Оян, қазақ тақырыбындағы тәрбие сағаты

Тақырыбы: Оян қазақ (М.Дулатұлының туғанына 138 жылдығына орай)

Мақсаты : а) Міржақып Дулатовтың жыр әлемімен танысу, поэзияның тереңіне бойлау;

ә) өлеңнің, сөздің астарына, қыр-сырына мән беруге, идеясын түсініп, бағалай білуге баулу;

б) оқулық және қосымша материалдар деректерін тиімді пайдалануға, ойын еркін айтуға, өз пікірін қорғап, айқын да айшықты тілмен сөйлеуге машықтыру;

Жоспары:

1.Алаш арысы Міржақып Дулатұлының өмірбаяны (бейнебаян)

2.«Оян қазақ» өлеңі

3.М. Дулатұлы туралы 10 дерек (бейне ролик)

4. «Бақытсыз Жамал» романы туралы монолог

5. Осы қозғалыстың басында халық арасында бес арыс атанып үлгерген қазақ зиялыларымыздың таңдаулы өлең жырлары.

Жүргізуші:

Алыстан Алаш десе аттанамын,

Қазақты қазақ десе мақтанамын.Болғанда әкем қазақ, шешем қазақ -

Мен неге, қазақтықтан сақтанамын?!- деп жырлаған «Алаш» қозғалысының көсемдерінің бірі, көрнекті қоғам қайраткері, жалынды ақын, жазушы Міржақып Дулатовтың ұлты үшін жасаған қызметтері, шығармашылығы бүгінгі қазақ әлеміне жақсы аян.

-Алаш арысы Міржақып Дулатұлының өмірбаяны (бейнебаян)

Жүргізуші:

Көзіңді аш, оян, қазақ, көтер басты,

Өткізбей қараңғыда бекер жасты.Жер кeттi, дін нашарлап, хал һарам боп,

Қазағым, енді жату жарамас- ты.

Бердалы Айбану

Адулла Шұғыла

-«Оян қазақ» өлеңі

Оян, қазақ! Ойлан, қазақ! Бол, қазақ!Шын бақытқа жеткізетін жол да ұзақ.Алашағың аз ба мына дүниеден,Болашағың емес пе еді зор, ғажап?!Оян, қазақ! Ойлан, қазақ! Бол, қазақ!Сілкінші бір қанатыңды қомдап ап!Ауырыңды арқала да, алға бас,Бауырыңмен не көрінді жорғалап?!Мен қазақпын, сен қазақсың, ол қазақ,Ер мінезбен өр рухқа болма жат.Ортасына жалғыз орыс кіргенде,Орыс тілде шүлдірлейді он қазақ.Аталардан қалған асыл мұрамыз –Туған жердің қақ төрінде тұрамыз.Азаттығы ұмытылған ұлт болып,«Қазақ тілі» қоғамдарын құрамыз.Құрғап кеткен құлдық сіңген санамыз,Сұмдық сіңген сүйекке де – Қараңыз!Тойланады мерекеміз жат жұртша,Ойланады өзге тілде баламыз.Құранды да, Құдайды да сүймейміз.Сұлу көрсек ,оңашаға сүйрейміз.Жыртаң-жыртаң, қалжың айтып күлеміз,Тыртаң-тыртаң, тойға келсек, билейміз.Біреу озса – күңкіл-күңкіл күндейміз,Біреу тозса – дүркін-дүркін жүндейміз.«Намыс!» деген сөзді жиі айтамыз,Бірақ оның не екенін білмейміз.Дүниенің пайдасына пысықпыз.Жәннат иісін сезе алмайтын пұшықпыз.Бауырларға арыстанбыз, барыспыз,Басқаларға бас игенде – мысықпыз.Мақтаншақпыз, өтірікші, даңғоймыз,Түтіндейміз, үрлесе де жанбаймыз.«Жер бетінде бізден ұлы ұлт жоқ!» деп,Өзімізді-өзіміз көп алдаймыз.Ісіміз жо

Жүргізуші:

Я, алла! Ғаламыңды жаратқаның,Жүзіне махлұқтарды таратқаның,Өндіріп бір адамнан мұнша халық,Әлсізді күштілерге қаратқаның.

-М. Дулатұлы туралы 10 дерек (бейне ролик)

Жүргізуші:

«Қыз байғұс қолға түске сандуғаштай,

Торында өмірі өтер кілтін ашпай.

Сатады мал көп берген кісі болса,

Кетеді жылап сорлы қарсыласпай..

Бас бостандығы жолында белсенiп әрекетке шыққан қыздың тағдыры көрсетіледі.

Балқия пьесасы , «Бақытсыз Жамал» романы туралы монолог

Жамал өзінше бір әдемі, сұлулық, көркемдік мектебінен өтеді. Ата-ана, ауыл-аймақ, дәстүрлі салт-сана әсеріне қоса, кітаби тәрбие жаңа буынның өкілі болып жетіле бастайды. Өзі де жанынан өлең шығаратын дарынды бойжеткен болып көзге түседі, зеректігімен, ақыл-көркімен, шешендігімен ауызға ілінеді.

Сөйткен Жамалдың мойнына қыл тұзақтай болып, әкесі Сәрсенбаймен Байжан арасындағы құдалық келісімі оралсын. Бұрынғы жақсы күндер көрген түстей ғайып болды. Қайғылы, азалы, мұңлы шақ. Сорлы анасы Шолпаннан өзге қол ұшын берер ешкім жоқ. Билік арманы ес ақылын билеп алған әкесі Сәрсенбайды тоқтатар күш жоқ сияқты. Сөйтіп, жұтып, запыран құсып, дерттеніп:

Мен қайран атам малға сатқанына,

Бір тазды жалпақ елден тапқанына.

Аты өшіп, тумай кеткір Жұман деген

Мал беріп мені өзімсіп жатқанына, -

деп көздің жасын көлдетіп жүргенінде, бір тойда жас, оқыған, сыпайы, сұлу жігіт Ғалимен танысады.

Ғали :

Жақсы қыз баға жетпес бір гауһар тас,

Он алты, он жетіге жеткенде жас.

Жанаттың пісіп тұрған алмасындай,

Қол жетсе, қандай жігіт ләззат алмас.

Жамал:

Сөйле, тілім, шешіліп осындайда,

Құрбыларымен бір жерге қосылғанда.