп,тұлғаның жүрегіне жол таба білуі. Ұстаз атана білу,оны қадір тұту,қастерлеу,арындай таза ұстау-әр мұғалімнің борышы.Ол өз кәсібін,өз пәнін,барлық шәкіртін,мектебін шексіз сүйетін адам.Өзгермелі қоғамдағы жаңа формация мұғалімі – педагогикалық құралдардың барлығын меңгерген,тұрақты өзін- өзі жетілдіруге талпынған,рухани дамыған, толысқан шығармашыл тұлға құзыреті. Жаңа формация мұғалімі табысы,біліктері арқылы қалыптасады,дамиды.Нарық жағдайындағы мұғалімге қойылатын талаптар: бәсекеге қабілетті, білім беру сапасының жоғары болуы,кәсіби шеберлігі,әдістемелік жұмыстағы шеберлігі.Қазіргі кәсіптік – педагогикалық қызмет қандай мұғалімді талап етеді.

Ал,білім берудің кәсіби құзырлы маман иесіне жеткен деп мамандығы бойынша өз пәнін жетік білетін,оқушының шығармашылығы мен дарындылығының дамуына жағдай жасай алатын,тұлғалық- ізгілік бағыттылығы жоғары, педагогикалық шеберлік пен өзінің іс – қимылын жүйелікпен атқаруға қабілетті,оқытудың жаңа технологияларын толық меңгерген және білімдік мониторинг негізінде ақпараттарды тауып, оларды таңдап сараптай алатын,отандық және шетелдік тәжірибелерді шығармашылықпен қолдана білетін кәсіби маман педагогті айтамыз.

Ең бірінші кезекте мұғалімнің «өзіндік жаңалығы»болуы қажет.Ғылым жаңалығын түрлендіруге өз үлесін қосу арқылы жасаған нәтижелі жұмысы өзгелердің тәжірибесін толық көшірмей,жаңа ортаға икемдеп,өзіндік іс – әрекет жиынтығы арқылы айтарлықтай нәтижеге қол жеткізу керек.

Осы орайда мұғалімдердің функционалдық сауаттылықтарын кәсіби шеберлікпен ұштастыру үшін нәтижеге бағытталған білім беру үлгісіндегі мақсатты түрде білім беретін,қалыптастыратын,дамытатын андрогогикалық процесс қажет.Басқаша айтқанда ересектерге арналған ,жалпы және кәсіби білімнің қажеттілігін дамыту,ғылым,білім мен мәдениет жетістіктері арқылы адамдардың жалпы мәдениеті мен әлеуметтік белсенділікті дамытуға бағытталған танымдық іс - әрекетке ынталандыру үшін білім беру .Қазіргі білім беру парадигмасы « білікті адамға» бағытталған білімнен «мәдениет адамына»бағытталған білімге көшуді көздейді. Бұл білім беру жаңаша ұйымдастыру-оның философиялық, психологиялық,педагогикалық негіздерін ,теориясы мен тәжірибесін тереңірек қайта қарауды қажет етеді.

Сондықтан бүгінгі күні еліміздің білім жүйесінде оқыту үдерісін тың идеяларға негізделген жаңа мазмұнын қамтамасыз ету міндеті тұр..

Білім сапасын арттыру және нәтижеге бағытталған үлгіге беталуы барысында мұғалімдер мемлекеттік стандартта берілген нәтижелерге жетуде кәсіби шеберлікпен меңгерген зерттеу біліктері мен дағдылары нәтижесінде проблеманың шешімін таба алатын,ақпараттық-коммуникативті мәдениеті жоғары тұлғалық-дамытушылық функцияны атқарады.Қазіргі заман адамның осы құзыреттілікті меңгере отырып,тек «Кәсіби икемділігін оңтайландыруды қамтамасыз ету ғана емес,іске асыру мүмкіндігін» үнемі оқып-үйрену және өзін-өзі жасау талабын қалыптастыра алады.Ұлы педагогтар А.Дистерверг,К.Ушинский,А.Макаренко,В.Сухомлинский т.б. мұғалімдік еңбекті адам таныту ғылымы,адамның жан-дүниесі,рухани әлемге бойлай алу өнері дей отырып,педагогикалық шеберліктің дамуына зор үлес қосқан.Осы тұрғыдан алып қарағанда педагогикалық шеберлік-кәсіби әрекеті жоғары деңгейге көтерілуінің төмендегідей психологиялық критерийлерін анықтаған.

Объективті критерийлер.Мұғалімнің өз мамандығына қаншалықты сәйкес әлеуметтік тәжірибеге қосар үлесі қандай екендігі.Жоғары еңбек көрсеткіші,әртүрлі мәселелерді шығармашылықпен шеше алу біліктері,т.б. жататындығын атап өтеді.

Субъективті критерийлер.Адамның мамандығы қаншалықты оның табиғатына қабілеттері мен қызығушылығына сәйкес қаншалықты ол өз ісінен қанағат табатындығымен байланысты.Мұғалім еңбегіндегі субъективті критерийлерге кәсіби-педагогикалық бағыттылық,кәсіптің маңыздылығын оның құндылығын түсіну,маман иесі ретінде өзіне позитивті көзқарастың болуын жатқызады.