Қазақ тілі сабағында сатылай кешенді талдау тәсілі

Бастауыш сыныпта қазақ тілі сабағында сатылай кешенді талдау технологиясын қолданудың тиімділігі

Қазіргі білім беру жүйесіндегі негізгі міндеттердің бірі-инновациялық технологиялар арқылы оқушылардың өзіндік мүмкіндіктерін жоспарлы пайдалана білуіне қол жеткізу. Осы міндетті жүзеге асыру барысында бүгінгі педагогикада технология және инновация ұғымдары терең тамыр жаюда. Әсіресе,тілді жүйелі түрде меңгерту үшін пән мұғалімдері жаңа технология әдіс- тәсілдерін тиімді пайдалана білуі қажет. Тіл сабақтарында жүргізілетін грамматикалық талдаулар оқушылардың тіл байлығын, сөйлеу мәдениеттерін арттырып, шығармашылыққа ойлауға дағдыландырады. Осы талдауды оқушыларға терең меңгертуде « Сатылай кешенді талдау» технологиясының маңызы зор.

«Сатылай кешенді талдау» технологиясының негізін қалаған Абай атындағы Қазақ Ұлттық Педогогикалық Университетінің оқытушысы , филология ғылымдарының докторы, профессор,әдіскер-ғалым Нұрша Алшанбайқызы

Оразахынова

СКТ дегеніміз қазақ тілін оқытудан бас алып, халқымыздың әдебиетін,тарихын,географиясын тағы басқа пәндердің жиынтығын құрап,оқушыларға жан-жақты білім беретін, оларды өз елінде, жерінде ұлтының биік тұлғалы азаматы етіп қалыптастыра алатын оқыту түрі. « Сатылай кешенді талдау» технологиясы бұл қазақтың төл технологиясы деп атауға болады.Бұған дәлел ретінде осы технологияның авторы Нұрша Алшанбайқызы Оразахынова ХХ ғасырдың 20-30 қазақ ғалымдарының оқыту-тәрбие туралы жасаған ғылыми тұжырымдамаларын және әдістемелік кешендерін негіз етіп алған.

Сатылай кешенді талдау-оқушыларға білімді ғылыми негізде сатылай,жүйелі меңгертіп, оларға ұлттық құндылықтарды бағалай білуге машықтандыратын оқыту.Бұл технология дидактиканың мынадай ұстанымдарына сүйенеді :

1.Тұлғалық құрылымға бағдарлануына өзін-өзі дамыту 2. Қолдану деңгейіне қарай –жеке пәндік 3. Ұйымдастыру формасына қарай-сыныптық-сабақтық, топтық, ұжымдық оқыту амалы. 4.Балаға қатынас амалыны қарай- тұлғаға бағдарланған, ынтымақтастық педагогикасы, еркін тәрбие. 5.Басымдық танытатын әдісіне қарай- дамыта оқыту, ізденушілік, өздігінен дамыта оқыту, шығармашылық, диалогтық, ойындық.

Мәселені шешудегі өз әрекетім, нәтижелерім: -Әр тарауды аяқтағаннан кейін пысықтау сабақтарын қолдану; -Қолданбалы курс жүргізуде тиімді пайдалану; -ҰБТ –ға дайындаудың негізгі көзі; - Тіл ,әдебиет сабақтарында оқушы білімін жүйелеп, нақты меңгеруге ұмтылу;

Профессор Н. А. Оразахынованың дәрісін 2009 жылы педагог қызметкерлердің біліктілігін арттыру институтында тыңдағанмын. Оқушылардың ғылыми тілде сөйлеуі, білім-біліктері дәріске қатысушы барлық пән мұғалімдерін қызықтырған болатын. Бүгінгі күні мен де өз сабақтарымда осы талдаудың әдіс-тәсілдерін тиімді…