Қарағанды қаласының ауа сапасын зерттеу ғылыми жұмыс

Қарағанды қаласының ауа сапасын бағалау

Ауаның жағдайы қазақстандықтардың өлім-жітімі артуының себептерінің бірі. Өйткені лас ауа тыныс алу аурулары, диабет, қатерлі ісік пен жүрек-қан тамырлары ауруларын туындатады.Ауаның ластануының, сапасы нашарлауының әсерінен жылына он алты мың қазақстандық тұрғын көз жұмады. Бұл мәселені шешу үшін ауаның ластануын азайту қажет.

Бұл еңбектің маңыздылығы-қала атмосферасының ластануын кешенді түрде қарастырып,енгізілуі мүмкін ұтымды шешімдерді қарастыруы.

Ластаушы көздерге өнеркәсіп пен өндіріс, автомобильдер, жеке тұрғын үй секторы жатады. Қазіргі таңда Қарағанды қаласында АЛИ 118. Қарағандыны ластауда үлкен үлес қосқан мекемелерге «Maker», «Қарағанды құю зауыты» , «Құрылысмет»,«Қарағанды Энергоцентр» және т.б. жатады.

Қарағанды үлкен қала болғандықтан жеке тұрғын үй секторы бар. Ол Кирзавод, Майқұдық, Пришахтинск, Михайловка аудандарында көп шоғырланған.Пештер мен қазандықтардан шыққан түтін, метан,көмірқышқыл газы ауаны қарқынды ластауда.

Автокөлік саны тұрғын санымен бірге артуда.Қалада 150000-ға жуық автокөлік тіркелген.Оның шығарындыларына көміртегі тотығы,азот оксидтері,қалқыма бөлшектер және күкірт диоксиді жатады.

Ауада көмірқышқыл газы мөлшері артқан сайын бас ауруы мен тез шаршау туындайды.[1, б.153].

Қан айналымының нашарлауы, өкпенің қабынуы, жүрек жұмысының нашарлауы, тіпті тыныс алудың тоқтауы-күкірт диоксидінің ұзақ және интенсивті түрде адам ағзасында жинақталуының салдары[2, б. 256].

Наурыз айында орташа шоғырда көміртегі оксиді мөлшері 1.24 мг/м3 , азот оксиді 0.03 мг/м3 ,қалқыма бөлшектер PM-2.5 мөлшері 0.21 мг/м3 ,PM-10 мөлшері 0.21 мг/м3[3, б.7] .

Ауаның ластануын азайту жолдары көп.Біріншіден ауаны тазарту құрылғыларын пайдалану. Олар өнеркәсіп саласына және ауаны ластау деңгейіне қарай орнатылады. Ауаны тазарту мен залалсыздандыруда сүзгілеп желдету агрегаттары, сүзгі секциялары, электрлік пен картридждік сүзгілер пайдаланылады. Сондай-ақ шаң мен ұсақ аэрозольді ұстайтын әртүрлі құрылғылар, разрядтау циклондары, шаң түсіретін камералар, шаң мен газ ұстағыштар қолданылады.

Екіншіден баламалы энергия көздеріне көшу.Бұл шешім дәстүрлі отыннан-көмірден бас тартуға мүмкіндік береді.Баламалы энергия көздері көмірге қарағанда тиімді.Баламалы энергияны пайдалану деп жел энергиясы, күн энергиясы, биомассаны, геотермалдық энергияны падалануды айтады .

Ғаламшарымызға күн энергиясы 173 млн ГВт көлемінде түскендіктен,ол энергияның басты көзі болып табылады. Ол жер бетіндегі энергетикалық қажеттіліктен оң мың есе көп.Күн…