Қазақ ертегілерінің маңызы туралы ғылыми жоба

Қазақстан Республикасы

Білім және ғылым министрлігі

ШҚО Үржар ауданы

«Мақаншы орта мектеп- бақша» КММ

Ғылыми жоба

Тақырыбы: «Қазақ ертегілерінің маңызы»

Бағыты: Әдебиеттік оқу

Секциясы: Бастауыш сынып

Орындаған: 3-сынып оқушысы Думан Ақтөре

Ғылыми жетекшісі: Бастауыш сынып мұғалімі Байрбаева Лаура Бакаевна

Мақаншы -2019ж

Аннотация

Зертеу тақырыбы:

Қазақ ертегілерінің маңызы.

Зерттеу мақсаты:

1. Ертегілердің бала тәрбиесіндегі маңызы.

2.Қазақ ертегілерінің ерекшелігі.

3.Ертегі жанрын насихаттау жолдары.

Зерттеу болжамы: Ертегілердің маңызын зерттеу, ертегілерді күнделікті

өмірде қолдануға үйрету.

Зерттеу кезеңдері: 1. Тақырып талдау

2. Материалдар жинау

3. Ізденіс жұмыстарын жүргізу.

4. Ғылыми жетекшімен байланыстыру

5.Тиісті материалдарды жинақтап, жүйелеп, қорытындылау

Зерттеу жаңалығы: 1.Ертегіні күнделікті қолданудың жаңа түрлері.

2.Ойынға киетін бас киіміне, футболкаларға қазақ ертегілерінің атын жазып, кейіпкерлерінің суретін салса.

3.Дәптер, күнделік, қойын дәптер сыртында насихатталса.

4.Шокалад қораптары сыртына суреттерін салу.

5.Компьютер, ұялы телефон ойындарындағы кейіпкерлер қазақ ертегілерінен болса.

Аннатоция

Тема исследовательской работы:

Воспитательная роль казахских сказок

Цель иследовательской работы:

1. Показать роль сказок в васпитании детей.

2. Доказать жизненность казахских сказок

3. Востановить применение жанра сказки воспитательной деятельности.

4. Доказать пути рекламе сказки.

Прагнозь исследования:

Исследоавать важность сказок, научить использовать сказки в жизни.

Этапы исследование: 1. Разъяснение темы

2. Сбор материала

3. Вести исследовательские работы

4. Связ с научным рукаводителем

5. Собрать нужный материал, обобщить

Новизна исследования: 1. Повседневно использование видов сказок

2. Выпуск аудиодисков, бумаги для повседневного использования, выпуск полиэтиленовых пакетов

3. Кепок и футболок с названиями сказок и рисунков сказочных героев.

4. Выпуск на обложках тетрадей, дневников.

5. Рисунки на каробках шокалада.

6. Принятие специального законо или правил поддерживающих казахские сказки.

Жоспар:

1.Кіріспе

2.Негізгі бөлім

1)Ертегілердің ерекшелігі.

2)Ертегілердің тәрбиелік маңызы.

3.Қорытынды

Пайдаланған әдебиеттер.

Кіріспе

Менің зерттеу жұмысымның тақырыбы «Қазақ ертегілерінің маңызы» деп аталады. Ертегілерге деген қызығушылықтан оны зерттеу туралы ниет туындады. Ертегісі жоқ ел жоқ әлемде.Бірақ әр елдің әр халықтың ертегілері сол халықтың сарқылмас рухани қазынасы.

Әр ертегі арқылы біз өткен ата-бабаларымыздың ой-қиялдарын, тұрмыс-салтын, тіл байлығын білеміз. Әр ертегі тұнып тұрған тәрбие құралы. Мысалы, балаларға арналған арналған ертегілер баланы адалдыққа, тапқырлыққа, адамгершілікке тәрбиелейді.Өкінішке орай қазіргі кезде радио, телевидение арқылы шетелдік ертегілер желісімен түсірілген көркем фильмдер , мультфильмдер жиі көрсетіледі.Ондағы кейіпкерлер есімі, жер-су аттары таныс емес және біздің менталитетімізге жат оқиғалар баяндалады.Ал, қазақ ертегілерін көру немесе тыңдау олардан көрі әлдеқайда тиімді. Мен өзімнің зерттеу жұмысымды қазақ ертегілерін зертте, оқып, оларды қазіргі ғылым мен техника дамыған заманда қалай дамыту керектігін және насихаттау жолдары туралы өз жаңалығым мен ұсыныстарымды көрсеттім.Бұл жаңалықтарым әрі пайдалы, әрі тиімді. Ертегілер өте заманда, тіпті жазу-сызу болмаған кездің өзінде-ақ туған. Бұларды халқымыз үні бүгінге дейін ұрпақтан ұрпаққа ауызша жеткізіп келді.Ауыз әдебиетінің басқа түрлері секілді ертегілерде адам баласының еңбекке, тұрмыс тіршілік жағдайларына байланысты туған.Жаратылыс құбылыстарын, табиғат сырын жетік білмеген, олардың неден болатынын толық түсінбеген ертегідегі адамдар әр нәрсені қи

Нелер жауыздық, зұлымдық жасаушылар, тоғышарлар, ел арасындағы алаяқ қулар т.б. халық ертегілерінде жиіркенішті роль атқарады. Оларға халық арасынан шыққан қарапайым адамның ақылы мен қайратын, көпшілік үшін жасаған адал еңбегін қарама-қарсы қояды да, үлгі етеді.

Ертегілердің өзіндік құрлысы, көркемдік ерекшеліктері бар.Қандай ертегіні алсақ та, ол белгілі бір сюжетке құрылады, оқиға желісінің басталуы, аяқталуы, өзіндік шешімі болады.Ертегі баяу басталып,оқиға желісі күрделене түседі.Кейіпкерлер арасындағы қайшылықтар өрістей келе әділдік, үстемдік құрып, зұлымдық жеңіліс табумен аяқталады.Әсіресе адам өміріне байланысты іс-әрекеттер өткір сықақ- мысалмен бірігіп, бала сезімін селт еткізіп, күлкіге мәз етеді.Мысалы: Тазша бала туралыертегілердегі әке-шешесі жоқ басы таз Тазша атанған баланың баланың тапқырлықтары ханның ақылынан да асып кетеді «Қырық өтірік» ертегісіндегі шындыққа келмейтін қиял ғажайып оқиғаларды қызықты етіп баяндау арқылы тазша бала ханның байлығына ие болып, қызын алады.Ертегіні тыңдаған балалар жағымсыз кейіпкердің жексұрын әркетінен бой тартып, жақсылыққа құмартады. Ертегіні қызықты етіп жеткізу айтушының шеберлігіне байланысты.

Ертегілер мазмұны ерекшеліктеріне қарай бірнеше түрге бөлінеді. Солардың ішіндегі бастылары:

1.Қиял ғажайып ертегілері.

2. Хайуанаттар жайлы ертегілер.

3.Тұрмыс салт ертегілері.

4.Аңыз ертегілері.

Балалардың ой-өрісін кеңітіп, дүниені молырақ танытатын ертегілер бала ұғымын, түсінігін, дүние танымын кеңейтеді. Тілін ұстартып, ұштай түседі, ойлау мен қиялын дамытады. Мысалы: «Қаңбақ шал» ертегісіндегі қауқарсыз шалдың аылмен жеңуі, даулердің күші көп, ақылы аздығы тыңдаушыны қызықтырып, тіпті ертегіні баяндаушыға қосылып айтып кеткісі келетіндей әсерге бөлейді.

Халқымызда қай тақырыпта да табылатын, тілге жеңіл, жүрекке жылы телік ертегілері қаншама?! Ол ертегілер арқылы бала өз халқының тілін, мәдениетін, дәстүрін…