Қазақ тілінен мәнмәтіндік грамматикалық тапсырмалар жинағы

Найзабекова Гаухар Кайсаровна Алматы қаласы, «№69 ЖББМ» КММ Қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі

Қазақ тілі орыс сыныптарына арналған

мән-мәтіндік грамматикалық тапсырмалар

Қазақ тілі орыс сыныптарына арналған мән-мәтіндік грамматикалық тапсырмалар жинағы – оқушының оқу нәтижесінің үнемі ілгерілеп және дамып отыруына ықпал ететін, мұғалім мен оқушы, оқушы мен оқушы арасында кері байланысты қамтамасыз ететін үдеріс. Оқыту мен оқуды тиімді түрде ұйымдастыру үшін әр оқушының ілгерілеуі мен ағымдағы түсіну деңгейін үнемі анықтап отыру маңызды.

Тақырыбы: Ғажайып планета — жанды планета

тапсырма:

Мәтін

Талап Сұлтанбеков 1930 жылы қазіргі Алматы облысының Ақсу ауданында дүниеге келген. Болашақ жазушы жасынан өнердің қуатын сезініп өседі. Оның анасы – Дәмеш Берсүгірова белгілі ақын, ұстаз, ал немере ағасы қазақтың көрнекті ақыны Ілияс Жансүгіров. Талап Сұлтанбеков – қазақ әдебиетінде ең алғаш фантастикалық жанрға қалам тартқан жазушы. Оның «Жүрек тулайды», «Көк жүзінің көлеңкесінен сүрінбей өткен сыныптастар», «Қара музыка», «Жұлдыз ат», Темір

еліне саяхат» атты фантастикалық, ғылыми-фантастикалық әңгімелері оқырманды қиял әлеміне жетелеп, тосын құбылыстарды саралауға, ғылым ғажаптарын танып зерделеуге, техниканың қуатын сезінуге ұмтылдырады. Талап Сұлтанбеков баланың ой еңбегінің өсуіне баса назар аударған. Ол шахмат, дойбы, тоғызқұмалақ ойындарын дамытуға да мол үлес қосқан. Спорт саласында «Дойбы деген не?», «Дойбы, шахмат, тоғызқұмалақ» атты еңбектері бар.

Мәтінге жоспар құрастыр:

тапсырма:

Мәтін

«Ғажайып планета» – аспан әлемінің жұмбақ сырын тануға деген адам санасының шексіз қиялын көрсететін шығарма. Автор ғылымда дәлелденбеген, бірақ адам қиялы болжаған мүмкіндіктерге оқырманын еркін ойлаумен жетелей отырып, ғажайып құбылыстарға куә етеді. Жер планетасы мен оның серіктері арасында байланыстың барлығына көз жеткізеді. Жазушы ғылыми болжамдар бағамынан асып, оқырманының санасын серпілтер, бағытын жаңартар ой тастайды. Аспан әлеміндегі ізденістің бәрі тек адам игілігі үшін жасалатынын танытады. Экипаж мүшелерінің жинап қайтқан материалдары өте құнды, оны аман­есен Жерге жеткізуді бұлжымас борыш ретінде көрсету арқылы қандай да бір зерттеу ісіне адамның жауапкершілікпен қарау керектігін нұсқайды. Жазушы кейіпкерлері нанымды, тілі жеңіл. Шығармада ғылыми терминдердің қолданысы фантастикалық әңгіменің мақсат-міндетінен туындаған.