Организмдердің жыныссыз көбеюі 7 сынып сабақ жоспары

Сынып: 10

Пәні: Биология

Күні:

Сабақтың тақырыбы: Организмдердің жыныссыз көбею формалары: жасушалардың митоздық бөлінуі, споратүзу, бүршіктену, вегетативтік көбею. Жыныссыз көбеюдің эволюциялық маңызы.

Сабақтың мақсаты:

1. Білімділік – оқушыларға организмдердің жыныссыз көбею формалары: жасушалардың митоздық бөлінуі, споратүзу, бүршіктену, вегетативтік көбею туралы жалпы білім беру.

2. Дамытушылық – оқушыларға жалпы білім бере отырып олардың ойлау, есте сақтау, салыстыру қабілеттерін дамыту.

3.Тәрбиелік – оқушылардың ғылыми көзқарасын қалыптастыра отырып, оқу процесіндегі ұқыптылыққа тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: дәстүрлі

Сабақтың типі: аралас

Сабақтың әдіс-тәсілі: ауызша, сұрақ –жауап арқылы

Сабақтың көрнекілігі: суреттер, кестелер

Пән аралық байланыс: экологиямен, әдебиетпен

І. Ұйымдастыру кезеңі: А) Сәлемдесу

Ә) Оқушыларды түгелдеу

Б) Оқушылардың назарын сабаққа аудару

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

Жасушаның бөлінуі қанша кезеңнен тұрады?

Митоз қанша фазаға бөлінеді?

Хромасомалардың толық жиынтығын қалай атайды?

ІІІ Жаңа сабақ

Тіршілік дүниесін құрайтын организмдер мәңгі тіршілік етпейді.

Олар қартаяды, әртүрлі ауруларға ұшырайды немесе түрлі себептен тіршілігін жояды. Алайда олардың көбею қарқыны өте жоғары болғандықтан, жер бетіндегі тіршілік үздіксіз жүріп жатады.

Табиғатта көбеюдің кең таралған екі түрі бар: жыныссыз көбею және жыныстық көбею.

Жыныссыз көбею. Органикалық дүниенің тарихи дамуы нәтижесінде пайда болған жыныссыз көбеюдің түрлері жыныстық көбөюгө қарама-қарсы процесс. Жыныссыз көбею - көбеюдің қарапайым түрі болғандықтан, жыныстық көбеюден бұрын пайда болған деп есептеледі. Көбеюдің бұл түрі өсімдіктерге де, жануарларға да тән. Жыныссыз көбеюдің өзінің екі түрі болады: нагыз жыныссыз көбею және вегетативті (өсімдіктерде) көбею.

Нағыз жыныссыз көбею кезінде организм денесінің сыртынан кейде жасушалардың тобы бөлініп шығады

Осы жасушалардың тобынан дамудың барысында дербес өзіндей түр пайда болса, оны нағыз жыныссыз көбею деп атайды. Көбею қарқындылығы жоғары болып келетін гидраның ішкі қабаты - энтодерма және сыртқы қабаты - эктодерма 78-суретте бейнеленген. Жыныссыз көбеюге жануарлардан Энтолерма гидраның, гидроидті маржан полиптерінің және т.б. омыртқасыздардын көбеюін жатқызуға болады (79-сурет).

Осындай көбею өсімдіктерде спора арқылы жүзеге асырылады. Құрлықтағы өсімдіктердің сырты қалың қабықпен қапталып, қолайсыз ортаның әсеріне төзімді келеді. Орта жағдайы қалпына келгенде, гаплоидті жасушалар спораның жәрдемімен жыныссыз көбейеді. Олар сумен, желмен және жануарлар арқылы таралады.

Вегетативті жолмен көбею. құрылысы күрделі өсімдіктердің тамыры, сабағы және жапырағы арқылы, сонымен қатар саңырауқұлақ пен қына тәрізді төменгі сатыдағы өсімдіктердің денесінің бір бөлшегі арқылы көбеюін вегетативті көбею деп атайды. Вегетативті көбею екіге бөлінеді: табиғи вегетативті көбею және қолдан вегетативті көбейту.

Табиғи вегетативті көбею. Табиғатта өсімдіктердің көбісі вегетативті жолмен көбейеді. Әсіресе төменгі сатыдағы өсімдіктердің денесі екіге бөлініп, екі жас жасуша пайда болады да, әрқайсысы дербес өсімдіккө айналады. Көпжылдық шөптесін және сүректі өсімдіктер ле табиғи вегетативті жолмен көбейеді. Әсіресе өсімдіктердің…