Қалдықпен жазбаша бөлу бойынша ашық сабақ 3 сынып

Күні _____________

Сабақ №1,2 Сандар тізбегі

Сандар белгілі бір заңдылықпен орналасқан. Сұрақ белгісінің орнына сәйкес келетін санды табыңыз:

А)1; 1; 2; 3; 5; 8;?

Шешуі:1+1=2 1+2=3 2+3=5 3+5=8 5+8=13, яғни адыңғы екі санның қосындысы келесі санды береді Жауабы : 13

Ә)3; 12; 6; 24;12; ?; 24

Шешуі: Сұрақ белгісінің орнындағы санды табу үшін сандар қатарындағы заңдылықты анықтау керек. Бұл тапсырмады бірінші санды төртке көбейтіп, нәтижені екіге бөлген. Ары қарай сол тәртіппен жалғастырылады.

3*4=12 12/2=6 6*4=24 24/2=12 12*4=48 48/2=12 Жауабы: 48

Б)35;33;29; ?; 15; 5

Шешуі: алдыңғы тапсырмадағыдай заңдылықты анықтау керек, яғни жұп сандар азайтылып отырған. 35-2=33 33-4=29 29-6=23 23-8=15 15-10=5 Жауабы:23

1-тапсырма.

Сандар белгілі бір заңдылықпен орналасқан. Сұрақ белгісінің орнына сәйкес келетін санды табыңыз:

3) 1, 3, 7, 15, … тізбектің жетінші мүшесін табыңыз.4) 25; 20;21;17;19;16;?17;19

2-тапсырма.

Қандайда бір заңдылыққа байланысты әртүрлі сандар тізбегін құрастырыңдар.

3 тапсырма

А)Сұрақ белгісінің орнындағы санды табыңыз.

Ә) Берілген шартқа байланысты сұрақ белгісінің орнына сәйкес келетін санды табыңыз: -=2 + =9 -=3 +=?

4-тапсырма.

Сандар тізбегін қалай түсінесіңдер?, қандай түрлері бар.

5-тапсырма.

Қате және ерекше берілген санды табыңыз.Жауабын негіздеңіз

А)1;4:9:16;24:36;49

Ә)80:40;120;60;180;100;270

Б)13;25;39;52:65

6-тапсырма

Қате немесе ерекше берілген санды тізбек құрастыру

Күні _____________

Сабақ №3 Дәреженің соңғы цифрын анықтау

Дәреженің соңғы цифрын анықтау кестесі

аn

1)2717санының соңғы цифрын анықтайық

7-нің дәрежелеріне мән береміз, төрт цифр қайталанады. Дәреже көрсеткіші 17-ні 4-ке бөлеміз, сонда 2 қалдық қалады. Демек 72 =49 Жауабы:9

2)9418+766+656 қосындысы қандай санмен аяқталады. Шешуі: 946 саны 6 цифрымен аяқталады, себебі 18:4=4(қалдық2); 766саны 6 санымен аяқталады, себебі 6-ның дәрежелері тек 6-мен. 656саны 5цифры, себебі 5тің дәрежелері тек 5-пен аяқталады. Олай болса әрбір дәреже қосылғыштың соңғы цифрларын қосайық, сонда 6+6+5=17 Жауабы:7

1- тапсырма

Сандар қандай цифрмен аяқталады

2- тапсырма

Тақырыпқа байланысты мысалдар құрастырыңыз. Жауабын көрсетіңіз

Күні _____________

Сабақ №4,5 Тура және кері пропорционалдық

Егер бір шама бірнеше есе артқанда (кемігенде), екінші шама сонша есе (кемитін) болса, онда мұндай шамалар тура пропорционал шамалар деп аталады.

Егер бір шама бірнеше есе артқанда (кемігенде), екінші шама сонша есе кемитін (артатын) болса, онда мұндай шамалар кері пропорционал.

2,4кг май 600 теңге тұрады.1000 теңгеге қанша май келеді?

Шешуі: 1) 1кг май қанша тұрады? 600:2,4=250 теңге.

2) 1000теңгеге қанша май келеді? 1000:250=4кг.

Етік мәсіден 3,5 есе ққымбат тұрады.Ал екеуі 657 теңге тұрады. Әр қайсысы қанша тұрады?

Шешуі: 1) Мәсі етіктен арзан болған соң, мәсінің бағасын 1 бөлік деп алайық.Сонда

етіктің бағасы 3,5 бөлік құрайды. Ал етік пен мәсінің бағасы 1+3,5=4,5 бөлік болады.

2) 1 бөлікке қанша ақша келеді, яғни мәсі қанша тұрады? 657: 4,5=146 теңге мәсі.

3) Етік 146·3,5=511 теңге.

3кг алма мен 2кг өрік 96 теңге тұрады., Өріктің килограмы 2 теңгеге арзан.Алма мен өріктің бағалары қандай?

Шешуі:1) 3кг алмаға қанша артық төленді? 2·3=6 теңге.

2) Тек өрік алса, қанша ақша төлеу керек? 96-6=90 теңге.

3) Неше кг өрік алуға болады? 3+2=5кг.

4) 1кг алма қанша тұрады? 18+2=20 теңге.

Тапсырмалар:

1. 7 домбыра мен 2 қобыз 1552 теңге тұрады. Домбыра қобыздан 34 теңгеге қымбат. Қобыз қанша тұрады?

2. Қобыз домбырадан 34 теңгеге арзан. 5домбыра 3 қобыздан 462 теңгеге қымбат болса, домбыра неше теңге тұрады?

3.Екі санның қосындысы 57,айырымы 15. Ол қандай сандар?

Арыстанның 13 асығы,Алматтың 19 асығы бар. Екеуінде асық бірдей болу үшін Алмат неше асығын беру керек?

Айгүлдің Құралайдан 10 дәптері артық. Айгүл Құралайға 4 дәптер берсе, кімнің дәптері және қаншаға көп болар еді?

Асқардың Нұрланнан 6 жаңғағы артық. Асқар Нұрланға 4 жаңғақ берсе, кімнің жаңғағы қаншаға көп болар еді?

Екі баланың 35 асығы бар.Біреуінің 3 асығы артық. Әр балада неше асықтан бар?

11.Екі ыдыста 36 литр бензин бар. Орта ыдысқа 4 литр бензин қосса,екі ыдыстағы бензин бірдей болады.Әр ыдыста неше литрден бензин болады?

12.Екі ыдыста 56 литр бензин бар. Бір ыдыстан екінші ыдысқа 7 лтрден бензин ауыстырса, 2 ыдыстағы бензин тең болады. Әр ыдыста қанша литр бензин болады?

13.Екі жәшікте 42кг қант бар. Қант көп салынған жәшіктен 3кг алып аз қантқа қосса, бір жәшіктегі қант екіншісіндегіден 2 есе көп болады. Әр жәшікте неше кг қант болды?

Май көп салынған жәшіктен аз салынған жәшікке 4 кг ауыстырса,екі жәшіктегі май салмағы бірдей болады. Алғашқыда аз салынған жәшікте 15 кг май болса, екі жәшікте қанша май бар?

Күні _____________

Сабақ№6,7 Қарапайым және күрделі процентке байланысты есептер

1)2а санының 4% -нің 9%-і а санының 5%-інің неше процентін құрайтынын анықтаңыз

Шешуі.: 2а*0,04=0.08a a*0.05=0.05a

0.08a*0.09=0.0072a

0.05a---100%

0.0072a—x% x=(0.0072a*100)/0.05a=14.4 Жауабы: 14,4%

2) Бұйымның бағасы 12%-ке арзағанда, 440 теңге болды. Бұйымның алғашқы бағасы неше теңге болған?

Шешуі: (100-12) %=88%

440тг---- 88%

x----100% x=(440*100%)/88%=500

Жауабы: 500тг

Тапсырмалар:

Тік төртбұрыштың ұзындығы 15 дм, ауданы 90дм2. Оның ені ұзындығының неше проценті?

Атай жинақ кассасына жылына 10%-тік өсіммен мың теңге ақша салды. Атайдың ақшасы 1 жылдан соң қанша теңге болады?

Алманың бағасы қаңтар айының барысында 30%-ке, ал ақпан айының барысында 20%-ке көтерілді. Осы екі айдың ішінде баға қанша процентке көтерілді?

Фотоаппараттың бағасы бір айдың ішінде бірінші 18%-ке, одан кейін 20%-ке төмендеді, соңында 1640 теңге болды. Фотоаппараттың бастапқы бағасын табыңыз:

Жұмысшы еңбек ақысын орындағын нормасы бойынша алады. Айдың аяғында нормасын 20%-ке асырса орындағаны үшін 8400 теңге алды. Оған осы айда қосымша есептелген ақшасын табыңыз.

Банк өзінің салымшыларына салымның жылдық өсуін 4%-ке арттырмақ. Егер адам банкке 1200 теңге салса, онда бір жылдан кейін алатын ақшасын табыңыз.

Тік төртбұрыштың ені оның ұзындығының 75%-ін құрайды. Осы тік төртбұрыштың ауданы 48м2 болса, оның периметрін табыңыз.

1 кг май 80 теңге тұратын, ал бір жылдан кейін 360 теңге болды. Май қанша процентке қымбаттады?

14 т капуста магазинге әкелінді. Барлық капустаның 30%-і сатылды. Магазинде қанша капуста қалды?

Ракета бір сағаттың ішінде жанармайдың 15%-ін жағады. Егер ракета ұшырылғаннан бір сағаттан соң онда 170 тонна жанармай қалса, жанармайдың бастапқы шамасы қандай

Күні _____________

Сабақ №8,9 Логикалық есептер.

Тапсырмалар

Төрт таяқтың 8 ұшы бар. Бес жарым таяқтың неше ұшы бар екенін анықтаңыз.

Үстел үстінде үш стакан шие тұр. Марат бір стакан шиені жеп қойды. Неше стакан қалды?

Жүгіру жарысынан Асет, Марат, Талғат үш орынды алды, егер: Марат екінші орын алмаса, ал Талғат –үшінші орын алмаса, кім қандай орын алды?

Екі бала шахматты екі сағат ойнады. Олардың әрқайсысы неше сағат ойлады?

Бөлмеде бар болғаны екі адам отыр. Оның біреуі - екіншісінің әкесі де, алайда, екіншісі біріншісінің ұлы емес. Сонда кімі болғаны?

Қолымызда 10 саусақ бар. 10 қолда неше саусақ бар?

Екі адам төрт сағат шахмат ойнады. Олардың әрқайсысы неше сағат ойнаған?

Үш ат жегілген шана бір сағатта 15 км жүріп өткен. Әрбір аттың жылдамдығы қандай еді?

Бір жанұяда бес ұл бар. Олардың әрқайсысының қарындасы бар. Сол жанұяда қанша бала бар?

Үш тауық үш күнде үш жұмыртқа салады. 12 тауық 12 күнде қанша жұмыртқа салады?

Үш метрлік 60 бөренені жарты млетрлік шөркелерге арамен бөлу керек. Қанша рет аралап кесу керек?

Үйдің 6-шы қабатына дейінгі басқыштың ұзындығы 2-ші қабатқа дейінгі басқыштың ұзындығынан неше есе ұзын?

8 тиынның біреуі басқасынан гөрі жеңілірек. Гир тасын қолданбай табақшалы таразының көмегімен жеңілірек тиынды кем дегенде неше рет өдшегеннен кейін табуға болады?

Бала мен лақтың бірге қосқандағы салмағы дәл 5 жәшіктің салмағындай. Лақтың салмағы 4 мысықтың салмағындай, ал 2 мысық пен пен лақтың салмағы 3 жәшіктің салмағындай, баланың салмағы неше мысықтың салмағындай болар еді?

4 машинаның 4 кілті бар. Ақылды адам әр машинаның өз кілтін табу үшін неше рет ауыстыру жасайды?

Ержан әрбір 3 минут сайын 8 әуе шарын үрлейді. Егер әрбір оныншы шар үрлеп біте сала жарылып кететін болса, ол 2 сағаттың ішінде қанша шар үрлеп береді?

5 бақа 5 минутта 5 шыбын ұстайды. Неше бақа 50 минутта 50 шыбын ұстайды?

Сатының 21 баспалдағы бар. Қанат пен Жанат осы баспалдақтарды санайды: біреуі төменнен жоғарыға, біреуі жоғарыдан төменге дейін. Олар Қанаттың оныншы деп атаған баспалдағында кездеседі. Бұл баспалдаққа Жанат қандай нөмір береді?

Құрбақа тереңдігі 50м құдыққа түсіп кетті. Бір күнде ол 18м жоғары көтеріледі де, сонан кейін 12м төмен түседі. Сол орнында келесі күнге дейін қалады. Келесі күні де осы қайталанады. Құрбақа неше күннен кейін құдықтан шығады?

Күні _____________

Сабақ №10,11 Бірлескен жұмысқа байланысты есептер.

Бес бала 5 сағатта 5 балықты тазалайды. 100 бала 100 балықты неше сағатта тазалайды.

Шешуі: бұл жерде сол бір уақыт мезетіндегі процестер қарастырылған. Сол себепті қанша бала болса да сондай балықты сол мезетте уақыты бірдей болып қала береді. Жауабы: 5

Тапсырмалар

Тоғыз жүмысшы 8 күнде 72 үйдің қабырғасын бояйтын болса, сегіз жұмысшы 10 неше үйдің қабырғасын бояйды?

Арыстан бір қойды 2 сағатта,қасқыр 3 сағатта,ит 6 сағатта жеп бітіреді. Олар бірігіп осы қойды қанша уақытта жейді?

Асан 200 гр тортты 6 минутта, ал Үсен оған қарағанда 2 есе тез жейді. Екеуі бірігіп осы тортты неше минутта жейді?

Бір жұмысшы белгілі бір жұмысты 10 күнде,ал екінші жұмысшы сол жұмысты 15 күнде бітіреді. Екі жұмысшы бірігіп сол жұмысты неше күнде бітіреді?

Екі кран бірлесе жұмыс жасай отырып,баржадағы жүкті 6 сағатта түсіріп болды. Егер олардың біреуі екіншісіне қарағанда жүкті 5 сағат ерте түсіретін болса,онда олардың әрқайсысы жүкті неше сағатта түсіріп болар еді.

Егер екі труба бірге жұмыс істесе,бассейінді 2 сағатта суға толтырады. Егер әрқайсысы жеке-жеке жұмыс істесе,1-ші труба бассейінді екіншіге қарағанда 3 сағат тез толтырады. 1-ші труба жеке жұмыс істесе бассейінді қанша сағатта толтырады?

Үйге қыстық отынды Әнуар мен Бағлан 12 күнде,Бағлан мен Жандос 10 күнде, ал Әнуар мен Жандос 15 күнде дайындайды. Қыстық отынды Әнуар неше күнде дайындайды?

Бір уақытта ашылған екі кран бассейіннің бөлігін 8 минутта толтырады. Егер оның біреуі екіншісінен бассейінді 6 минут тезірек толтыратын болса,онда әр кран жеке-жеке бассейінді қанша уақытта толтырады?

Күні _____________