Қазақ тарихындағы мұсылман әйелдерінің келбеті туралы

Қазақ тарихындағы мұсылман әйелдерінің келбеті

Қазақ халқының тарихына терең бойласақ, әйел-ананың қоғамдағы рөлі ерекше екенін байқаймыз. Әсіресе мұсылман әйелдерінің келбеті — тек отбасы шеңберінде ғана емес, елдің рухани, мәдени, әлеуметтік тірегі ретінде қалыптасқан. Қазақ қоғамы ежелден қыз балаға үлкен жауапкершілікпен қарап, оны болашақ ұрпақтың анасы, діннің, салт-дәстүрдің сақтаушысы деп санаған.

Қыз баланың дүниеге келуі — қуаныш пен үміттің белгісі болған. «Қыз — ұлттың ұяты, ананың айнасы» деп қарап, оның тәрбиесіне аса мән берілген. Ана сүтімен берілген имандылық, ұят пен ізгілік – мұсылман әйелінің басты сипаттары саналды. Қазақ аналары дінді терең түсінбей тұрып та, шариғаттың негізгі қағидаларын күнделікті өмірінде ұстанып келген. Бұл — табиғи болмыспен үндескен имандылықтың айқын көрінісі.

Мұсылман әйелдің басты міндеті — ұрпақ тәрбиелеу ғана емес, қоғамда белсенді рөл атқару да болған. Әр отбасының берекесі мен елдің тыныштығы әйелдің даналығына байланысты екені өмір тәжірибесімен дәлелденген. Әйел тек ошақ қасында отырып қана қоймай, қажет кезде ел ісіне де араласқан. Қазақ тарихында мұндай тұлғалар аз болмаған.

Мәселен, Айғаным ханым – Шоқан Уәлихановтың әжесі, өз дәуіріндегі көрнекті мұсылман әйелдерінің бірі. Ол білім мен тәрбиеге ерекше мән беріп, немересінің оқып-тоқуына мүмкіндік жасаған. Омбыда медресе салдырып, халыққа рухани жол ашқан. Айғаным ханымның діндарлығы мен парасаты оның әрбір ісінен көрініс тапқан. Ол — дін мен ғылымды қатар ұстанған ана бейнесінің жарқын үлгісі.

Бопай ханым – Абылай ханның қызы, Кенесары ханның жары. Ол тек ханның жары ғана емес, саяси күресте серік бола білген тұлға. Халықтың рухын көтеріп, ерлермен қатар ел ісіне араласқан. Әйелдің нәзіктігімен қатар батырлық пен ерлік те бойынан табылған. Бопай ханымның өнегесі — мұсылман әйелінің ішкі күші мен қайсарлығын көрсететін тарихи мысал.

Ұлпан ана – әдебиеттегі ғана кейіпкер емес, шынайы өмірде де дана, салмақты, сөзі өтімді әйел ретінде танылған. Ол тек отбасының емес, елдің тірегі бола білген. Ақылымен, инабатымен, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсеткен көреген әйел бейнесі Ұлпан арқылы кеңінен танылған. Мұндай аналар —…