Қаныш Сәтбаев қалыптастырған құндылықтар ғылыми жұмыс

Қазақ еліміз бүгінде дәстүр мен заманның тоғысқан жерінде тұр. Бұл тұрғыда еліміздің мәдени мұрасы мен ұлттық құндылықтарын зерделеу және сақтау ерекше маңызға ие. Қазақстанның мұрасы – тек тарихи ескерткіштер мен мұражай экспонаттары ғана емес, сонымен бірге өткен тарихи мұраларымызды тану,бабаларымыздың еңбектерін дәріптеп мақтан тұту. Қазақтың мақтанышы — Кеңес одағы мен Қазақстанның металлогения мектебінің негізін қалаушы, қазақтың тұңғыш академигі Қаныш Сатбаев атамызыдың биыл туғанына 125 — жыл толып отыр. Қаныш атамыздың туған жеріне келетін болсам- Павлодар облысы, Баянауыл ауданында 1899 ж 12 сәуірде дүниеге келген. 1964 жылы 31-қаңтарда Мәскеу қаласында бақилық болды.Ауыл молдасынан сауатын ашқан болашақ ғалым, Павлодар орыс — қазақ мектебінде, Семей мұғалімдер семинариясында, Ж.Аймауытов, М.Әуезовтей көрнекті қайраткерлермен бірге оқып, білім алған. Ш.Құдайбердіұлымен тығыз байланыста болған. Алаш зиялыларымен байланыста болып, қолдау көрсеткен. Сонымен қатар соғыстан кейінгі жылдары елдегі ғылымда жүрген тұлғаларды жинап Қазақ Ғылым Академиясын құрған алғашқы қазақ. Қаз КСР ғылым академиясының президенті болып Қаныш атамыздың сайлануы кездейсоқтық емес. Өзі білімпаз, да

Қ. Сәтбаевтың ғылыми мұрасы отандық ғылымның баға жетпес құндылығы. Ғалымның қалыптастырған құндылықтарының үш тұғыры бар: бірінші, әлбетте, ол білім мен ғылым құндылығы. Екінші, ол еңбек құндылығы. «Труд автопортрет каждого из нас» деген Қ. Сәтбаевтың төл афоризмі белгілі, яғни әрбіріміздің автопортретіміз еңбегіміздің деңгейімен өлшенетінін атап көрсеткен еді. Үшінші, ол ел мен жер құндылығы, яғни қазіргі риторикада көп қолданылатын мемлекетшілдік қасиет.

Қ.И. Сәтбаев мұрасы мен оның феномені – ұлтты тәрбиелеуші рухани қуатқа ие. Егер арыға бармай-ақ, ХІХ ғасырдың соңында өзінің конструктивті қоғамдық сыны арқылы Абай, ХХ ғасырдың алғашқы ширегінде сан қырлы саяси-интеллектуалдық қызметі арқылы Алаш қайраткерлері ұлтты тәрбиелесе, ал ХХ ғасырдың екінші жартысында бұл істі Қ. Сәтбаев өзінің жасампаздық қызметі арқылы жалғастырды. Шын мәнінде, ол қоғамды, ұлтты біріктіретін асыл құндылықтарды қалыптастырды.

Сатпаевтың геологиядан бөлек, мәдениет саласында, тарихта қалдырған еңбектеріде бар.Ш.Уалиханов жазып алған «Едіге» жырының мәтініндегі қазақ оқырмандарына түсініксіз араб, татар сөздерінен тазартып,қазақ тілінің жаңа орфографиясының негізінде қайтадан дайындаған.Ғұлама ғалым Ұлытау…