Оралхан Бөкейдің Торғай мінер ақ боз аты, 7-сынып

«№9 мектеп-балабақша» кешені» КММ

Қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімі

Хавалхан Харшыганың

«Оқу шаттығы» әлеуметтік-педагогикалық жобасын

Іске асыру жұмыстарының аудандық семинарына әзірлеген

«О.Бөкейдің «Тортай мінер ақ боз ат»

шығармасындағы Тортайдың бейнесі» атты

А Ш Ы Қ С А Б А Қ Ж О С П А Р Ы

Южный кенті

20 сәуір 2016 жыл

Әдебиет 7 «А» сынып

Кабинеті: 21

Уақыты: Сабақтың тақырыбы: О. Бөкейдің «Тортай мінер ақ боз ат...» әңгімесіндегі Тортай бейнесі.Сабақтың мақсаты: оқушыларға мәтін мазмұнын меңгерте отырып, кейіпкер бейнесіне жан - жақты талдау жасату.Сабақтың міндеттері:1. Мазмұнына байланысты оқушыларға кейіпкер бейнесіне жан - жақты талдау жасату, түйін шығарту.2. Оқушыларға кішігірім іс - әрекеттерін жоспарлатып, өз бетінше жұмыс жасату.3. Әңгіме мазмұнына түйін жасай отырып өзіндік көзқарас қалыптастыру.Қажетті материалдар: плакаттар, скотч, маркерлар, презентация, А3 плакаты.Қолданылатын әдіс – тәсілдер: Қ. Бітібаеваның технологиясы бойынша, СТО элементтері, постер қорғау ,жоба қорғау, Блум таксономиясы.Сабақтың барысы:1. Ұйымдастыру кезеңі Оқушылармен амандасу, түгендеу.2 .Қызығушылықты ояту. «Ақ боз» жылқының қасиеті, жылқы өнімі ,жылқы туралы қанатты сөздер 3. Үй тапсырмасын сұрау.Постер қорғау 1 - топқа: суретшілер :О. Бөкейдің тілімен сурет салу. 2 - топқа: тілшілер :О.кей жайлы даналық ойлар . 3 - топқа:географтар: Оралханның туған жері.картадан көрсетеді өздері карта жасайды.

4.Сергіту сәті. « Жүгірме диктант» 5. Мағынаны ажырату.

1-топ Тұрақты тіркестер тауып, мәтіннен оқып беру (1-топ тұрақты тіркестердің мәнін аша отырып,2-топ тортай мінездемесін жасайды ) 2-топ Тортайға мінездеме

Қой аузынан шөп алмас. (Жуас, момын, ұялшақ, жасқаншақ).2. Құлағының сәл мүкісі бар. (Саңырау, құлағы естімейді).3. Кетерінде сүйікті кітабын сыйлап тұрып:«Мен үшін де оқы. Бәлкім, мен міне алмаған ақ боз атқа сен мінерсің»,- деді. (Достыққа адал, мейірімді).4. Аузымызды ашып тыңдайтын абызымыз. (Білімді, оқып - тоқығаны мол).5. «Тоқ бала, аш баламен ойнамайды» (Жетімдікті, тауқыметті көп көрген).6. - Кел жаныма, мен сені тым жақсы көремін. Бастықтың баласымын деп мұрныңды көкке көтермейсің, қарапайымсың. (Қамқор, ақылшы).7. «Әкем де, шешем де - сол кітап». (Кітапқа ерекше құмар).

3-топ Авторға мінездеме6. Ой-толғаныс 6.1Кітапқа, достыққа, жетімдіктің зардабына байланысты қандай қанатты сөздер,мақал-мәтелдер айтасыздар?1 - топқа: достық адамның айнымас серігі 2 - топқа: Жетім көрсең жебей жүр.3 - топқа: наданмен дос болғанша кітаппен дос бол 6.2 Жоғарыда келтірілген тақырыптар бойынша плакатқа жоба жұмысын жазып, қорғау.

6.3ЖОБАНЫҢ ҚОРТЫНДЫСЫН БЕС ЖОЛДЫ ӨЛЕҢМЕН АЯҚТАУ

8. Бекіту.

Бекіту сұрақтары:

1.Ораш ел таныған азамат бола отырып, бала кезінде бірге өскен досы – Тортай амандасқалы келгенде, шыға алмады. Осы іс-әрекеті дұрыс па?

2. Соғыстан кейінгі балалар мен қазіргі балалардың арасында қандай ұқсастық пен айырмашылық бар?3. Тортай тәрізді балалар қазірде кездесе ме?4. Тортай неге арманына жете алмады? 5. Оралхан Бөкейдің бұл әңгімеден басқа қандай әңгімелерін оқыдыңдар?

6.Шығарманың негізгі түйіні ?

9.Қорытынды:

“О. Бөкей жиырмасыншы ғасырдағы қазақ әдебиетінің ең сүйікті, ең сүлей суреткерлерінің бірі ретінде әлемдік танымалдыққа ие болды. Алыс-жақын елдерде аты “қазақ” деген сөзбен қабаттаса айтылатын азғантай тұлғалардың біріне айналды”.

10.Бағалау: Топ басшысы бағалайды бағалау парақ

11. Үй тапсырма:1-топ әңгімені өз бетінше аяқтайды

2-топ сол әңгімеге мұқаба жасайды

3-топ досына ,кейіпкерге ,ата-анасына хат бүгінгі сабақтан алған мәліметі жайлы .

Тортайға мінездеме

Қой аузынан шөп алмас. (Жуас, момын, ұялшақ, жасқаншақ).2. Құлағының сәл мүкісі бар. (Саңырау, құлағы естімейді).3. Кетерінде сүйікті кітабын сыйлап тұрып:«Мен үшін де оқы. Бәлкім, мен міне алмаған ақ боз атқа сен мінерсің»,- деді. (Достыққа адал, мейірімді).4. Аузымызды ашып тыңдайтын абызымыз. (Білімді, оқып - тоқығаны мол).5. «Тоқ бала, аш баламен ойнамайды» (Жетімдікті, тауқыметті көп көрген).6. - Кел жаныма, мен сені тым жақсы көремін. Бастықтың баласымын деп мұрныңды көкке көтермейсің, қарапайымсың. (Қамқор, ақылшы).7. «Әкем де, шешем де - сол кітап». (Кітапқа ерекше құмар).

Тортайға мінездеме

Қой аузынан шөп алмас. (Жуас, момын, ұялшақ, жасқаншақ).2. Құлағының сәл мүкісі бар. (Саңырау, құлағы естімейді).3. Кетерінде сүйікті кітабын сыйлап тұрып:«Мен үшін де оқы. Бәлкім, мен міне алмаған ақ боз атқа сен мінерсің»,- деді. (Достыққа адал, мейірімді).4. Аузымызды ашып тыңдайтын абызымыз. (Білімді, оқып - тоқығаны мол).5. «Тоқ бала, аш баламен ойнамайды» (Жетімдікті, тауқыметті көп көрген).6. - Кел жаныма, мен сені тым жақсы көремін. Бастықтың баласымын деп мұрныңды көкке көтермейсің, қарапайымсың. (Қамқор, ақылшы).7. «Әкем де, шешем де - сол кітап». (Кітапқа ерекше құмар).

Эпитеттер - жаймашуақ сәт, төңкеріліп тұрар аспан, бейбіт күннің шуағы, тас үңгір, көк мұнар дүниеТеңеулер - табанға кілемдей жұмсақ тию, ұлардай шулап, ұядай қылып жинау, Алтайдың шолпысындай жарқыраған БұқтырмаМақал - мәтел - Аш бала тоқ баламен ойнамайды. Ораза - намаз тоқтықта ғана.Фразеологизмдер - Қой аузынан шөп алмас, ит басына іркіт төгу

Эпитет - заттың айрықша белгілерін, қасиеттерін білдіретін сөздер. (жаймашуақ

сәт, көкпеңбек болып көмкеріліп тұрар аспан, бейбіт күннің шуағы, тас үңгір,

жұмақты өмір, көк мұнар дүние, қоңыр үн)

Теңеу – заттың, не құбылыстың қасиет-сапасын ашу үшін екінші бір затпен

, құбылыспен салыстыру. (табанға кілемдей жұмсақ тию, ұлардай шулап,

лаулаған жалын бақсыдай тілін жалаңдатып, ұядай қылып жинау, көк күмбезіне

найзадай кіріп, ой-етек алақандағыдай көрінеді, Алтайдың шолпысындай

жарқыраған Бұқтырма, ай мен күндей қос ару)

Мақал-мәтелдер – Мақалда ой ашық, нақты, тура айтылады, мәтелде – ой

тұспалдап, астарлап меңзеп жеткізеді. (Тоқ бала аш баламен ойнамайды, «Ораза

-намаз тоқтықта ғана»)

Тұрақты тіркестер – екі немесе бірнеше сөздің тіркесуі арқылы бір мағына

беретін сөз тіркесі. (қой аузынан шөп алмас – момын, жуас, ит басына іркіт

төгілу- молшылық, қыздың жиған жүгіндей – сәнді, жинақы, тақымы қотыр

тайға тимеу – ештеңеге қол жеткізбеу, келді-кетті деп сөге жамандамаңыз – тез

келді де кетті деп ойламаңыз, сәл мүкісі бар- құлағы аздап естімейді, ұядай

қылып жинау – тап-таза, сәнді қылып жинау)