Психология тарихы бойынша ғылыми жұмыс

Аңдатпа: Бүгінгі таңда психология –жан құбылыстарының сыртқы және ішкі дүние заттарының әсерінен пайда болып, біртіндеп дамып, қалыптасу заңдылықтарын зерттейтін ғылымға айналған. Жалпы алғанда «психология» ұғымы ортағасырдағы еуропалық- діндарлардың ықпалынан туындағанымен, оны XV ғасырда неміс ғалымы Христиан Вольф ғылымға алғаш енгізген [1,6]. Психология термині гректің екі сөзінен (psyche- жан, logos- ілім) алынған, бұл «жан туралы ілім” деген ұғымды білдіреді. Психологиялық ғылыми білімдердің тарихы екі кезеңге бөлінуі мынадай. Оның біріншісі –шамамен 2500 жылға созылған, көш басы Аристотельден басталған жан дүние жайлы түрлі ой пікірлердің ілкі тарихы. Осы кезең ішінде психология басқа ғылымдармен, әсіресе, философиямен қосақтаса дамып келеді. Оның екінші тарихы 1879 жылдан басталады. Осы жылы неміс ғалымы В.Вундт (1832-1920) Лейпцигте тұңғыш лаборатория ұйымдастырып, мұның дербес эксперименттік ғылым болуына себепкер болды. Психологияның даму тарихы көптеген ғұлама ғалымдардың, атап айтқанда, Эразестрат, Герофил, Гиппократ, Гален, Ибн Рошд, Әбуәлі Ибн Сина, Декарт, Гоббс, Спиноза, Лейбниц, Локк, Гартли, Дидро, Вольф, Галлер, т.б. есімдермен тығыз байланысты. Психикалық құ

Аннотация:Сегодня психология — это наука, изучающая закономерности формирования и постепенного развития явлений души под влиянием внешних и внутренних предметов. В целом понятие «психология» возникло под влиянием средневековых европейских религий, но впервые было введено в науку в XVIII веке немецким ученым Христианом Вольфом [1,6]. Термин «психология» происходит от двух греческих слов (psyche-душа, logos-учение), что означает «учение о душе». История психологической науки делится на два этапа. Первая — это ранняя история различных представлений о душе, продолжавшаяся около 2500 лет, начиная с Аристотеля. В этот период психология развивалась в комплексе с другими науками, особенно с философией. Его вторая история восходит к 1879

году. В том же году немецкий ученый В. Вундт (1832-1920) организовал в Лейпциге первую лабораторию, что сделало ее самостоятельной экспериментальной наукой. История развития психологии изучалась многими учеными, в том числе Эрасестратом, Герофилом, Гиппократом, Галеном, Ибн Рошдом, Абу Али ибн Сино, Декартом, Гоббсом, Спинозой, Лейбницем, Локком, Гартли, Дидро, Вольфом, Галлером и др. другие. Психические явления представляют собой различные образы в мозгу внешних и внутренних предметов, которые нас окружают. Они (чувства, иллюзии, мысли, воображение, переживания, сила воли, умения, склонности, наклонности, интересы, поведение, привычки и т. д.) большинству из нас хорошо известны из собственного опыта и распространены в нашем языке. На первый взгляд кажется, что каждый из нас быстро различает и знает смысл. Но сущность психических явлений можно выделить только при научном понимании.

Annotation:Today, psychology is a science that studies the patterns of formation and gradual development of the phenomena of the soul under the influence of external and internal objects. In general, the concept of "psychology" arose under the influence of medieval European religions, but was first introduced into science in the 18th century by the German scientist Christian Wolf [1,6]. The term "psychology" comes from two Greek words (psyche - soul, logos - doctrine), which means "the doctrine of the soul." The history of psychological science is divided into two stages. The first is the early history of various conceptions of the soul, going back about 2500 years, beginning with Aristotle. During this period, psychology developed in conjunction with other sciences, especially philosophy. His second story goes back to 1879. In the same year, the German scientist W. Wundt (1832-1920) organized the first laboratory in Leipzig, which made it an independent experimental science. The history of the development of psychology was studied by many scientists, including Erasestratus, Herophilus, Hippocrates, Galen, Ibn Roshd, Abu Ali ibn Sino, Descartes, Hobbes, Spinoza, Leibniz, Locke, Har

Кіріспе.................................................................. .................... ...................................5

І ТАРАУ. Психологияның ежелгі таным ретіндегі ғылыми- теориялық аспектілері. 1.1 Шығыстық психотехникалардың психология ғылымында қолданыс табуының ерекшеліктері .................................................................................... .......................8 1.2 Батыс елдері психологтары мектептерінің психологиялық құндылығы.......................................................................................... ................................................10

ІІ ТАРАУ. ХХ ғасырдың басындағы психологиялық ой- пікірлердің теориялық маңызы 2.1. Ж.Аймауытовтың психологиялық еңбектерінің мәні....................................16 2.2. М.Жұмабаевтің қазақ психологиясына қосқан үлестері..................................23 2.3. Т.Тәжібаевтың психологиялық ой-пікірлері

ІІІ ТАРАУ. Қазақстандағы психология ғылымы. 3.1. Психологияның ғылым ретінде қалыптасуының алғашқы кезеңі .................................................................................................. .........28

3.2. Қазақстандағы психология ғылымына үлес қосқан ғалымдардың еңбектерін психология пәнінде іске асыру жолдары ..........................................31

Қорытынды............................................................................... .................................35

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі .........................................................................36

І. Кіріспе

Психология нені зерттейді? Ол қандай ғылым? деген сұрақтарды қарапайым адамдарға қойсақ, мынадай жауап алар едік: « сезім мен ойды», «адам мінезін», «адамның ішкі әлемін зерттейтін ғылым» т.б. Егер нақты терминологиясына мән бермесек, алынған жауаптарды шындыққа жанасымды деп есептеуге болады. Шын мәнінде де психология жоғарыдағы аталынғандарды және т.с.с. көптеген мәселелерді қарастырады.

Тарихтың ежелгі кезінен-ақ қоғамдық жағдайлар адамдардың бір-бірінен ерекшеліктерін айыра алуға, мінез- құлқын түсінуге мәжбүр еткен. Қай кезеңді алып қарасақ та, психология ғылымы адамдардың ішкі және сыртқы әлемімен қатар жүріп отырған. Оған мысал ретінде екі адамның бір-

бірімен танысуын алайық. Мұнда бір адам мен екінші адамның бір-бірін қабылдауы, ол туралы өзіндік ойы, сөйлеуі арқылы пікір алмасуы, эмоция мен сезімі, мінезі мен адами қасиеттерінің кейбір жақтары алғашқы танысудан-ақ байқалады. Бұл жағдайды тұтасымен алғанда психикалық құбылыстардың элементтері құралады. Бір қарағанда қарапайым ғылым сияқты көрінгенімен психологияның дербес ғылым болуына қаншама ғасырлар қажет болған. Алғашында адамдар « мен кіммін?», «мені кім жаратты?», «жан дегеніміз не?», «ол қай жерде орналасқан?» секілді философиялық сұрақтардан бастаған. Бұл мәселелерді психология философиядан дербес ғылым ретінде бөлініп шыққаннан кейін тереңдете зерттей бастаған. Психология өз дамуында ұзақ жолды жүруіне қарамастан, нақты объекті мен пәнін, мақсатын қаншама рет өзгерткен.

Бірінші кезеңде психологияға жанды зерттейтін ғылым деген атау шамамен екі мың жыл бұрын берілген. Адамдардың өміріндегі түсініксіз жағдайларын жан арқылы түсіндіруге тырысқан.

Екінші кезеңде психология сана туралы ғылым деп аталынған. Оның басты себебі V ғасырдағы жаратылыстану пәнінің дамуына байланысты. Ол заманда сезіне алу, ойлау қабілеттерін ойлау процестерін санаға жатқызғандықтан, зерттеу әдісі ретінде адамның өзін-өзі бақылауы мен фактілерін жүйелеп баяндауын негізге алған.

Ал үшінші кезеңде  ғасырда пайда болған психологияны мінез-құлықты зерттейтін ғылым деп қарастырған болса,төртінші кезеңде психология объективті заңдылықтар мен психика механизмдерінің көрінуін зерттеген. Бүгінгі таңда психология –жан құбылыстарының сыртқы және ішкі дүние заттарының әсерінен пайда болып, біртіндеп дамып, қалыптасу заңдылықтарын зерттейтін ғылымға айналған. Жалпы алғанда «психология» ұғымы ортағасырдағы еуропалық- діндарлардың ықпалынан туындағанымен, оны XV ғасырда неміс ғалымы Христиан Вольф ғылымға алғаш енгізген [1,6]. Психология термині гректің екі сөзінен (psyche- жан, logos- ілім) алынған, бұл «жан туралы ілім” деген ұғымды білдіреді. Психологиялық ғылыми білімдердің тарихы екі кезеңге бөлінуі мынадай. Оның біріншісі –шамамен 2500 жылға созылған, көш басы Аристотельден басталған жан дүние жайлы түрлі ой пікірлердің ілкі тарихы. Осы кезең ішінде психология басқа ғылымдармен, әсіресе, философиямен қосақтаса дамып келеді. Оның екінші тарихы 1879 жылдан басталады. Осы жылы неміс ғалымы В.Вундт (1832-1920) Лейпцигте тұңғыш лаборатория ұйымдастырып, мұның дербес эксперименттік