Өзін-өзі танудағы ұлттық құндылықтар туралы мақала

Өзін-өзі тану пәніндегі ұлттық құндылықтар

Казтаева Ардақты ТемиргалиевнаӨзін-өзі тану пәні мұғалімі«М.Жұмабаев атындағы №39 гимназиясы»

КММ Қарағанды қаласы

Елбасы, Ұлт Көшбасшысы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру» мақаласын елмен бірге тыңдап, көңілге тоқыдым. Егемен еліміздің тұрақты дамуына септігін тигізер, мемлекетіміздің жарқын болашағын көздейтін тарихи құжатта – Қазақстанның дамыған 30 елдің қатарына енуі жолындағы басым бағыттар нақтыланды.

ХХІ ғасырда көтеріліп отырған «Өзін-өзі тану» рухани-адамгершілік білімінің түп тамыры тереңде жатыр. Ол – халқымыздың ұлттық құндылықтарынан, рухани мұраларынан, ділінен, тағлымдық ой-толғауларынан бастау алады. Өзін-өзі таныған, өмірдің мәнін түсінген адам, өзін-өзі қадағалап, сынап, өзін-өзі тәрбиелеуге, өмірден өз орнын, өз бақытын табуға ұмтылады. Өзін-өзі тану – адамның шындықты өзінше түсіну жағынан қарастыратын ілім, ол өз бойындағы бірегейлікке сәйкес келетін өзінің жеке құндылықтары жүйесін жалпыадамзаттық құндылықтар жүйесімен ықпалдастыруға бағытталған. «Өзін-өзі тану» рухани-адамгершілік білімі – ұлттық құндылықтарды іске асыру мен таратудың маңызды механизмі, өмірдің мәні мен өнегесі, тарихпен, ана тілімен, философиямен, әдебиетпен, дәстүрмен, психологиямен ұштасқан ұлттық-рухани білім мазмұны мен түрі.

Өмір деген ұзақ жолдар кейбіреулер сүйініп, қайта тұрып, алдына қойған мақсатқа жету үшін тырысады. Алайда, алдыңа қойған мақсатың өзің үшін де, ел үшін іске асарлық пайдалы іс болуы қажет. Сонда ғана сен Гималай тауының ең биік шыңына шыққан секілді жоғарыға көтерілесің. Ал мақсатың неғұрлым пайдасыз болса ең терең өзеннің тұңғиығына түсіп кетуің ғажап емес. Міне, өзін-өзі тану пәнінің адамдарға ең алдымен берер пайдасы дұрыс жолды көрсете білу. Бізге дұрыс бағыт бағыттап, өмірге деген құлшынысымызды арттырады.

Адамгершілік туралы сөз қозғайтын болсам ең алдымен көз алдыма Абай атамның бізге жазып кеткен қара сөздері түседі. Абай өзінің жиырма жетінші сөзінде дін және діл мәселесі жөнінде пікір алысып, ой жарыстыратын моралист-философ Сократтың «Адам ең әуелі өзіңді-өзі таны» деген этикалық принципі, Абайдың да адамгершілік туралы ойлары адам тарихындағы ұлы ойшыл даналардың пікірлерімен ұштасып жатады. Абай этикасында Ар, Намыс, Ұят-ең негізгі ұғымдар. Бұл ұғымдардың мәні, мазмұны, ішкі сыры тек адамның өзімен-өзі кеңескенде, өзінің ішкі жан дүниесіне үңілгенде ғана мағынасы ашылатын, айқындалатын ұғымдар.

Осындай мәнді моральдық адамгершіліктің этикалық категорияларын өз шығармашылығының өзегі, түйіні, тамыры етеді.

Өзін-өзі тану оқулығы бізді адамгершілік қасиеттерге баулиды. Біз бұл оқулық арқылы жан дүниемізге рухани құндылықтар мен адамгершілік қасиеттерімізді жинаймыз.

Адамгершілік – бұл адам бойындағы жақсы қасиеттердің жиынтығы. Адамшылық, адалдық, әдітеттілік, берекелік, достық, білімділік, еңбекқорлық, терең ойлылық, жомарттық, қайраттылық, кісілік, қанағатшылдық, рахымдылық, арлылық, намысқойлық, сабырлық, табандылық, татулық, имандыллық бұлардың барлығы адам бойындағы ең асыл қасиеттер.

Бала кішкентай кезінен бастап адамгершілік қасиеттерді бойына сіңіріп өссе, болашақта адамгершілігі мол азамат болып шыға алады. Міне,өзін-өзі тану сабағының басты міндеті баланың болашақта жақсы азамат етіп шығаруы. Адамның ең жақсысы меніңше, бойында адамдығы бар адам. Мейлі адам кедей болсын, білімсіз болсын, жүрегінде иманы, көңілі ақ болса адамның адамы деп атауға болады.

Өмір – сырға толы, қызық әлем. Бірде қуанасың, бірде жылайсың. Алайда өмір адамға 1-ақ рет беріледі.

Осы біз: уақыт өтпейді, іш пысты дейміз де, біраз уақыттан кейін: уақытты кері айналдырсақ қой, көп нәрсе өзгертер едім дейміз. Одан да алдағы уақытта өзгертсем демеу үшін әрбір секундымызды бақытты өткізіп, әр нәрсенің қадірін білейік.

Өмір – теңіз, тағдыр – кеме, ал кемең суға батпас үшін өзің капитан болуың керек. Ал өзін-өзі тану пәні бізге мына өмірде ақ пен қараны ажырата білуге септігін тигізеді. Өз-өзіңді бақылап, көптеген жеңіске жетуге көмегін береді.

Өзін-өзі тану мені шығармашылыққа қалай жетеледі?