Қазақ тілі мен әдебиетіндегі коммуникативтік құзыреттілік

Қазақ тілі мен әдебиеті сабақтарында оқушылардың коммуникативтік құзіреттіліктерін арттыру жолдары.

Шығыс Қазақстан облысы білім басқармасы Өскемен қаласы

бойынша білім бөлімінің «Ахмер орта мектебі» КММ

қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі Кияшова Нургуль Турсуновна

Құзіреттілік –тұлғаның бойында білім, дағды, іскерлік, ерік күш-жігердің болуы. Бұл мектептегі оқу үрдісінен қалыптасады. Құзіреттілік – оқушының алған білімі мен дағдыларын тәжірибеде, күнделікті өмірде қандай да бір практикалық және теориялық мәселелерді шешу үшін қолдана алу қабілеті. Білім беру жүйесінде жеке тұлғаны қалыптастыруда мынандай құзіреттіліктер болуы керек:

Құндылықтарды бағалау құзіреттілігі;

Коммуникативті құзіреттілігі;

Мәдениеттану құзіреттілігі;

Оқу-танымдық құзіреттілігі;

Әлеуметтік еңбек құзіреттілігі;

Тұлғаның өзін-өзі дамыту құзіреттілігі;

Ақпараттық-техникалық құзіреттілігі.

Қазақ әдебиеті сабақтарында оқушылардың коммуникативтік құзіреттіліктерін қалыптастыру мен дамытудың маңызы зор.

«Коммуникативтік құзыреттілік» (латынның «соmpetere» -қол жеткізу, сәйкес келу, сөзінен шыққан) – оқушылар мен өзара іс-әрекет және қарым-қатынас жасау тәсілдерін білу, түрлі әлеуметтік топтармен жұмыс істеу.

Коммуникативтік құзыреттілік - екінші тілді үйренуші оқушыларға тілдің заңдылықтарын жаттанды үйретпей, сол тілді тілдік және қатысымдық тәсілдерді орынды қолданумен байланыстыру.

Коммуникативтік құзыреттілік жеке тұлғаның рухани өсуін қалыптастырады, адамдарды түсіне білуіне көмектеседі.

Қазақ әдебиеті сабақтарында оқушылардың бойында коммуникативті құзіреттілікті қалыптастырып, дамыту үшін тақырыпқа байланысты диалог, қойылымдар әзірлеу, рөлдік ойындар ойнату, мәнерлеп оқу және оқыту, әр түрлі сызбаларды толтырту, модельдер жасату, венн диаграммасы, бес жолды өлең, ассоциация, тағы да басқа тапсырмаларды орындатуға болады.

Оқушылардың коммуникативті құзіреттіліктерін арттырудың жолдары:

Әр түрлі кестелер толтыру арқылы :

Жылнамалық кезеңдерін толтыру (Ақын-жазушының өмірі мен шығармаларына байланысты)

жылдар

негізгі оқиғалар

шығармалары

Шығармаларын зерттеуге байланысты:

Семантикалық карта толтыру

Шығарманың атауы

Авторы

Жанры

Тақырыбы

Идеясы

Кейіпкерлері

Басты кейіпкерлерге мінездеме

Салыстырмалы талдаулар жасату арқылы

Өлеңі

Ақын ойы

Кейіпкер сипаты

Ақын көңіл-күйі

Өлең шумақтарын талдату арқылы.

Шумақтар

Ақын сезімі

Оқушы сезімі

11-сыныпта І.Жансүгіровтың «Құлагер» поэмасын оқытқанда, поэма бөлімдері бойынша басты-басты оқиғаларын саралап, сюжеттік-композициялық жоспар жасату.

бөлім

Басты оқиғалары

Ақанның іс-әрекеті

«Ас»

Сағынай асы, үш жүздің оған жиналуы

Халықтың Ақанды құрметтеуі

А.Байтұрсыновтың мысалдарын оқытқанда

Мысалдың аты

тармақтары

тақырыбы

идеясы