Өзін-өзі тануды оқытудағы интерактивті әдістер, 5-сынып

«ӨЗІН-ӨЗІ ТАНУ» ПӘНІН ОҚЫТУДАҒЫ ИНТЕРАКТИВТІ ӘДІС-ТӘСІЛДЕР

Бисенғалиева Айнамкөз БайғалиқызыАтырау қ., № 34 КСМГ өзін – өзі тану пәнінің мұғалімі

1. Интерактивті оқытудың мәні

“Баланың ынтасын арттыру үшін оқытылатын нәрседе бір жаңалық болуы керек”

Ж.Аймауытов

Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңының 11-бабының 9 тармағында оқытудың жаңа технологияларын, оның ішінде кәсіптік білім беру бағдарламаларының қоғам мен еңбек нарығының өзгеріп отыратын қажеттеріне тез бейімделуіне ықпал ететін кредиттік, қашықтан оқыту, ақпараттық-коммуникациялық технологияларды енгізу және тиімді пайдалану міндеті қойылған.

Елде болып жатқан саяси, әлеуметтiк, экономикалық және т.б. өзгерiстер бiлiм беру жүйесiне де әсер етуде. Бұл өзгерiстер оқыту әдiстемесiнде жаңартулар ғана емес, мектептерде жаңа пәндер, ендiруге қажеттiлiк тудырды. Әлемдік деңгейдегі білім берудің қазіргі парадигмасы білім беруде нәтижеге бағдарлану, оқытуды оқушының жеке тұлғасына бағытталу, ал оқыту әдістерін тұлғааралық қарым-қатынастарға бейімдеу болып отыр. Демек, оқушы білімді дайын күйінде мұғалім түсіндірмесінен алмай, өзінің өмірлік тәжірибесіне сүйену арқылы танымдық "жаңалық” ашуы шығармашылық тапсырмаларды орындау негізінде әр түрлі өнімдер жасауы тиіс. Нәтижесінде оқушының дүниетанымы кеңейіп, өзіндік пікірі мен көзқарасы қалыптасуы керек. Бiздiң ел дамудың демократиялық жолын таңдауына байланысты, бүгiнгi таңда қоғамды шешiм қабылдауға тартудың маңызы арта түстi. Осы бағытта оқушылардың белсендiлiгiн арттыруға мүмкiндiк беретiн әдiстемелiк тәсiлдер интер - активтi деп аталып жүр. Бұл әдiстердi қолдану сырттай өте жеңiл көрiнгенімен, өзіндік ерекшеліктері мен қиындықтары да бар.

Интерактив – ағылшын тiлiнен аударғанда, inter – аралық, бiрнеше, action- әрекет, яғни "өзара әрекет” дегендi бiлдiредi. Өзара әрекеттестiк әдетте, белгiлi бiр мәселенi шешу, ол шешiмнiң тиiмдiлiгi туралы әңгiмелесу, талқылау түрiнде өтедi.. Демек, интерактивті оқыту әдістері тұлғааралық қарым – қатынасқа негізделе отырып, "жеке тұлғаны дамытуға бағытталатын” қазіргі білім беру парадигмасын қанағаттандырады. Оқытуды және бiлiм берудi, егер сабақ барысында мұғалiм мен оқушы арасында өзара әрекеттестiктiң жоғары деңгейiне қол жеткiзсе, "интерактивтi” деп атаймыз.

Интерактивті оқыту ең бірінші диалогтық оқыту, оқыту барысында оқушы мен оқытушы арасындағы өзара байланысуы.

Интерактивті әдіс дегеніміз – оқытудың өзара белсенді жұмыс істеу әдісі.

Интерактивті оқыту – бұл, ең алдымен оқушы мен мұғалімнің қарым-қатынасы тікелей жүзеге асатын сұхбаттасып оқыту болып табылады.

Интерактивті оқытудың мәнісі – кластағы барлық оқушы таным үрдісімен қамтылады, олар өздерінің білетін және ойлайтын нәрселері арқылы түсінуге және қарсы әсер етуге мүмкіндік алады. Таным үрдісінде, оқу материалын игеруде, оқушылардың біріккен әрекеттері мынаны білдіреді: әр оқушы өзіне тән еңбегін сіңіреді, білім, идея, әрекет ету тәсілдерімен алмасу үздіксіз жүреді. Сонымен қатар, бұл үрдіс мейірімділік пен өзара бір-біріне қолдау көрсету аясында болады.

Интерактивті әдіс қолдану кезінде мыналар ескерілуі керек:

-тұлғаның еркіндігі мен құқықтары сақталуы;

-тұлғаның өзін көрсете алуына жағдай жасау;

-педагогикалық қолдау көрсету.

2.Интерактивті оқытудың мақсат, міндеттері

Интерактивті әдістің мақсаты: жай ақпарат беріп қоймай, оқушыларды өз бетінше ой қорытып, жауап табуға үйрету,оқып үйрену жауап іздеуге бейімдеу.

Интерактивті негізде оқу мақсаты – білу емес, үйрене бiлу

Интерактивті оқыту әдістерінің міндеттері:

оқушылардың өзінің өмірлік тәжірибелерін пайдалану арқылы есте берік сақтауын жетілдіру

мәліметтерді талдап, жинақтау арқылы жеке және кәсіптік қабілеттерін аша алу

теориялық алған білімін іс тәжірибеде қолдана алуды жетілдіру

өзара әрекеттестік дағдыларын қалыптастыру

топтық рефлексияны дамыту

ұжымдық ынтымақтастықты қалыптастыру уын,

өзара әрекет дағдыларын меңгерту

топтық жұмысқа дайындау

өзіндік рефлексияны дамыту

оқытудың икем-дағдыларды дамытуға бағытталу, ол деген Зерттеулер бойынша оқушылар "қолымен iстегеннiң 80 %, оқығанының 20%, естiгенiнің 10%, ғана есте сақтайды" екен. Атқа шабу дағдысын меңгеру үшiн, оны қалай жасау керектiгiн бiреудiң түсiндiргенi немесе оны кiтаптан оқып алу әлi жеткiлiксiз. Ол үшiн шындығында атқа мiнiп барып, дағдыларды меңгерген абзал. Бұлай болатын себебi, iскерлiктi практика жүзiнде дамыта отырып, бiз бiлгенiмiздi қайта өңдеп, оны әрекетке айналдырамыз.

Оқытуды ұйымдастырудың төрт түрлі бағыты бар екені белгілі:

балаға жеке өздігінен ізденуге мүмкіндік беру,

балаларға топтасып оқып-үйренуге жағдай жасау,

оқушыларды өздерін-өздеріне немесе өзара бағалату

іс-әрекет барысында білім игеруге жол ашу.

"Жағада тұрып жүзуді үйренуге болмайтыны сияқты” дайын білімді қабылдап алу арқылы қажетті икем-дағдыларды дамыту мүмкін емес. Сондықтан оқушылардың арнайы іс-әрекет барысында икем-дағдыларды меңгеруі маңызды роль атқарады. Ол үшін оқыту білімді балалардың өздігінен оқып-үйренуге бағытталуы керек.

Психологиялық тұрғыдан алғанда интерактивті оқытудың нәтижелілігінің сыртқы көрсеткіштері ретінде:

оқушылардың топтық жұмыс ережелерін қабылдай отырып, нақты мақсаттар қоюға үйренуін,

оқу топтарының жасақталып, қажетті оқу кеңістігінің қалыптасуын,

ал табыстылығының ішкі көрсеткіштері ретінде оқушылардың таным белсенділігі артып, жаңаша оқуға дайындықтарының жетіліп, өзара әрекеттесу дағдыларының дамып, ынтымақтастық ұжымның қалыптасуын айтуға болады.

интерактивті оқытудың басты шарттары қауымдастық пен бәсекелестік болып табылады.

Психолог-ғалымдардың айтуынша, бала білімді төрт түрлі жағдайда алады екен:

дайын білімді қабылдап алу,

зерттеу барысында жаңалық ашу,

әр түрлі жағдайда әсерді сезіну

синтез арқылы бұйым құрастыру немесе өнім жасау.

Интерактивті оқыту әдістері оқушыларға рольдік ойындар арқылы әр түрлі жағдайда әсерді сезінуге жол ашады, әр түрлі білімдерді синтездеу кезінде шығармашылық өнім жасауға жағдай жасайды, дегенмен түрлі ситуациялар мен мәліметтерді талдап, сараптап, зерттеу барысында жаңалық ашуға көбірек мүмкіндік береді.

Танымдық iскерлiктi қажеттi интеллектуалды дағдылар деңгейiне қарай жіктеуге болады. Тиiмдi оқыту бағдарламасы оқушылардың төмендегi iскерлiктерiн практикада қолдануды көздейдi, олар:

- Фактiлердi есте сақтау (аса көп күштi қажет етпейдi);

- Құбылыстардың мәні мен маңызын түсiну;

- Бiлiмдердi дағдылы және жаңа жағдайларда қолдану;

- Анализ (бiз бiр нәрсенi құрамдас бөлiктерге бөлу);

- Синтез (идеяларды жаңа нәрсе жасау үшiн топтастыру);

- Бағалау (бiр нәрсенiң сапасы туралы пiкiр бөлiсу).

Қоғамның дамуы осы аталған iскерлiктердiң барлығының болуын талап етедi, дегенмен бiлiмдердi қолдану, синтездеу мен бағалау ішіндегі аса маңыздылары болып табылады.

Интерактивті әдістің тиімділігі:

Өзіңе деген сенімділікке тәрбиелейді;

Шешендік өнері дағдылары қалыптасады;

Тыңдай білуге үйретеді;

Танымдылықтың маңызын түсінуге көмектеседі (үнемі абсолюттік шындық бола бермейді);

Сыни ойлауға дағдыланады;

Өз пікірінің айту құқығының бар екенін сезінеді;

Пікірлердің сан алуан болатындығын жақсырақ түсінеді;

Осының бәрі “Оқу шеберлігі” идеясына саяды.

Оқу шеберлігі – бұл барлық даму үстіндегі және озық елдердің азаматтарына қажетті ой еркіндігі болып табылатын дағды.

3. Өзін-өзі тануды оқытуда алатын орны

«Өзін-өзі тану» пәні тұлғаның рухани-адамгершілік білімі мен тәрбиесін қалыптастыру мақсатында білім беретін оқу пәні екені мәлім. Ендеше оқушыны жан-жақты саналы, өмірлік іскерліктерін қалыптасыру үшін интерактивті оқыту әдістерін пән сабақтарында қолданудың орны ерекше.

ИОӘ:

Оқу процесінің барысында мынадай қарым – қатынасқа түседі

Мұғаліммен (оқушы мұғалімнің сұрағына жауап бергенде);

Жұппен жұмыс істеу;

Шағын топпен;

Үлкен топпен (рөлдік ойындар,пікірсайыстар, сыныптағы пікірталас);

Техника түрлерімен (компьютермен);

ИОӘ жүргізуде оқушы білуі тиіс Алтын ережелер

Басқалар сөйлеп жатқанда сөзін бөлмеңіз.Өзіңіздің кезегіңізді күтіңіз.

Егер бірдеңе айтқыңыз келсе, қолыңызды көтеріңіз.Кімнің және қашан сөйлейтінін оқытушы таңдайды.

Идеяларды айтқан адамдарды емес, идеялардың өзін сынаңыз. (Жеке басқа тіл тигізбеңіз.)