қазақстан тарихы, 8 сынып, Қазақстандағы ұжымдастыру 3 сабақ

Бөлім тақырыбы: Қазақстан тоталитарлық жүйе кезеңінде Сабақ тақырыбы: Қазақстандағы ұжымдастыру

Қазақстан тарихы

8-сынып

Оқу мақсаты:

8.4.1.2 күштеп ұжымдастыру саясатының ауыл шаруашылығына тигізген зардаптарын талдау;

8.1.1.1 демографиялық өзгерістердің себептері мен салдарын анықтау

8.3.1.7. ХХ ғасырдың 20-30 жылдардағы әміршіл-әкімшіл жүйе саясатының зардаптарын талдау;

ХХ ғасырдың 20-30 жылдардағы әміршіл-әкімшіл жүйе саясатының зардаптары туралы анықтайсыз;

Қазақ зиялыларының “Кіші қазан” бағытына қарсылығы туралы талдайсыз.

Бүгін сабақта:

«Бесеудің хаты»

Жазалау шаралары

ГУЛАГ

ОГПУ

Бесеудің хаты – қазақ зиялыларының БК (б) П Қазақ өлкелік комитетінің бірінші хатшысы Ф.И.Голощекинге жолдаған хатты (1932 ж 4 шілде ).

Жазалау шаралары – кек алудың, жазалаудың түрлері

ГУЛАГ – лагерьлердің Бас басқармасы

ОГПУ – Біріккен Мемлекеттік Саяси ұйым

Тірек сөздер:

Қазақстандағы ұжымдастырудың зардаптары

Аштықтан 2 млн 100 мың қазақ қырылды.

Ауылшаруашылығының құлдырауы.

Шаруалар көтерілістері.

Халықтың жаппай қоныс аударуы.

Жеке шаруаны жою.

Шаруалар көтірілісі

1929 жылы Сырдария, Қостанай округтерінде көтеріліс бұрқ ете түсті.

Созақ ауданында ірі бой көрсетуі болып өтті.

Көтеріліске 5 мыңдай адам қатысты

ОГПУ - дің деректері бойынша

1929 жылы 350 адамнан тұратын

31 көтерілісшілер отряды болды

1930 - 1932 жылдары көтерілісшілер

2 мыңға жетті

1932 - 1933 жылдары 3,2 мың адамға жеткен

ҰЛТ БОЛАШАҒЫ ЖОЛЫНДА БІРІККЕН АЛАШ ТҰЛҒАЛАРЫ

Ә.Бөкейханов

А.Байтұрсынов

М.Дулатов

С.Сәдуақасов

Қазақ зиялыларының қарсылығы.

1926-1928 жылдары үкімет мекемелерінде қызмет ететін ауылшаруашылық мамандары, ұлт зиялылары (Ә.Бөкейханов, А.Байтұрсынов т.б) қазақтардың дәстүрлі малшаруашылығының дала жағдайларына неғұрлым қолайлы екендігін ашық айтты. Малшаруашылығын егіншілікке бағындырудың кез келген әрекетінің даланың экономикалық өнімділігінің төмендеуіне әкеп соғатынын дәлелдеп шықты.

Республика Халық Комиссарлары Кеңесінің төрағасы О.Исаев қазақ халқының мүшкіл жағдай жөнінде Сталинге жазған хатында хабарлады. Онда қазақтардың басқа аймақтар мен республикаларға жаппай қоныс аударуының күшейіп, қазақ халқы жағдайының өте ауырлай түскені, адамдардың аштық пен жұқпалы аурулардан қырыла бастағаны, жергілікті өкімет орындары өкілдерінің жалған есептер беріп, қазақ халқының іс жүзіндегі жағдайын боямалап көрсетіп отырғаны айтылды.

Ораз Жанұзақұлы Исаев

Сталинге жазған хатында