Қазақ тілі мен әдебиетіндегі функционалдық сауаттылық

МАЗМҰНЫ

Түсінік хат

Тұрақтылау (мазмұндық) бөлім

Нормативті бөлім

Ақпараттық – әдістемелік бөлім

Оқушыларды бағалау критерийі

Оқытуды ұйымдастыруға арналған әдістемелік нұсқаулар

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

«Қазақ тілі мен әдебиетіндегі оқыту үдерісінде оқушылардың функционалдық сауаттылықты тиімді қолдану жолдары» тақырыбы бойынша қысқа мерзімді сабақ жоспарлары

ТҮСІНІК ХАТ

Қазіргі уақытта білім беру жүйесінде оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту өзекті міндеттердің бірі болып отыр. Бұл авторлық бағдарлама 9-сынып оқушыларына арналған және қазақ тілі мен әдебиеті пәнін оқыту барысында функционалдық сауаттылықты қалыптастырудың тиімді жолдарын ұсынады. Бағдарламаны әзірлеуге жаңартылған білім беру мазмұнының талаптары мен заман сұраныстары негіз болды. Жаңартылған бағдарлама оқушыларды өмірлік дағдылармен қамтамасыз ету, олардың алған білімін күнделікті өмірде қолдану қабілеттерін дамытуға бағытталған. Оқу үдерісінде оқушылардың шығармашылық ойлауын, мәтінмен жұмыс істеу дағдыларын, және ақпаратты талдай білу қабілеттерін жетілдіру – басты назарда. Бұл бағдарлама қазақ әдебиеті мәтіндерінен функционалдық сауаттылыққа бағытталған тапсырмаларды орындау арқылы оқушылардың танымдық белсенділігін арттырады. Сонымен қатар, бағдарлама тілдік нормаларды меңгерту мен көркем шығармаларды талдау арқылы оқушылардың тілдік құзыреттілігін дамытуға ықпал етеді. Функционалдық сауаттылықты тиімді қолдану оқушылардың жеке тұлға ретінде қалыптасуына, ұлттық құндылықтарды бойына сіңіруіне және заманауи қоғамда өз орнын табуына көмектеседі. Бұл бағдарлама жаңартыл

Бағдарламаның мақсаты: Жаңартылған білім беру мазмұнына негізделген әдістерді қолдану арқылы оқушылар бойындағы функционалдық сауаттылықты қалыптастыру.

Міндеттері:

Қазақ тілі мен әдебиеті пәндерін оқыту арқылы оқушылардың оқу сауаттылығын дамыту.

Көркем шығармаларды талдау арқылы тілдік және әдеби нормаларды меңгерту.

Жаңартылған білім беру бағдарламасы бойынша білім сапасын арттыру.

Күтілетін нәтиже:

Қазақ тілі мен әдебиеті пәндерін оқыту арқылы оқушылардың оқу сауаттылығы дамыған.

Көркем шығармаларды талдау арқылы тілдік және әдеби нормаларды меңгерген.

Жаңартылған білім беру бағдарламасы бойынша білім сапасы артқан.

Бағдарламаның өзектілігі: Жаңартылған білім беру мазмұны тек пәндік білімді меңгерумен шектелмей, оқушылардың алған білімдерін өмірлік жағдаяттарда қолдану, сыни ойлау және ақпараттық сауаттылық сияқты қабілеттерін дамыту қажеттілігін алға тартады. Осы тұрғыда қазақ тілі мен әдебиеті пәндері тілдік құзыреттілікті жетілдірумен қатар, ұлттық құндылықтарды бойға сіңірудің негізгі құралы болып табылады. Сонымен қатар, бағдарлама оқушыларды қазіргі ақпараттық қоғамға бейімдеуді көздейді. Бұл олардың жеке тұлғалық дамуы мен болашақта түрлі өмірлік жағдайларда табысты әрекет етуіне мүмкіндік береді. Қазақ тілі мен әдебиеті пәндері бойынша арнайы бағдарлама әзірлеу – оқушылардың мәтінмен жұмыс жасау, оны талдау, негізгі ойды түсіну, әрі өз пікірін еркін жеткізу қабілеттерін дамытудың заманауи шешімі. Сонымен қатар, мұғалімдерге әдістемелік қолдау көрсету қажеттілігі бұл бағдарламаның сұранысын арттырады. Жаңартылған білім беру мазмұнының талаптарына сәйкес жасалған бұл бағдарлама білім сапасын жақсартуда маңызды рөл атқарады.

Жұмыстың ғылыми-әдістемелік деңгейі:

1. Жаңашыл әдістер:

- Educaplay.com (қызықты жаттығулар)

- Qazmath (кездейсоқ топқа бөліну)

- Word Wall (викториналық ойындар)

- LeanrningApps (дидактикалық ойындар)

- Youtube (тақырыпқа қатысты бейнероликтер)

2. Мәтінмен жұмыс әдістері:

- FILA әдісі

- Венн диаграммасы

- Кестемен жұмыс

- DEAL әдісі

- ДЖИГСО әдісі

3. Топтық жұмыс әдістері:

- Дебат

- Сахналық қойылымдар

- Кластер жасау

- Сұхбат әдісі

- Постер қорғау

Авторлық бағдарлама жаңалығы:

- Сыни ойлауды шыңдау

- Тілдік құзыреттілікті дамыту

- Интерактивті оқыту формалары

- Шығармашылық жұмыстарға басымдық

- Заманауи педагогикалық технологиялар

Бағдарламаның ғылымилығы: Бұл бағдарлама ғылыми негізделген педагогикалық және әдістемелік қағидаттарға сүйеніп әзірленген. Оның мазмұны функционалдық сауаттылықты дамытуға арналған зерттеулер мен білім беру саласындағы жаңартылған білім беру концепциясына сәйкес келеді. Бағдарламада тіл білімінің теориялық негіздері, әдебиеттанудың әдіснамалық принциптері қолданылған. Бағдарлама оқушылардың тілдік құзыреттілігін арттыру үшін тілді функционалдық тұрғыдан меңгертуді көздейтін лингводидактикалық теорияларға негізделген. Әдеби шығармаларды талдау арқылы оқушылардың эстетикалық және мәдени құндылықтарды игеруін қамтамасыз ететін әдебиеттанулық зерттеулердің нәтижелері де бағдарламаға ендірілген. Бағдарламаның ғылымилығы оқушылардың білімін жүйелеп, оны практикалық қолдануға бейімдеуге мүмкіндік береді, сондай-ақ педагогикалық үдерістің тиімділігін арттырады.

Бағдарлама бағыттылығы: Бағдарлама функционалдық сауаттылықты дамытуға ерекше назар аударады. Оқушылардың оқу, жазу, тыңдау және мәтінді түсіну дағдыларын жетілдіру арқылы олардың тілдік құзыреттілігін арттыру көзделеді. Сонымен қатар, қазақ әдебиетінің көрнекті шығармаларын оқыту арқылы ұлттық болмыс пен мәдениетке деген құрмет қалыптастыруға ерекше мән беріледі. Шығармаларды сыни және аналитикалық тұрғыда талдау арқылы оқушылардың шығармашылық әлеуетін дамытуға мүмкіндік жасалады. Оқушыларды ақпаратты талдауға, салыстыруға және өз көзқарасын дәлелдеуге үйрету олардың танымдық қабілеттерін дамытуға көмектеседі. Бұл бағыт олардың болашақта өмірлік жағдаяттарды шешу қабілеттерін арттыруға негіз болады. Осылайша, бағдарлама заманауи қоғамның сұраныстарына сай, білімді әрі белсенді тұлғаларды тәрбиелеуді көздейді.

Ішкі бірлікті бағалау және жұмыстың әдіснамалық негізінің сипаттамасы:

Бағдарламаның әдіснамалық негізі теория мен практиканың үйлесімділігіне, оқыту мақсаттары, мазмұны және әдістерінің өзара сәйкестігіне негізделген. Тіл мен әдебиетті оқытуда пәнаралық байланыс сақталып, оқушылардың жас ерекшеліктері мен танымдық қажеттіліктері ескерілген. Оқыту процесінде функционалдық сауаттылықты дамытуға арналған тапсырмалар мен әдістемелік тәсілдер ғылыми негізде құрылған. Бағдарлама тәжірибеге бағыттылығы мен оқушыға бағдарлану принциптері арқылы ерекшеленеді.

Әр нәтиженің, ғылыми ұстанымның, бағдарламаның мен тұжырымдарының дұрыстығы мен сенімділік деңгейі: Бағдарламаның нәтижелері, ғылыми ұстанымдары мен тұжырымдары жаңартылған білім беру жүйесінің талаптарына сәйкес және заманауи зерттеулермен дәлелденген. Әдістемелік тәсілдер мен мазмұнның сенімділігі тәжірибеде тиімділігін көрсетті. Бағдарламаның құрылымы мен мазмұны оқушылардың танымдық қажеттіліктерін қанағаттандырып, білім сапасын арттыруға бағытталған.

Авторлық бағдарламаның уақыт көлемі: 34 сағат, аптасына 1 сағат.

Авторлық бағдарлама арналады: 9-сынып оқушыларын оқытуға

ТҰРАҚТЫЛАУ (МАЗМҰНДЫҚ) БӨЛІМ

Тақырыбы

Сағат саны

Қазақ тілі арқылы функционалдық сауаттылықты қалыптастыру

1 сағат

Функционалдық сауаттылық және лексика

1 сағат

Функционалдық сауаттылық және стилистика

1 сағат

Ауызекі сөйлеу стилі арқылы функционалдық сауаттылықты қалыптастыру жолдары

1 сағат

Ғылыми стиль арқылы функционалдық сауаттылықты қалыптастыру жолдары

1 сағат

Публицистикалық стиль арқылы функционладық сауапттылықты қалыптастыру жолдары

1 сағат

Көркем әдебиет стилі арқылы функционалдық сауаттылықты қалыптастыру жолдары

1 сағат

Ресми іскерлік стиль арқылы функционалдық сауаттылықты қалыптастыру

1 сағат

Сөйлем және фукционалдық сауаттылық

1 сағат

Жай сөйлемнің функционалдық сауаттылықты қалыптастырудағы орны

1 сағат

Құрмалас сөйлемнің функционалдық сауаттылықты қалыптастырудағы орны

1 сағат

Салалас құрмалас сөйлем арқылы функционалдық сауаттылықты қалыптастыру жолдары

1 сағат

Ыңғайлас салалас сөйлем және функционалдық сауаттылық

1 сағат

Себеп – салдар салалас сөйлем және функционалдық сауаттылық

1 сағат

Қарсылықты салалас сөйлем және функционалдық сауаттылық

1 сағат

Түсіндірмелі салалас сөйлем және функционалдық сауаттылық

1 сағат

Талғаулы салалас сөйлем және функционалдық сауаттылық

1 сағат

Кезектес салалас сөйлем және функционалдық сауаттылық

1 сағат

Сабақтас құрмалас сөйлем арқылы функционалдық сауаттылықты қалыптастыру жолдары

1 сағат

Шартты бағыныңқылы сабақтас сөйлем және функционалдық сауаттылық

1 сағат

Қарсылықты бағыныңқылы сабақтас сөйлем және функционалдық сауаттылық

1 сағат

Мезгіл бағыныңқылы сабақтас сөйлем және функционалдық сауаттылық

1 сағат

Себеп бағыныңқылы сабақтас сөйлем және функционалдық сауаттылық

1 сағат

Қимыл – сын бағыныңқылы сабақтас сөйлем және функционалдық сауаттылық

1 сағат

Мақсат бағыныңқылы сабақтас сөйлем және функционалдық сауаттылық

1 сағат

Аралас құрмалас сөйлем арқылы функционалдық сауаттылықты қалыптастыру жолдары

1 сағат

Салалас құрмалас сөйлемдерге байланысты қойылатын тыныс белгілер

1 сағат

Сабақтас құрмалас сөйлемдерге байланысты қойылатын тыныс белгілер

1 сағат

Аралас құрмалас сөйлемдерге байланысты қойылатын тыныс белгілер

1 сағат

Орфография және функционалдық сауаттылық

1 сағат

Орфоэпия және функционалдық сауаттылық

1 сағат

Функционалдық сауаттылық және грамматика

1 сағат

Функционалдық сауаттылық және морфология

1 сағат

Функционалдық сауаттылықтың жазба жұмыстарындағы орны

1 сағат

НОРМАТИВТІ БӨЛІМ

КҮНТІЗБЕЛІК - ТАҚЫРЫПТЫҚ ЖОСПАР

Р/c

Бөлім

Тақырып

Оқу мақсаты

Сағат саны

Нәтиже

Білім өнімі

Барлығы

Теория

Практика

Функционалдық сауаттылық және қазақ тілі

Қазақ тілі арқылы функционалдық сауаттылықты қалыптастыру

Қазақ тіл біліміндегі функционалдық сауаттылықтың орнын айқындау. Оқушылар бойындағы сауаттылықты тапсырмалар арқылы қалыптастыру.

Қазақ тіл біліміндегі функционалдық сауаттылықтың орнын айқындайды. Оқушылар бойындағы сауаттылықты тапсырмалар арқылы қалыптастырады.

Функционалдық сауаттылық және лексика

Лексика саласымен танысу. Функционалдық сауаттылықты лексикалық бағыттар арқылы қалыптастыру.

Лексика саласымен танысады. Функционалдық сауаттылықты лексикалық бағыттар арқылы қалыптастырады.

Функционалдық сауаттылық және стилистика

Стилистиканың салаларымен танысу. Тапсырмалар арқылы функционалдық сауаттылықты қалыптастыру.

Стилистиканың салаларымен танысады. Тапсырмалар арқылы функционалдық сауаттылықты қалыптастырады.

Стилистика және функционалдық сауаттылық

Ауызекі сөйлеу стилі арқылы функционалдық сауаттылықты қалыптастыру жолдары

Ауызекі сөйлеу стилі туралы ақпарат беру. Ауызекі сөйлеу стиліне қатысты тапсырмалар орындау.

Ауызекі сөйлеу стилі туралы ақпарат береді. Ауызекі сөйлеу стиліне қатысты тапсырмалар орындайды.

Ғылыми стиль арқылы функционалдық сауаттылықты қалыптастыру жолдары

Ғылыми стилдің маңызын түсіндіру. Тапсырмалар орындау арқылы функционалдық сауаттылықты дамыту.

Ғылыми стилдің маңызын түсіндіреді. Тапсырмалар орындау арқылы функционалдық сауаттылықты дамытады.

Публицистикалық стиль арқылы функционладық сауапттылықты қалыптастыру жолдары

Публицистикалық стиль туралы түсінік беру. Тапсырмалар арқылы публицистикалық стиль мен функционалдық стилдің байланысын анықтау.

Публицистикалық стиль туралы түсінік береді. Тапсырмалар арқылы публицистикалық стиль мен функционалдық стилдің байланысын анықтайды.

Көркем әдебиет стилі арқылы функционалдық сауаттылықты қалыптастыру жолдары

Көркем әдебит стилінің маңызын түсіну. Функционалдық сауаттылықты қалыптастырудағы көркем әдебиет стилінің орнын негіздеу.

Көркем әдебит стилінің маңызын түсінеді. Функционалдық сауаттылықты қалыптастырудағы көркем әдебиет стилінің орнын негіздейді.

Ресми іскерлік стиль арқылы функционалдық сауаттылықты қалыптастыру

Іскерлік құжаттар арқылы функционалдық сауаттылықты қалыптастыру.

Іскерлік құжаттардағы функционалдық сауаттылықты қалыптастырады.

Синтаксис және функционалдық сауаттылық

Сөйлем және фукционалдық сауаттылық

Сөйлемнің қызметін анықтау. Сөйлем құрастыру арқылы функционалдық сауаттылықты қалыптастыру.

Сөйлемнің қызметін анықтайды. Сөйлем құрастыру арқылы функционалдық сауаттылықты қалыптастырады.

Жай сөйлемнің функционалдық сауаттылықты қалыптастырудағы орны

Жай сөйлемнің функционалдық сауаттылықты қалыптастырудағы орнын айқындау.

Жай сөйлемнің функционалдық сауаттылықты қалыптастырудағы орнын айқындайды.

Құрмалас сөйлемнің функционалдық сауаттылықты қалыптастырудағы орны

Құрмалас сөйлемнің функционалдық сауаттылықты қалыптастырудағы орнын айқындау.

Құрмалас сөйлемнің функционалдық сауаттылықты қалыптастырудағы орнын айқындайды.

Салалас құрмалас сөйлем және функционалдық сауаттылық

Салалас құрмалас сөйлем арқылы функционалдық сауаттылықты қалыптастыру жолдары

Салалас құрмалас сөйлем туралы мәлімет беру. Сөйлемдер құрастыру арқылы функционалдық сауаттылықты қалыптастыру

Салалас құрмалас сөйлем туралы мәлімет береді. Сөйлемдер құрастыру арқылы функционалдық сауаттылықты қалыптастырады.

Ыңғайлас салалас сөйлем және функционалдық сауаттылық

Ыңғайлас салалас сөйлемнің функционалдық сауаттылықты қалыптастырудағы орнын айқындау. Тапсырмалар арқылы таза жазуға икемдеу.

Ыңғайлас салалас сөйлемнің функционалдық сауаттылықты қалыптастырудағы орнын айқындайды. Тапсырмалар арқылы таза жазуға икемдейді.

Себеп – салдар салалас сөйлем және функционалдық сауаттылық

Себеп – салдар салалас сөйлемнің функционалдық сауаттылықты қалыптастырудағы орнын айқындау. Тапсырмалар арқылы таза жазуға икемдеу.

Себеп – салдар салалас сөйлемнің функционалдық сауаттылықты қалыптастырудағы орнын айқындайды. Тапсырмалар арқылы таза жазуға икемдейді.

Қарсылықты салалас сөйлем және функционалдық сауаттылық

Қарсылықты салалас сөйлемнің функционалдық сауаттылықты қалыптастырудағы орнын айқындау. Тапсырмалар арқылы таза жазуға икемдеу.