Қазақ шешендік өнерінің бірінші кезеңі 11 сынып

Қазақ тілі:11-сынып Сабақтың тақырыбы:Қазақ шешендік өнерінің бірінші кезеңі. Сабақтың мақсаты: Білімділік – Оқушыларға қазақ шешендік өнерінің даму тарихына жүйелі де нақты мағлұмат бере отырып, қазақ шешендерінің ұлағатты өнерін кеңінен түсіндіріп, терең меңгеруіне көмектесу; Дамытушылық- шәкірттердің тіл мәдениетін, ой-өрісін жетілдіріп, білімін көтеру; Тәрбиелік- жас ұрпақты шешендікке, ұтқыр сөйлеуге баулып, ұлттық мақтаныш сезімін дамыту; Сабақтың түрі: Жаңа білімді меңгеру; Сабақтың әдісі: түсіндіру, талдау, баяндау, топтастыру, шығармашылық жұмыс. Сабақтың көрнекілігі:слайдтар, бейнебаян,Пәнаралық байланыс:әдебиет, тарих. Сабақтың жүрісі: I. Ұйымдастыру кезеңі.

Білу. Шешендік сөздер«Қынаптан суырылған қылыштай өткір.Соқырға таяқ ұстатқандай анық.Көңілге медет болатындай мағыналы

Ол не?»Шешен деген кім? Шешендік өнер деген не? Берілген жаңа түсінікті ұғуы, есте сақтауы, мінездеме беруі.

Ұлттық шешендік өнер. 1) М.Әлімбаевтың сөзі. 2) Қадір Мырза Әлінің қанатты сөзі. 3) Мұхтар Шахановтың сөзі. 4) Әбіш Кекілбаевтың қанатты сөзі. 5) Зейнолла Қабдоловтың қанатты сөзі. 6) Елбасымыз Н. Назарбаевтың қанатты сөзі оқылды. III . Жаңа сабақ: Түсіну: 1. Мұғалім түсініктемесі,сипаттама беру:

Соңғы жылдары, яғни, еліміз тәуелсіздік алып, дербес мемлекет болғаннан бастап шешендік өнердің қажеттілігі күн санап арта түсті. Осы тұста халқымыз Ғ.Мүсірепов, М.Әлімбаев, Қ. Мырза Әлі, З.Қабдолов, О.Сүлейменов, М.Шаханов, О.Бөкей, Елбасымыз Н.Назарбаев сияқты ұтқыр да ұтымды сөз шеберлеріне көңіл аударады. Өйткені, олардың сөзі –тауып айтылған тапқыр сөз,қиялға әсер етіп, сезіміңді қозғайтын көрікті де әсерлі сөз, бұра тартпас дәлелімен тамсандырып, таңдай қақтыратын білгір-білімді сөз, тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйінін жеткізетін терең мағыналы түйінді сөз. Қазақ шешендік өнерінің бірінші кезеңі. Майқы би мен Аяз би.

2.Зерттеушілердің пікірінше, шешендік өнер 5 кезеңге бөлінеді: 1. 11-13ғ.-Майқы би мен Аяз биден басталады. 2. 14-16ғ.-Асан қайғы мен Жиренше кезеңі. 3. 17-18ғ. Төле би, Әйтеке би, Қазыбек бидің уақытын атайды. 4. 18ғ.-«Хан-сұлтандарға қарсы шешендер»-Байдалы, Әз Жәнібек, Тіленші би, Шалқар би, т.б. 5. 19ғ.-«Би-болыстарға қарсы шешендер» Махамбет, Сырым батыр, Бала би,т.б. Бүгінгі I-кезең яғни, 11-13ғ. аралығын қамтиды. Олар Майқы би мен Аяз биден бастау алады.

3.Оқушылар Аяз би мен Майқы би туралы мәлімет айтады.Майқы Мәнұлы-12-13ғасырда өмір сүрген. Шыңғыс ханның замандасы әрі кеңесшісі.Ел оны ең беделді адам, әулие деп атаған. Себебі ол ел тағдыры мен оқиғаларды болжай білген. Аңыз бойынша Майқы би қазақтарды үш жүзге бөлген. «Жүз» сөзі араб тілінен аударғанда «бөлім» деген мағынаны білдіреді. Абай Майқы биді 12 бидің санатына қосқан. Майқы би көп балалы болған. 2 баласына көңілі толмай: «Жаманнан жақсы туады дегенге сену қиын, бірақ жақсыданда қолынан іс келмейтін жамандар туатын жағдайлар кездеседі» ,-деген екен. Майқы би жүздер арасында болып жататын айтыс-тартыстар мен дау-дамайларға да қатысып, халық бірлігіне «Бірліксіз тірлік жоқ» деп аталы сөз шығарған. «Түгел сөздің түбі бір, түп атасы- Майқы би» -деген нақыл сөз бар. Майқы би ұзақ өмір сүріп,…