Ою ойғанның ойы артық ашық сабағы, 10 сынып

Тақырыбы:"Ою ойғанның ойы артық"Мақсаты:

1.Оқушыларға ою - өрнектің шығу тарихы, олардың түрлері және қолданылуы туралы білім беру.

2.Оқушылардың өнерге деген ынтасын арттыру, өз беттерінше жұмыс істеуін, шығармашылық қабілеттерін дамыту.

3.Өз халқының салт-дәстүрін құрметтей білуге, іскерлікке, ұқыптылыққа тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: кіріктірілген сабақ

Сабақтың әдісі: түсіндіру, топпен жұмыс, сарамандық жұмыс

Пәнаралық байланыс: тарих,әдебиет, бейнелеу өнері, психология

Көрнекілігі: Интерактивті тақта, слайдтар, дайын бұйымдар, ою - өрнектер туралы суреттер, мақал - мәтелдер, жұмбақтар, сөзжұмбақтар, ою - өрнектің түрлері.Жүру барысы:I. Ұйымдастыру бөлімі.

а Сәлемдесу, оқушыларды түгендеу.

Балалар, бүгінгі сайыс сабағымыздың тақырыбы: «Ою ойғанның ойы артық» деп аталады.Бұл сабақта ою-өрнек туралы білімдерімізді толықтыратын боламыз.

ә Өлең шумағын аяқта:

Гүл өсірсек терлеп, мұның аты – еңбек,

Кесте тіксең зерлеп, мұның аты-еңбек,

Қырға шықсаң өрлеп, мұның аты-еңбек,

Сабағыңды жөндеп әзірлесең, ол- да еңбек,

Қиындықтың бәрін де, еңбек қана жеңбек!

( осы өлең жолдарынан не ұқтыңдар?)

б Конверт әдісі: Сабағымызсайыс түрінде өтетіндіктен екі топқа бөлінейік. Оқушылар екі топқа бөлінеді. Топ басшылары конверт таңдайды: «Ою» және «Өрнек»

Сайыс болған жерде әділқазылар алқасы да болу керек. Сондықтан әділқазыларымызды сайлап алайық.

II. Үй жұмысын тексеру.

Еңбек, өнер, ою – өрнек туралы мақал-мәтелдер айтып, екі топ сайысқа түседі.

III. Жаңа сабақ

Миға шабуыл

Сұрақ:

- Ою-өрнектің қандай түрлерін білесіңдер?

- Ою-өрнек халқымыздың тұрмыс-тіршілігінде қандай салаларда қолданылады? ( топтау стратегиясы) Оқушылар топпен орындайды. Қағазға сызбамен көрсетеді.

а) Мұғалім әңгімесі:

Қазақтың "ою" және "өрнек" деген сөзі бірге айтылып, латынша "орнамент" деген ұғымды білдіреді. Орнаменттің мағынасы - сәндеу, әсемдеу. Ою - өрнек бір затты ою, кесу, тілу, қию тәсілдері арқылы жүзеге асады. Ойылған, кесілген, қиылған оюды екінші бір затқа кіріктіріп, жапсырып, желімдеп әшекейлейді, әсемдейді. ( мұғалім оюды ойып, жапсырмалап көрсетеді)

Бүгінгі сабағымызға қонаққа шақырылған тарих пәнінің ұстазы Тамырбаева Гүлсім Маратқызы ою-өрнектің тарихы туралы сендерге біраз мәлімет алып келген екен.

Ә)Тарих мұғалімі:

Ою - өрнек қазақ даласына оқу - сызу пайда болмай тұрып, дүниеге келді десе де болады. Қазақтың алғашқы ою-өрнек үлгілері Андронов мәдениеті мен сақ, ғұн,үйсін өнері мұраларынан геометриялық, зооморфтық, қиял-ғажайып ою-өрнектер ретінде кездеседі.Ою - өрнекті белгілі бір адам немесе қолөнер шеберлері ойлап тапқан жоқ, оны халық ойлап тапты. Қолөнер шеберлерінің арнайы шеберханалары болған жоқ. Олар үйдің не даланың кез келген жерін ыңғайлап, сол жерді шеберханаға айналдырған. Адамдар ертеден - ақ өздерін қоршаған дүниені тасқа бейнелеген, бертін келе киім - кешектеріне, ыдыстарға сурет ретінде салған, осылай бірте - бірте ою - өрнек пайда болды. Ал біздің халқымыздың тұрмыс - тіршілігінде ою - өрнектің алар орны үлкен. Ол ұрпақтан - ұрпаққа жалғасын тауып дамып келе жатқан бірден - бір өнер. Әр шебер бұл өнерді өз үлгісінде, әр түрлі дамытқан, өзі жасаған оюға өзі атау берген, оның астарына өзінше терең ұғым сыйғызған, сондықтан ою - өрнектің тілін, сырын, тарихын сол шеберден артық ешкім білмейді.

Мұғалім: Келесі қонағымыз әдебиет пәнінің мұғалімі Жақсылықова Г.М.

Б) Әдебиет пәнінің мұғалімі Ф. Оңғарсынованың «Оюлар» өлеңін оқып береді.

"Ою - өрнекті қайдан, кімнен үйрендің"- деген сауалға атақты суретші Әбілхан Қастеев"Таудың бұлағынан,Қойдың құлағынан,Апамның киізіненЕшкінің мүйізінен"- деп жауап беріпті. Ғұлама ғалым Әлкей Марғұлан "қазақтар ою - өрнек әлемінде өмір сүреді"- деп айтқандай, қазақ халқының ұлттық бұйымдарының барлығында ою - өрнектің небір ғажап үлгілерін көруге болады.Оюдың әрбір элементтерінде терең мағына терең мән жатыр. Ою - өрнектер кейде өте ұсақ, кейде өте ірі болып келеді. Ұсағы зергерлік, кесте тігуде қолданылса, ірісі кілем, алаша, текемет, сырмақ, сандық т. б. қолданылады. Сонымен бірге үй жиһаздарында сырмақ, текемет, көрпеше, кілем, сандық, кебеже, қару - жарақ, зергерлік бұйымдарды безендіруге қолданылады.Қабырғаға ілінген тұскиіз, кілем, сырмақтағы кестелерге, өрнектерге зер салып қарасақ, әрбір ою - өрнектің мағынасы бар екенін байқаймыз. Ою - өрнектің мағынасы жайында мынадай аңыз әңгіме бар. «Сырмақ шерткен сыр» аңыз әңгімесі туралы айтып береді.

Балам биік-биік тауларды асып,