Қазақ әдебиетіндегі бағалау тәсілдері портфолиосы

Тақырыбы:

« Жоғары деңгейлі сұрақтардың

құрылуы»

Жоғары дәрежелі сұрақтар

Жоғары дәрежелі сұрақтар қойылғанда , оқушылар ақпаратты белгілі бір жолдармен қолдануға , қайта құруға , кеңейтуге , бағалауға және талдауға тиіс болады . Оқушыларды ойлауға , ойларын қайта құруға , толғануға , шығармашылықпен жұмыс жасауға , пайымдауға , болжауға жетелейтін сұрақтар олардың жан-жақты ойлануына мүмкіндік береді . Мұғалімнің қойған сұрақтары сыныпты жұмысқа дайындап , не маңызды , не дұрыс , не дұрыс емес ( бұрыс ) екендігін және оны қалай жеткізіп айтуға болатындығын , сонымен қатар , кімнен және неден келіп жатқан ақпараттар , білім екендігін айқындап беруге көмектеседі .

Оқушылар тапсырмаларды орындауда белсенділік көрсетеді ;

Оқушылардың өз ойларын айтуға қолайлы жағдай туғызады ;

Оқушылардың оқуға деген ынтасы артады ;

Мұғалімдер оқушылардың бір-бірінің пікірлерін құрметтейтін ортаны қамтамасыз етеді ;

Сын тұрғысынан ойлауға көмектеседі ;

Сын тұрғысынан ойлаудың алғашқы қадамдарына қолайлылық тудырады .

Жоғары деңгейлі сұрақты енгізсек

Төмен дәрежелі сұрақтар

Оқушылардың жауап беретін сұрақтары бір немесе екі сөзбен шектелсе , ондай сұрақтар төмен дәрежелі сұрақтар болып табылады . Төмен дәрежелі сұрақтарды « жабық », « жай », деп те атайды . Мысалы , « Оқу мен жазу арқылы сын тұрғысынан ойлауды дамыту » технологиясында бұндай сұрақтар « жіңішке » деп беріледі .

Жай сұрақтар нақты ақпараттарды қажет ететін сұрақтар болып табылады , көбінесе жаттап еске сақтауды талап етеді . Төмен дәрежелі сұрақтар ешқандай ойды топтастыра алмайды , толғаныс тудыра алмайды . Ондай сұрақтарға жауап беру үшін тақырыпты түсіну жеткілікті .

Төмен дәрежелі сұрақтарды енгізсек

Оқушылар жай сұрақтарға жауап бергенде нақты ақпараттарды қолданады , ал сол ақпараттарға қатысты негізгі идеяның , сол фактілердің шығу себептерін түсіндірмейді және түсінбеуі де мүмкін . Себебі берілген фактілерді жаттап алып-ақ , жауап бере алады .

Оқушылардың ойлауын шектеп , жатқа айтуға бағытталған сұрақтар оқушылардың ойлауын дамытпайды .

жай сұрақтар оқушылардың әңгімелесуіне , яғни диалог құруына мүмкіндік бермейді , мәнерлі сөйлеуін шектейді ,

қысқа ғана жауап беруге баулиды , сол себептен шығармашылығы да дамымайды .