Қазақстан халқының саны мен ұлттық құрамындағы өзгерістер (1917–1939 жж.), 11 сынып

Қазақстан халқының саны мен ұлттық құрамындағы өзгерістер (1917–1939 жж.)

1. Азамат соғысынан кейінгі алғашқы демографиялық жағдай (1917–1920 жж.)

Негізгі жағдай

1917–1920 жж. Азамат соғысы халықтың табиғи өсуін тежеді.

Аштық, көтерілістер, эпидемиялар халық санын азайтты.

Халықтың көп бөлігі ауылда тұрды (90% астамы).

Көп өңірлер санаққа толық кірмеді (соғыс ошақтары).

2. Қазақ АКСР-інің аумақтық қалыптасуы және халықтың ірі қоныстары

1924 жылғы ұлттық-территориялық межелеу

Түркістан АКСР таратылып, қазақтар басым тұратын облыстарҚазақ АКСР-іне қайтарылды:

Сырдария

Жетісу

Ферғана

Самарқан

Әмудария

Каспий сырты облыстарының қазақ аймақтары

Нәтижесі:

Қазақстан аумағы кеңейді.

Қазақ халқының тарихи аумақтары біріктірілді.

Халық саны артқандай көрінді, бірақ бұл табиғи өсу емес — аймақтардың қосылу әсері.

3. 1925 жылғы маңызды өзгерістер

Орынбор губерниясы Қазақстан құрамынан шығарылды.

Астана Қызылордаға көшірілді.

«Қазақ» атауы ресми түрде бекітілді.

4. 1926 жылғы халық санағының нәтижесі

Қазақстан халқы — 6,2 млн адам.

Ұлттық құрам:

Қазақтар – 58,5%

Орыстар – 20,6%

Украиндар – 13,9%

Басқалар – 7%→ Барлығы 86 ұлттық топ өмір сүрді.

Аймақтық орналасу

Қазақтар: Сырдария, Ақтөбе, Жетісу, Орал

Орыстар: Ақмола, Семей

Украиндар: Қостанай, Ақмола

5. 1930–33 жж. Қазақстандағы халық санының күрт азаюы

Бұл — демографиялық өзгерістің ең ауыр кезеңі.

Негізгі себептер:

1) Ұжымдастыру және мал шаруашылығының күйреуі

Мал саны 5 есеге дейін азайды.

Ауыл шаруашылығы күйреді.

Азық-түлік тапшылығы басталды.

2) Ашаршылық (1931–1933 ж.)

Ауыр ашаршылықтан жүздеген мың адам көз жұмды.

Қазақтар арасында өлім-жітім ерекше жоғары болды.

Көрші аймақтарға босу күшейді (Өзбекстан, Қырғызстан, Ресей, Қытай).

3) Босқыншылық

Адамдар аман қалу үшін жаппай көшті.

Халықтың бір бөлігі орала алмады.

Кей өңірлер мүлде қаңырап қалды.

4) Өнеркәсіпті аймақтарға сырттан жұмыс күшінің келуі

Ресей мен Украинадан жаңа жұмысшылар тартылды.

Жергілікті халықтың үлесі төмендей түсті.

6. 1937 жылғы санақтың тағдыры

1937 жылғы санақ НЕГЕ ЖОЙЫЛДЫ?

Санақ халық санының күтуден әлдеқайда аз екенін көрсетті.

Қазақ халқының саны қатты кемігені анықталды.

Бұл мәліметтер саяси жағынан “қолайсыз” деп танылды.

Салдары:

Санақ нәтижелері толық жойылды.