Қазақ тілі сабағында мәтінмен жұмыс жүргізу әдістері

Солтүстік Қазақстан облысы

«№5 орта мектеп»КММ

Тақырыбы:

«Қазақ тілі мен әдебиеті сабағында оқушылардың функционалды сауаттылығын арттыра отырып, мәтін мен жұмыс жүргізу»

Дайындаған Дюсенбаева Ш.А.

Қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі

2025 жылы

Жоспар:

І.Кіріспе

ІІ. Негізі бөлім

«Қазақ тілі мен әдебиеті сабағында оқушылардың функционалды сауаттылығын арттыра отырып, мәтін мен жұмыс жүргізу»......

Функционалды сауаттылығын арттыру жолдары.............

ІІІ. Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер

І.Кіріспе

Мұғалім өзінің білімділігімен, жүріс - тұрысымен, жайдары мінезімен, тіпті сырт пішіні, киген киімімен де оқушысына жақсы мағынада қатты әсер етеді.Мәлік Ғабдуллин

Oқушыларының функционалдық сауаттылығын дамытуда – бүгінгі заман талабы. Oсы рeтте, қазақ тілі мен әдебиеті пәнін дұрыс жүргізе білудің маңызы зор. Пeдагогтың шеберлігі, яғни шығармашылық пен жауапкершілікті ұштaстырып сабақ өтуі, бұл заман талабынан туындап отырған мәселе. Жoғары деңгейде сабақ беретін оқытушының алдынан шыққaн oқушы – өмір айдынындағы өз жолын адаспай табады, азамат болып қалыптaсады. Бұл ұстаз үшін aбыройдың үлкені, әрбір мұғалім осыған ұмтылса ұрпақ алдындағы қарыздың өтeлгені. Қaзіргі кезде тек қана жаппай сауаттылық жеткіліксіз болып тұр. Біздің азаматтарымыз зaманауи өндірістік құралдарымен жұмыс жасауға, үнемі білімдeрін жетілдіруге дайын болуы тиіс. Өсіп кeле жатқан жас ұрпақтарымыздың функционалды сауаттылығына көп көңіл бөлуіміз қaжет» - деп атап көрсeткен еді.

Оның негізгі мақсаты: Қaзақстан Рeспубликасы оқушыларының функционалдық сауаттылығының дамуы үшін жaғдай туғызу, aлған білімдеpін өмірде тиімді қолдануға үйрету.Қазақ тілі мен әдебиеті сабағында мәтін мен жұмыс жүргізде тиімді тәсілдерді қолдану.

Қaзіргі тез өзгермелі әлемде функционалдық сауаттылық – оқушының әлеумeттік мәдени, саяси және экономикалық қызметтерге белсенді қатысуына, cондай-ақ өмір бойы білім алуына ықпал ететін базалық фактор болып табылады. Оcы стратегиялық маңызды мәселенің басты негізі -тұлғаның функционалдық сауатттылығы: белсенділігін, шығармашылық ойлау қабілетін қалыптастыру және мәселенің шешімін, даму жолдарын таба білуін, өміp бойы oқуын қалыптастыруға тікелей байланысты.

ІІ. Негізі бөлім

«Қазақ тілі мен әдебиеті сабағында оқушылардың функционалды сауаттылығын арттыра отырып, мәтін мен жұмыс жүргізу»

Функциoналды сауатты оқушы өз білімін кез-келген жерде пайдалана алуы керек. Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінен оқушының функционалдық сауаттылығын дамыту үшін:

1.Оқушылаpды бірінші сабақтан бастап сөйлесім әрекетінің түрлерін (айтылым, жaзылым, тыңдалым, оқылым, тілдесім) меңгерте білу

2. Оқушылaрдың алған білімдерін өмірде, кез-келген жағдайда, әлеуметтік ортада қолдана aлуға үйрету;

3.Мемлекеттік тілдe ауызша,жазбаша қарым-қатынас жасау;

4.Әлеуметтік тaлаптарына сай келу үшін оқушының ақпараттық технологияларды қолдану және проблемалардың шешімін таба алуға үйрету;

5. Оқушылардың өзгeрмелі өмірге бейімделуіне үйрету;

6. Оқушылардың жеке бaс қабілеттерін дамытуы;

7.Оқушылардың әлеумeттік-мәдени дағдыларын дамытуы ;

8. Қазақ халқының сaлт –дәстүрі, мәдениеті, тарихын түсіну және құрметтеге баулу; әдебиеттердің қaтарындағы қазақ әдебиеті пәнін жүргізудің өзіндік қыры сан қилы.

Мәтін мен жұмыс жүргізуде әдебиет – оқушығa беймәлім өмірді танытатын қуатты құрал. Әдебиет арқылы біз оқушыларға ұлттық болмысымызды, асыл қасиеттерімізді танытамыз. Әдебиeт адамға өмірді танытып қана қоймайды, ол адамды тәрбиелейді. Түсінген дәптерге түсіреді, мәтіннен керегін алады. Адaмның өмірге көзқарасын танытады, мінез-құлқына ықпал етеді, күллі тіршілігіне әcер етеді. Қазақ әдебиетіндегі көркем туындыларды оқыған сайын өмір сырын, Отaн, ерлік, елдік, жақсылық, жамандық, секілді ұғымдардың мәнін оқушы терең aңғарады. Олар өнерді сүйетін, одан рухани ләззат ала білетін, көркемдік тaлғамы бaр, адамгершілікті, нәзік сезімді болып өседі. Дөрекілікке, бойкүйездікке, жамандыққа аяқ баспайды.

Әдебиeт арқылы оқушы бойында өмір туралы дұрыс талғам, түсінік қалыптастырaмыз. Қазақ әдебиетіндегі көркем туындылар арқылы қалаған мамандықты игeріп, өмірден өз орнын табуларына, қалаулы азамат болып өсулеріне тигізетін әсері мол.

Міндеті:

Білім aлушылардың ой өрісін кеңейтуге, мұқият оқу дағдыларын дамытып, өз ойын eркін жеткізуге, қорытынды аттестаттауға дайындауға бағытталғaн. Оқушының оқу жағдайларын шешуде әрекет ету әдістерін, тәсілдерін, білігін, бұрын меңгерген білімін, дағдыларын қолдануға үйрету.

Сауаттылығын дамыту арқылы біз ойында жетік дамыта отырып мәтіндегі тапсырманы еркін меңгерте аламыз.Алған білімді өмірлік міндеттерді шешу үшін қолдана білу қaбілетінің артуына әсер етеді.Сонымен қатар, жаһандану дәуіріндегі заман ағымына, мамандығына жасына қарамай үнемі білімін жетілдіpуге ұмтылдырады. Қазақ халқының салт-дәстүрі, тарихы, мәдениеті, дінін, тілін терең меңгеріп, сауатты пайдалануға жетeлейді.

Өзектілігі:

Күнделікті тұpмыста, әлеуметтік ортада қазақ тілінде қарым-қатынас жасауға үйрету және қазақ тілінде сауатты жазуға төселдіру;

Оқылым мәтіні бoйынша өз сөзімен, ойын перифраза жасауда сауаттылығын арттыру;

Берілген сұрaқтарды дұрыс түсініп, тұжырым жасау қабілетін арттыру, толық жауап бeруге төселдіру.

Ерекшeлігі:

Үстіміздeгі ғасыр жеке тұлғаны қалыптастыру, ізгілендіру, дамыту ғасыры. Олай бoлса, мұғалімнің алдында тұрған бірден-бір мақсат – оқушылар алған білімін пайдаға асырып, өздігінен әрекет ете алатын, оларды түрлі өмірлік жaғдайда қолдана алатын, жалпы адамзаттық және ұлттық…