Қазақстан мен Англия білім жүйесі туралы мақала

Ұлыбритания мен Қазақстанның білім беру жүйесіне

салыстырмалы талдау Дамыған алып 7 елдердің бірі, тарихы бай парламентарлы монархия елі Британия корольдігі мен дамыған 30 елдің қатарына кіруді өзіне мақсат еткен Қазақстанның білім беру жүйелерін салыстырып, ұқсастығы мен айырмашылығын белгілей отырып, отандық білім беру реформамыздың бағытын бағалау. Менің алып отырған жұмысымды тарихы мол алып, әлі де өз статусын жоғалтпаған, Тұманды Альбионда орналасқан кәрі құрлық өкілі Ұлыбритания Біріккен Корольдігі мен аз да болса, көптеген жемісті нәтижелерге қол жеткізген дамушы Қазақстанның білім беру деңгейін салыстыруға арнадым. Әрине, егемендігін алғанына енді ғана 24 жыл болған Қазақстанның білім беру жүйесін тәжірибесі мол Ұлыбританияның білім беру жүйесімен салыстыру жас бала мен сақалды атамен салыстырғандай көрінеті белгілі. Дегенменде, менің пікірімше, жас дамушы ел болғандықтан, дамыған 30 елдің қатарына қосылу үшін басқа елмен салыстыра отырып,өзіміздің реформамызды жаңартып, жаңғыртқанның еш зияны жоқ. “Үйрен де, жирен” демекші өзімізге, экономикамыз бен әлеуметімізге, қоғамызға сай бірнеше пайдалы жақтарын қарастырсақ артық болмас. Білім беру деңгейі дегеніміз не? Білім беру деңгейі – экономикалық және ғылыми – техникалық п

Ұлыбританияда 1944 жылдан бастап мектепке дейінгі тәрбие жүйесіне мемлекеттік (тегін) және жекеменшік мектепке дейінгі мекемелер кіреді. Англия- мектепке дейінгі балаларды тәрбиелеп,оқытуда өте тәжірбиелі ел.Бұл елде мектепке дейінгі білім беру 3-5 жасқа дейінгі балаларға тегін түрде жүргізіледі және жеке меншік Nursery School мекемелерде жұмыс істейді. Қазіргі таңда Англияда 3-5 жас аралығындағы балалардың бәрі дерлік тегін мектепке дейінгі

білім алуда.Ол мемлекеттің 1992 жылы қабылдаған арнайы бағдарламасының нәтижесі. Англияның мектепке дейінгі білім беру мекемелері негізінен 70-80 балаға арналған және 1 тәрбиелеушіге 13 баладан тиеді. Олар балаларды 2 айдан бастап қабылдайды және 2 жастан бастап та қабылдайды, 2 айлық баланың ай сайынғы төлемі өте жоғары болады. Мектепке дейінгі білім беру мекемелеріндегі ерекшелігі: әр бала жеке индивид,өз пікірі мен өз ойын анық айта алады.Бала міндеті жақсы қорғалады. Ата – ана баланың жағдайына тікелей назарда болады.Өтілетін пәндердің барлығы логикалық дамытуға бағытталады.  Ағылшын тілі  Швед тілі  Музыка  Оқу  Жазу

Қазақстанның мектепке дейінгі білім беру жүйесі Қазақстанның мектепке дейінгі тәрбие беру жүйесі әртүрлі типті, түрлі және деңгейлі білім беру ұйымдарынан тұрады:

мектепке дейінгі ұйымдар; жалпы білім беру мектептеріндегі мектеп алды

сыныптары; Негізгі түрі 9-10 сағаттан жұмыс істейтін және жастық топтары бар ясли-бақша болып табылады. Мектепке дейінгі тәрбие жүйесінің сапасын жақсарту үшін бірқатар республикалық жалпы білім беру бағдарламалары құрылған: «Балбөбек», «Қарлыгаш», «Қайнар» және басқалар. Осы бағдарламаларға 19 оқу-әдістемелік кешендер әзірленген, оған 82 оқу басылымдары кіреді. Сонымен қатар, баланың қолын жазуға үйрету дайындығы бойынша мұғалімдерге арналған, кәдімгі математикалық білімдерді ұластыру, балаларды қоршаған ортамен таныстыру бойынша әдістемелік кеңестер, балалар көркем әдебиеті бойынша хрестоматия, сондай-ақ балаларға арналған әліппе-дәптерлер және т.б бар.

Ұлыбританияның орта білім беру жүйесі

Ұлыбританияда білім алу 5 жастан 16 жасқа дейін міндетті және ол мемлекеттік- state schools (ақысыз) және жеке - independent немесе private schools (ақылы оқу

орындарында) деп аталатын мектептерде жүзеге асырылады. Білім беру құрылымы:

бастауыш (Elementary School) — 5-11 жас; орта (Secondary School) — 11-16 жас; мектептен кейінгі (Further Education) — 16-18 жас; жоғары (Higher Education) —18 жастан кейін. Білім беру 13 жылды қамтиды: 5 жастан 18 жасқа дейін созылады.

Ұлыбританияда алуан түрлі мектептерді кездестіруге болады. Арнайы ер балаларға арналған және қыз балаларға арналған мектептер, аралас мектептер т.б. жұмыс істейді.

- Толық циклды мектеп (All-through schools): 2 жастан 18 жасқа дейінгі жастағылар білім алады.

- Кіші жастағы оқушылар мектебі (Junior schools): 7 жастан 13 жасқа дейінгілерге арналған. Мұнда оқушылар жалпы бастауыш цикліндегі әртүрлі пәндер бойынша оқытылады. Курс емтихан тапсырумен аяқталады (Common entrance examination). Нәтижелі емтихан қорытындысы – келесі сатыға көшу кепілі болып табылады.

- Ересек оқушыларға арналған мектеп (Senior schools): 13 және 18 жасағы жасөспірімдер білім алады. Мұнда GCSE емтиханын тапсыруға арналған екі жылдық дайындықтан өтеді, одан кейін тағы да екі жылдық A-level немесе International Baccalaureate бағдарламалары бойынша білім алады.

- Қыздарға арналған мектеп –арнайы қыз балаларға арналып құрылған және мынадай мәселе ескерілеген: қыз балалар ұлдарға қарағанда дене және сезімдік тұрғыдан тез жетіледі, сондықтан өзінен «қалыс қалушыларға» сәйкес бейімделмейді; қыздар тәртіпті және ұйымшыл, оқуға да ынталы болады; түрлі жұмыстарды атқаруға бейімделіп, дербестігі қалыптасады; қыздар жарыса оқу ортасын қажетсінбейді, тіпті олардан бойын аулақ ұстайды; олар командалық жұмыстарды және қолдауды ұнатады.

- Ұлдар мектебі – аталуына сәйкес, ұлдарға арналады және мынадай мәселе ескеріледі: ұл бала қозғалғыш, оның қалыпты дамуы үшін қозғалу мүмкіндігі, спорт жағдайлары қарастырылады; белсенді дамуы үшін және өзін өзі жүзеге асыруда жарысу ортасы қажет; ерте жастан алуан түрлі жұмыстарды атқарып, дербестікке үйренеді.

- Аралас мектептер– ұлдар мен қыздар бірге оқиды және аргумент ретінде мынаны алға тартады: оқушылар ерте жастан өзге жынысты тұлғалармен қарым-қатынаста болып, жарыса оқиды және өзін өзі дамыту мотивациясы күшейеді.

- Университетке дайындауға аралған мектептер (Sixth form): 16-18 жастағылар білім алады.Оқушылардың 25% ғана жоғары білім алады. Ең таңдаулы университеттері - Оксфорд және Кембридж (Whitebrick universities).

Ұлыбританияда балалар бастауыш мектепте -6 жыл, орта мектепте-5 жыл, жоғары мектепте- 2 жыл оқиды.Балалар 16 жасқа дейін 11 сынып көлемінде оқуға міндетті.

Қазақстанның орта білім беру жүйесі

Қоғамның әлеуметтік бағдарлы дамуы үшін білім берудің қолжетімділігі айрықша орын алады. Мемлекетте жалпы орта білімді тегін алу құқығы білім беру жүйесінде тармақталған ұйымдар желісімен қамтамасыз етіледі, лицей, гимназия, мектеп – интернаттар, дарынды балаларға арналған кәсіби мектептер, даму мүмкіншіліктері шектеулі балаларға арналған ұйымдар.

Орта білім беру елдің тұтас үздіксіз білім беру жүйесінің базалық буыны ретінде жұмыс істейді. Балалардың орта білім алуға деген құқығы жалпы білім беретін мектептердің желісімен қамтамасыз етіледі. Оқытудың ерекше жағдайлары бойынша мектептер мектеп-интернаттар, дарынды балаларға арналған мектептер, даму және оқу мүмкіндіктері шектеулі балаларға арналған мектептер және т.с.с. болып бөлінеді.

І саты – бастауыш білім беру, 1-4-сыныптар. Оқудың ұзақтығы – 4 жыл. Оқу 6 жастан басталады. Бастауыш білім мазмұнын алты білім саласы құрайды:

1. «Тіл және әдебиет»; 2. «Математика және информатика»; 3. «Жаратылыстану»; 4. «Адам және қоғам»; 5. «Өнер»; 6. «Дене шынықтыру».

ІІ саты – негізгі білім беру, 5-10-сыныптар. Негізгі орта білім беру мазмұнын жеті білім саласы құрайды:

1. «Тіл және әдебиет»; 2. «Математика және информатика»; 3. «Жаратылыстану»; 4. «Адам және қоғам»; 5. «Өнер»; 6. «Технология»; 7. «Дене шынықтыру».

ІІІ саты – орта білім беру. Бейіндік оқыту, 11-12- сыныптар. Оқудың ұзақтығы – 2 жыл.

Ұлыританиядағы кәсіптік білім

Англия мен Уэльсте -500 колледж бар.Шотландияда - 46,Солт.Ирландияда-19 колледж.Осы колледждердің күндізгі бөлімінде жарты миллион адам,кешкі бөлімінде 3 млн адам оқиды. Ерекшелігі:A-Level-бағдарламасы бойынша кәсіптік білім алып,Университеттің 2-курсынан түсуге болады. Ұлыбританияның кәсіптік білім беру жүйесіне колледж, институттар, әр түрлі деңгейдегі кәсіптік-техникалық мамандар даярлайтын білім орталықтары тағы басқа жатады.Бұл жүйенің құрамына 700 ден астам мамандадырылған білім мекемелері мен 16-18 жастағы жастардың жұмыспен қатар үздіксіз білім алуын қамтамасыз ететін жергілікті колледждер кіреді

Қазақстандағы кәсіптік білім

Оқудың ұзақтығы – 2 жыл. Неғұрлым білікті техникалық және кәсіптік білім алу үшін оқу мерзімі 1 жылға ұзартылады.

Техникалық және кәсіптік білім берудің мақсаты - жеке тұлғаның және жекелеген әлеуметтік топтардың өзіндік ерекшеліктерін ескере отырып, қоғам мен еңбек рыногының техникалық және қызмет көрсету еңбегінің жоғары білікті жұмысшы кадрлары мен мамандарына деген қажеттілігін қанағанаттандыру болып табылады. 2012жылы техникалық және кәсіби білім беру ұйымдар жүйесінің 888 бірлік құрғанын көреміз. Оның ішінде 499-ы мемлекеттік білім беру ұйымдары, 389-мемлекеттік емес. Оқу процесiндегi оқу жоспарлары мен бағдарламаларын, күнтiзбелiк кестелердi ұйымдар бекiтедi. Тыңдаушылардың бiлiм деңгейiн қорытынды бағалауды олардың құрамын ұйымның басшысы бекiтетiн емтихан комиссиясы жүргiзедi. Тыңдаушы оқу жоспарының талаптарын орындамаған және ұйымның Жарғысын бұзған жағдайда ол ұйым басшысының бұйрығымен тыңдаушылар құрамынан шығарылады Жоғары білім жүйесі Қазақстанда 1 – саты - Бакалавриат ( 4 жыл ) 2 – саты - Магистратура ( 2 жыл ) 3 – саты - Дипломнан кейінгі білім және біліктілікті арттыру ( доктарантура)