Оюлар әлемі тақырыбындағы ашық сабақ, 4 сынып

Ақтөбе облысы,Ырғыз ауданы

Көркемсурет мектебі

Ашық сабақ

Тақырыбы:Оюлар Әлемі Пәні:Қолданбалы композиция

Орындаған:Махаева Жанат

Ырғыз ауданы 2018 жыл

Бекітемін:

Сабақтың тақырыбы:Оюлар әлемі

Мақсаты:Ата бабаларымыздың асыл мұрасының бірі-ұлттық оюмыздың бүгінгі мен болашағын ойлап,салт дәстүрін әдет ғұрпын құрметтеу. Оқушыларға ою - өрнектің шығу тарихымен, олардың түрлеріне тоқталып, өз ұлтымыздың өзіндік қол - өнерін жас ұрпаққа үйрете отырып, эстетикалық тәрбие беру.

Көрнекілігі: Суреттер, кітап көрмесі, оюлы киімдер көрмесі, ,интерактивті тақта.сканвордтар

1.Ұйымдастыру кезеңі:

1. Білімділігі: оқушыларға ою - өрнек, оның түрлері, жасалу жолдары туралы мағлұмат беру. Оюдың мағынасын түсініп, жаңа үлгілерін өз шығармашылығында орындау, оюды оя білуге үйрету.

2. Дамытушылығы: Оқушыларға қағазды қию, бүктеу, жапсыру тәсілдерін меңгерту; шығармашылық ізденісін дамыту; икемділігін, сабаққа қызығушылығын арттыру;

3. Тәрбиелігі: ою – өрнек оя отырып, оқушыларды сұлулыққа, әсемдікке тәрбиелеу; эстетикалық талғамын арттыру; қолөнерге, еңбекке баулу.

Әдісі: Сұрақ – жауап, түсіндіру,кембридж тәсілі.Мюнстенберг әдісі 2 минут

Оқушыларды сабаққа дайындау. Жұмыс орынын ұйымдастыру, құрал – жабдықтарын түгендеу.

Сергіту жаттығу

Үй тапсырмасы 10-15минут

1.Табиғи материалдармен жұмыс тақырыбы.

Сұрақтар: Табиғи материалдарды қазіргі кезде 4 топқа бөледі. Табиғи материалдарға талдың қабығы, бұтақтар, тал түбірі, құм, жапырақ, гүл күлтелері, кепкен жемістер, сабан және т.б. заттар жатады.

1. Өсімдік материалдары (дәнді дақылдар, ағаш бүрлері, сүйекті ағаш, түрлі өсімдік ұрықтары) Органикалық (жанатын) Бейорганикалық (жанбайтын)

Өсімдік тектес табиғи материалдар Сазбалшық, құм, бор, ермексаз, жұмыр тас, қайыршақтар т. б

2. Жануар материалдары (сүйек, жүн, тері)Акмоншак

3. Гоеграфиялық материалдар (тас, ұлутас, құм)

4. Пластмасс материалдар (целофан, пластмасс)

Кім Жылдам ойыны:Тақтадағы 8 сөзді табу

Сергіту Сәті

Сканворд

1.Инемен жұмыс жасағанда саусаққа киетін құрал (оймақ)

2. «орнамент" деген ұғымды нені білдіреді

орнамент" деген ұғымды нені білдіреді

заттар мен бұйымдарды үйлесімді етіп бейнелеген көркем шығарма немесе жансыз заттарды бейнелеу өнері.

мал терілерін химиялық және механикалық әдістермен өңдеу арқылы алынатын материал.

4.Жарқылдаған қос қылыш ,қолға тисе жоқ тыныш

5.Қағазды бүктеу тісілі арқылы жұмыс қалай аталады?

6. Құрылысты жобалау, салу, оған көркемдік бейне беру өнері

7.Қағазды бүктеу тәсілі арқылы жұмыс қалай аталады?

8. Әр түрлі материалдарды бір-бірімен байланыстыратын зат

9.мына суретте не бейнеленген

10.иненің сыңары

Видео ролик

Жаңа Сабақ: Қазақтың "ою" және "өрнек" деген сөзі бірге айтылып, латынша "орнамент" деген ұғымды білдіреді. Орнаменттің мағынасы - сәндеу, әсемдеу. Ою - өрнек бір затты ою, кесу, тілу, қию тәсілдері арқылы жүзеге асады. Ойылған, кесілген, қиылған оюды екінші бір затқа кіріктіріп, жапсырып, желімдеп әшекейлейді, әсемдейді. Ою - өрнек қазақ даласына оқу - сызу пайда болмай тұрып, дүниеге келді десе де болады. Ою - өрнекті белгілі бір адам немесе қолөнер шеберлері ойлап тапқан жоқ, оны халық ойлап тапты. Қолөнер шеберлерінің арнайы шеберханалары болған жоқ. Олар үйдің не даланың кез келген жерін ыңғайлап, сол жерді шеберханаға айналдырған. Адамдар ертеден - ақ өздерін қоршаған дүниені тасқа бейнелеген, бертін келе киім - кешектеріне, ыдыстарға сурет ретінде салған, осылай бірте - бірте ою - өрнек пайда болды. Ал біздің халқымыздың тұрмыс - тіршілігінде ою - өрнектің алар орны үлкен. Ол ұрпақтан - ұрпаққа жалғасын тауып дамып келе жатқан бірден - бір өнер. Әр шебер бүл өнерді өз үлгісінде, әр түрлі дамытқан, өзі жасаған оюға өзі атау берген, оның астарына өзінше терең ұғым сыйғызған, сондықтан ою - өрнектің тілін, сырын, тарихын сол шеберден артық ешкім білмейді.

"Ою - өрнекті қайдан, кімнен үйрендің"- деген сауалға атақты суретші Әбілхан Қастеев

"Таудың бұлағынан,

Қойдың құлағынан,

Апамның киізінен

Ешкінің мүйізінен"- деп жауап беріпті.

Ғұлама ғалым Әлкей Марғұлан "қазақтар ою - өрнек әлемінде өмір сүреді"- деп айтқандай, қазақ халқының ұлттық бұйымдарының барлығында ою - өрнектің небір ғажап үлгілерін көруге болады.Қазақ оюы, қазақтың ою - өрнегі — үй - жиһаздарын, сәндік, тұрмыстық бұйымдар мен киімдерді нақыштап безендіруге қолданылатын өрнектер. Жаппай дамыған кезеңінде (19 ғасырдан кейін) қазақтардың үй жиһаздарын әшекейлеуге кең көлемде қолданған. Олардың ішінде жануарлардың сыртқы пішініне, мүйізіне, тырнағына, мойнына, табанына, т. б. мүшесіне ұқсас ою - өрнектер халық арасына (зооморфтық түр) кең тараған. Жануарлар тектес ою - өрнек кебеже, жүкаяқ, әбдіре, асадал сияқты тұрмыстық бұйымдар әшекейінде жиі кездеседі. Аталған ою - өрнектер кебеже бүйірінде, көбінесе, тігінен бедерленіп, бос жерлерін толықтырған, ал төсектің жан ағашы белгілі бір ырғақпен түгел дерлік өрнектелген. Кейде оларды өсімдік сипатты өрнектермен сабақтастырып, жарасымды тұтас композиция құраған

Оюдың әрбір элементтерінде терең мағына терең мән жатыр. Ою - өрнектер кейде өте ұсақ, кейде өте ірі болып келеді. Ұсағы зергерлік, кесте тігуде қолданылса, ірісі кілем, алаша, текемет, сырмақ, сандық т. б. қолданылады. Сонымен бірге үй жиһаздарында сырмақ, текемет, көрпеше, кілем, сандық, кебеже, қару - жарақ, зергерлік бұйымдарды безендіруге қолданылады.

Қабырғаға ілінген түскиіз, кілем, сырмақтағы кестелерге, өрнектерге зер салып қарасақ, әрбір ою - өрнектің мағынасы бар екенін байқаймыз. Ою - өрнектің мағынасы жайында мынадай аңыз әңгіме бар.

Баяғыда алысқа ұзатылған қыз артында қалған ауылына кестелеген кішігірім орамалды керуеншілерден сәлемдеме ретінде беріп жіберді. Орамалдың бетінде ұшқан құс пен жаңа бүршік атып келе жатқан гүл бейнеленіпті. Мұны көрген ата - анасы;

- Е, қызымыз әуедегі құстай емін - еркін, жайраңдап өмір сүріп жүр екен,- деп мәз болысады.

Бір - екі жыл өткен соң керуеншілер әлгі қыздан тағы да бет орамал әкеледі. Онда орамалдың жиегі бүрмеленіп, ортасына түрегеліп, тұрған ер адам жүресінен отырған бейнесі кестеленіпті. Мұны көрген…