Қан топтары тақырыбы бойынша биология материалы, 8-сынып

Қан топтары және қан құю, резус фактор, агглютинация, резус- конфликт

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

Сынып: 8

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабаққа негізделген оқу мақсаттары

8.1.3.7 – агглютинация және резусконфликт механизмдерін түсіндіру

Барлық оқушылар:

Мәтінді оқып, мазмұнын түсінеді, қан топтарын біледі, оларды белгіленуіне байланысты ажырата алады.

Оқушылардың басым бөлігі:

Антиген мен антиденеге байланысты қан топтарын салыстырады, қан құю кестесін қолданып, қан құюды болжайды.

Кейбір оқушылар:

Қанды дұрыс құймағанда болатын қауіптерді дәлелдеп бере алады, Резус-фактордың «оң» және «теріс» түрлерін сипаттап береді.

Сабақтың құндылығы

Зайырлы қоғам және жоғары руханият.

Бағалау критерийлері:

– Қан топтары және оның белгіленуін біледі.

– Антиген мен антиденеге байланысты оларды ажырата алады.

– Қан құю кестесін ұғады, қан топтарына байланысты қан беретін және қан 160 алатын адамды мысалмен келтіре алады.

– Резус-факторға сипаттама береді, одан болатын («–» және «+») қауіптерді айқындайды

Тілдік мақсат

Oқушылaрдың тілдік дaғдының төртеуін де түрлі әрекeттерде (мысалы, оқылым-тыңдалым, оқылым-жазылым, оқылым-айтылым, тыңдалым-жазылым және т.б.) әртүрлі мaқсаттарға қол жeткізу үшін қолдану

Негізгі сөздер мен тіркестер:

Қан топтары, қан құю, резус-фактор, реципиент, донор, агглютинация

Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:

Талқылауға арналған тармақтар:

Қан құю ережелерін жасаңдар.

Қан құю үшін ереже міндетті түрде керек пе?

Талқылып жауаптарыңды беріңдер.

Сіз неліктен... екенін айта аласыз ба?

Неліктен әр адам өз қан тобын білу міндетті екенін айта аласыңдар ма?

Жазылым бойынша ұсыныстар: Қан құю кестесін дәптерге түсіру

Terminology

Agglutination- агглютинация, Antibody- антидене/ антитело, Antigen- антиген, Clumping- топтасу/ склеивание, Compatibility- үйлесімділік/ совместимость, Donor- донор, Recipient- қан алушы/ реципиент

Key terms

Blood type is a class of human blood based on presence or absence of specific antigens

Rh factor is a specific antigen present on the surface of red blood cells

Agglutination- clumping of red blood cells.

Алдыңғы оқу

Шағын тест жұмысы

1. Иммунитет теориясының, фагоцитоз ілімінің негізін салды.

а) Э. Дженнер ә) Л. Пастер б) И.И. Сеченов в) И.И. Мечников

2. Бөгде заттарға қарсы ағзада түзілетін нәруыз.

а) эритроцит ә) антидене б) лейкоцит в) тромбоцит

3. Егуді алғаш қолданған ағылшын дәрігері

а) Ч. Дарвин ә) Л. Пастер б) Л. Гук в) Э. Дженнер

4. Табиғи иммунитеттің бөлінуі

а) белсенді және әлсіз ә) жүре пайда болған және белсенді

5. Егу арқылы қалыптасқан иммунитет.

а) табиғи ә) туа біткен б) жасанды в) жүре пайда болған

6. Иммунитеттің түрлерін ата.

а) табиғи және жасанды ә) туа біткен және тұқым қуалайтын б) жасанды және белсенді в) уақытша және тұрақты

Facts

After needing 13 liters of blood for a surgery at the age of 13, a man named James Harrison pledged to donate blood once he turned 18. It was discovered that his blood contained a rare antigen which cured Rhesus disease. He has donated blood a record 1000 times and saved 2 000 000 lives.

Жоспар

Жоспарланғануақыт

Жоспарланғанжаттығулар (төмендежоспарланғанжаттығуларменқатар, ескертпелердіжазыңыз)

Ресурстар

Басталуы

Ұйымдастыру. Психологиялық ахуал. Топқа бөлу әдісі: «Пәндік категориялар» Сынып осы әдіс арқылы «Реципиент», «Донор» топтарына бөлінеді. Әр топ өз атының сабаққа байланысын болжайды.

Ынтымақтастық атмосферасын тудыру: «Сенің есімің» Ойынға қатысушылар шеңбер болып тұрады. Кез келген бір оқушы өз есімін айтады. Кейінгі оқушы кезекпен бірінші оқушының есімін допты шеңбер бойымен жылжыта отырып, түрлендіре айтады. (Сәуле, Сәулетай, Сәулежан, Нұрсәуле т.б.) осылай барлық баланың есімі түрлендіріле айтылып шығады. Ойынға қатысушылар өз аттарын түрлендіре естігенде қандай сезімде болғанын айтады.

Мұғалім: Біздің есіміміз өзіміз үшін дүниедегі ең керемет әуен секілді естіледі. Сондықтан да бірбірімізбен сөйлескенде, әңгімемізді міндетті түрде есімімізді айтудан бастайық.

жусан

Биология: құс, адам, жусан, балық, бақа т.б. Химия: тұз, қышқыл, сілті, атом, молекула, элемент т.б.

Ортасы

І. Оқулықпен жұмыс. «Идеялар себеті» стратегиясы Жұмыс алгоритмі

Сабақтың тақырыбымен танысады.

Жеке жұмыс. Әр оқушы мәтіннен өзіне белгілі мәліметті тезис түрінде жазып шығады. 2 минут беріледі.

Топтық жұмыс. Оқушылар өз ақпараттарымен бөліседі, талқылайды. 3 минут беріледі.

Сыныппен жұмыс. Әр топ тақырып бойынша өзінің көзқарасын айтады, білімдерін көрсетеді.

Мұғалім айтылған көзқарастар мен түйінді сөздерді «себетке» салып отырады (тақтаға жазу).

Дескрипторлар:

– Мәтінді толық меңгеріп, жеке, топтық жұмыс тапсырмасын толық орындайды.

– Қан топтарын, олардың белгіленуін біледі, салыстырады, ажыратады.

– Қан құю кестесін қолданып, әмбебап донор мен әмбебап реципиентті анықтайды, мысалдарға жауап бере алады.

– Резус-факторды сипаттап береді.

Сергіту сәті.

«Өлеңді сезіну»

– Өлеңмен танысады.

– Өлең жолдарына өз ойларымен қимыл жасайды.

– Топпен айтады.

Біз тамшымыз теңіздегі,

Жағаға ұрған толқыны. Айналамыз, сеніңіздер,

Ұлы айдынға сол күні.

Бақшадағы терекпіз біз, Жапырағы жайқалар... Қосылыңдар керекпіз біз, Тіршілікке қайда да!

Рефлексия

. «Сауалнама түріндегі рефлексия»

1. Бүгінгі сабақта мен • білдім_________________________ • түсіндім_________________________ • үйрендім__________________

2. Сабақ кезінде ең жақсы өткен ... __________________________

3. Негізгі қиындықтар менде … _____________________________

4. Менде өзгерістер болды...

а) Пәндік білімімде

ә) Сезіну қасиетімде

б) Шығармашылық қабілетімде

в) Өз іс-әрекетімді сезінуде

Аяқталуы

«Серпілген сауал» стратегиясы

Тақырыптың түсіну деңгейін арттыруға және талқылау дағдыларын дамытуға қол жеткізу үшін сыныптағы оқушылардың арасында сұрақтарды лақтырыңыз. Мысалы, Самат, Рахаттың жауабы туралы сен не ойлайсың? Самал, Айгүлдің жауабын барынша кеңейту үшін оны қалай дамытуға болады?

Қанат, естігеннің барлығын бір жауапқа қалай біріктіруге болады?

Дескрипторлар:

– Сұрақтарға барынша кең жауап береді.

– Тақырыптағы негізгі идеяны ары қарай дамытады.

Рефлексия.

Research time

Work in groups. Each of the students in the group should find their blood types by asking a school nurse. Then construct a chart using a table above who can donate blood to whom. Explain your answer.

Функционалдықсауаттылықтапсырмалары

Гематология – қантуралығылым.

Тұқымқуалайтынқанұйымайтынаурудыңаты – гемофилия. Бұл ауру геннің дефектісінен туындайды. Ауру ген Х-хромосомада орналасады.Тарихта ауру генді тасымалдаушының бірі Виктория ханшайымы болған. Гемофилия ауруымен Викторияның ұлы Леопольд және бірнеше немерелері ауырған. Оның бірі Ресей ханзадасы Алексей Николаевич Романов еді.

№1 тапсырма Ресей ханзадасы Алексей гемофилиямен ауырған. Ханзаданың гемофилиямен ауыру себебін түсіндіріңіз.

А) гемофилия гені әкесінен берілген

В) гемофилия гені анасынан берілген

С) Анастасия деген әпкесінен берілген

№2 тапсырма Қанның ұюына қатысады

А) тромбоциттер

В) лейкоциттер

С) эритроциттер

№3 тапсырма Қан топтары сәйкес келмейтін адамдардың қанын неге бір-біріне құюға болмайды? Қауіп- қатерлерді айқындаңыз.

№4 тапсырма Activity

Керекті құрал жабдықтар: 4 пластиковый стакан, пипетка, заттық шыны, қызыл және көк асханалық краситель, су. 4 стаканды алып сыртына «0», «А», «В», «АВ» деп жазындар. Одан кейін «А» қызыл бояудан бірнеше тамшы тамызыныз.

«В» стаканына көк түстен тамызыныз және «АВ» стаканына қызыл және көк красительдан тамызыныз. «0» стаканына ешқандай краситель тамызбаныз. Стаканның жартысына дейін суды құйыныз. Енді сізде 4 қан тобы бар. Енді бір қан тобын таза заттық шыныға тамызыныз. Бұл сізде рецепиенттің қаны болады, одан соң осының үстіне басқа қан тобынан тамызыныз. Ол сізде донор болады. Егер де заттық шыныдағы қан өзгермесе , ол дегеніміз, реципиентке донордың қаның құюға болады. Осыны барлық қан топтарымен жасап, қан құюдағы қан топтарының сай келу кестесін толтырыныз.

Қосымша ақпарат. Адам қанының түрлі топтарындағы антигендер мен антиденелердің болуы

Қан топтары Эритроциттерде болатын антигендер Қан плазмасында болатын антиденелер

О (I) болмайдыα және β

A (II) Aβ

B (III) Bα

AB (IV) ABболмайды

Саралау – Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тапсырманы күрделендіруді қалай жоспарлайсыз?

Қосымша көмек керек оқушылар үшін:

Сенің қаның ІІІ топ. Сен қанды қай топқа бересің, кімнен аласың? Қабілеті жоғары оқушы: «Мен донормын» деген М. Мақатаев өлеңін оқып талдау. Негізгі идеяны айқындау.

Бәріңе!

Жасыңа да, кәріңе!

Кімге қан керек?

Ішуге емес, дәріге...

Мен – донормын.

Шипа болар қаным бар, Қабылдаңдар, алыңдар.

Менің жылы қанымның

Қасиетін таныңдар. Жоқ!

Ақшаға сатпаймын!

Аурулар алдында,

Борышымды ақтаймын.

Өмір беріп өзгеге,

Өмірімді сақтаймын!

Мен – донормын.

Таза қан.

Сақ боласыз жазадан,

Сақ боласыз мазадан, Қабылдаңыз?!

Көп берем де, аз алам,

Сіздегі сансыз түтікпен

Менің қаным өтеді,

Маған сол да жетеді!

Сіздегі жылы жүректе