Оқытудың үшөлшемді әдістемелік жүйесінің ерекшеліктері

Атыханов Талгат Атыханович

Алматы экономикалық колледжі

«Оқытудың үшөлшемді әдістемелік жүйесі» педагогикалық технологиясының ерекшеліктері

Білім беру саласы қызметкерлерінің алдында қойылып отырған басты міндеттердің бірі – оқытудың әдіс-тәсілдерін үнемі жетілдіріп отыру және қазіргі заманғы педагогикалық технологияларды меңгеру. Қазіргі білім беру саласындағы оқытудың озық технологияларын меңгермейінше сауатты, жан-жақты маман болу мүмкін емес. Жаңа технологияны меңгеру оқытушының интеллектуалдық, кәсіптік, адамгершілік, рухани, азаматтық және де басқа көптеген адам келбетінің қалыптасуына игі әсерін тигізеді, өзін-өзі дамытып, оқу-тәрбие үрдісін тиімді ұйымдастыруына көмектеседі.

Сабақ – ұстаздың көп ізденуінен, көп еңбектенуінен туатын педагогикалық шығарма. Ал осы шығарманы алдында отырған оқушыларға игерту де оңай шаруа емес. Ол үшін оқытушының біліктілігі, іскерлігі, көптеген әдіс-тәсілдерді қолдана білуі, айтқанын оқушы жүрегіне жеткізе алатындай шешендігі, шебер ой-өрнегі болуы керек.

Сабақ үстінде небір күрделі қиындықтар, оқыс әрекеттер кездеседі. Шебер ұстаз соның бәріне төтеп беріп,ешқандай әрекетке жол бермей сабақ үрдісін түрлендіріп отырады. Бүгінгі таңда озат педагог-ғалымдар, тәжірибелі ұстаздар ойлап тапқан сабақты түрлендіріп өткізудің неше түрлі жаңа тәсілдері жеткілікті. Осындай технологиялардың бірі-Ж.Қараевтың «Оқытудың үшөлшемді әдістемелік жүйесі» педагогикалық технологиясы.

«Оқытудың үшөлшемді әдістемелік жүйесі» педагогикалық технологиясы дегеніміз-оқушының туа біткен ақыл-ой қабілетінің жеке даму жан-жақтылығына негізделген білім беру жүйесі.Бұл технология үш деңгейде берілген.Деңгейлеп оқыту оқылатын ақпараттың азаюы арқылы емес, оқушыларға қойылатын талаптардың әр түрлілігі арқылы жүзеге асырылады.Бұл технологияда бірінші орында оқушы тұрады және оның өз бетімен білім алудағы белсенділігіне баса назар аударылады.

«Оқытудың үшөлшемді әдістемелік жүйесі» педагогикалық технологиясы негізінде тақырыпты меңгеру екі бөлімнен тұрады. Бірінші бөлім синектикалық бөлім деп аталады және екі кезеңнен тұрады. Бірінші кезеңде: а) ұйымдастыру жұмыстары жүргізіледі; б) үй жұмысы тексеріледі; в) жаңа тақырыпқа көшу үшін проблемалық ситуация анықталады («көпір» тапсырмаларын орындату арқылы). Екінші кезең жаңа тақырып бойынша анықталған проблеманы шешуге арналады. Бұл кезеңде оқушылар топтық жұмыс барысында түрлі интербелсенді әдіс-тәсілдер немесе зерттеушілік әдіс арқылы тақырыпты өз бетімен меңгереді. Зерттеушілік әдістің қадамдарының (тәсілдерінің) орындалу реті Б.Блумның «Толық меңгерту теориясындағы» аралық мақсаттардың (1.білу, 2.түсіну, 3.қолдану, 4.талдау, 5.жинақтау, 6.баға беру, яғни рефлексия жасау) ретімен сәйкес келеді. Бірақ, мұнда олардың реті ауыстырылып жүзеге асырылады: 1.білу, 2.түсіну, 3.талдау, 4.жинақтау, 5.қолдану, 6.баға беру. Бұған негіздеме: алдымен мақсаттар тізбегіндегі алғашқы төрт қадам арқылы тақырыптың теориялық бөлімін меңгерту, содан кейін оны практикада бекіту (соңғы екі қадам арқылы) көзделеді.

Тақырыпты меңгерудің екінші бөлімі – нәтижеге бағыттылған бөлім немесе ІІІ кезең – кері байланыс, бағалау кезеңі деп аталады. Бұл кезеңде жоғарыда меңгерілген білім (төрт қадам арқылы) және біліктілік (соңғы екі қадам арқылы) тапсырмалары олардың күрделілік дәрежесіне сәйкес үш деңгейге іріктелініп қайтадан орындатылады. Себебі, дәстүрлі оқытуда да, инновациялық технологиялар, соның ішінде «Сыни тұрғысынан жазу мен оқыту» стратегияларын қолдануда да, сабақ барысында қарапайым немесе күрделі тапсырма болсын, мысалы олимпиадалық тапсырмалар, олар тек дұрыс орындалса болды – «4» пен «5» қойыла береді және әр тақырып бойынша барлық оқушы баға ала алмайды.