Қ. Бекхожиннің әдеби зерттеулері туралы мақала, 6-сынып

Қ.Бекхожинннің әдеби зерттеулері мен хрестоматия, оқулықтар жазудағы ғылыми-әдістемелік еңбегі

Хамза Зарина 6 «Б» класс оқушысы

Жетекшісі Сарин Есет Сексенбайұлы

Қалижан Бекхожин көрнекті ақын, драматург, аудармашы ғана емес сонымен бірге әдеби сын мақалалар жазған әдебиеттанушы ғалым десе де болады. Ол арнайылап жазып ғылыми еңбек қорғамаса да әдебиеттану тұрғысынан жазған мақалалары әбден байыпты. Ол сонымен бірге мектеп оқулықтарын жазған заманындағы санаулы авторлардың бірі.

Кеңес кезеңінде мектеп оқулығын жазу аса жауапты іс саналып, оған екінің бірін жібермегені анық. Ғылыми атағы болмаса да, қазақ поэзиясы мен драматургиясы саласынан озық ақын ретінде көрінген ағылшынның атақты ақыны Байронның «Чайльд Гарольд» поэмасының бірнеше тарауларын аударып, мәдениеті жоғары, өресі кең, парасат пайымы ғалымға тән Қалижан Бекхожинді оқулық жазуға шақырған сияқты.

1938 жылы маусым айыда КазПи-ді бітіріп шыққаннан кейін Қазақстан Орталық Комсомол баспасына аға редактор болып тағайындалған. 1939 жылы біраз уақыт Қазақстан Жазушылар Одағы басқармасының жауапты хатшысы болып қызмет істеген. 1938-39 жылдары «Балтабай», «Кек», «Орман қызы», «Ақсақ құлан» атты дастандары өмірге келген. «Орман қызы» Қазақстан Орталық Комсомол Комитеті жариялаған бәйгіде жүлде алған.

1940-42 жылдары тіл-әдебиет ғылыми зерттеу институтында қызмет атқарған. Осында жүріп өткендегі батырлар жырларын, жыраулар толғаныстарын құмарта оқыған. Сондай-ақ бұл тұста патриотизмді көтеру түсу мақсатымен өткендегі батырлар мен әлеуметтік қайраткерлерді дәріптеу кең өріс алған еді. Соның нәтижесінде ақын кейін аты шулы Кеңесары, Наурызбайды тарихи тұлға етіп көрсететін «Батыр Науан» атты поэма жазған. Бірақ дәл сол уақытта дастанның «саяси қателігі» жайында ешбір сын айтылмаса да, кейін 1950 жылдары аталған поэмадан көресінді көрген. Ол туралы әңгімені кейінгі тарауларда қарастырамыз.

Ұлы Отан соғысының әскери қызметін 1932 жылдың жазынан 1946 жылдың ақпанына дейін атқарған. Ташкенттегі әскери газетте журналист, бөлімдерде саяси қызметкер болып түрліше міндет атқарған. 1944 жылы «Шеру» атты өлеңдер жинағы жарыққа шыққан.

Соғыстан оралысымен Жазушылар Одағында біраз уақыт қызмет істеген. 1948 жылы «Көктем» атты өлеңдер жинағы дүниеге келді. Сол тұстары шығармашылығына үлкен стимул болған жайт – орыс әдебиетінің көрнекті өкілі Александар Фадеев бір пленумда жасаған баяндамасында ақынның «Сырдария көкпары», «Келтемасат» деген баллада пішіндес екі шығармасын жаңа тақырыпқа жазылған тың туындылар қатарында бағалаған.…