қазақстан тарихы, Моңғолдар әлемдік империяны қалай құрды?

Моңғолдар әлемдік империяны қалай құрды?

1. Моңғол империясының пайда болуы .

2. Шыңғысхан.

3.Шыңғысханның реформалары .

4. Жаулап-алу жорықтары

5. Қорытынды

Сабақтың жоспары

Моңғолдар әлемдік империяны қалай құрды ?

Сабақтың тақырыбы

XII ғ. 2-жарт. – XIII ғ. басында Байкалдың оңтүстігі мен Моңғолияның солтүстік-шығысында ( Қытайдың солтүстігінде ) моңғол тайпалары өмір сүрді :

моңғолдар

татарлар

кереиттер

меркіттер

наймандар

Моң ғ ол-түркі

тайпалары

Қашан

Қайда

Мемлекеттіліктің дамуы

Айырмашылығын тап.

Моңғол империясының пайда болуы

1. Моңғолдар мен қыпшақтардың шаруашылығы .

2. Моңғолдар мен қыпшақтардың басқару жүйесі .

3. Моңғолдар мен қыпшақтардың әскері .

Монғолдардың басты істері – көшпелі малшаруашылығы мен аңшылық . Олар жылқы мен қой өсірді . Жиналмалы киіз үйлер мен қостарда тұрды . Негізгі тағамдары – ет , қой құрты, қымыз.

Монғолдардың ең басты байлықтары отырықшы халықтардағыдай өнделетін жер емес , мал мен жайылымдар болды .

Монғол киіз үйі

Монғолдардың өмір салты

Әскери мемлекет

Не себепті мемлекет пайда болғаннан әскери болды ?

- Моңғолдарға әскери жорықтарға қатысу үйреншікті әдетке , ал әскери қызмет күнделікті шаруаға айналды .

- Ерте жасынан моңғолдың өмірі жылқымен байланысты .

« Татарлар ер үстүнде дүниеге келіп , ер ер үстінде өсіп жетіледі ; олар шайқасуға өздігінен үйренді , себебі олардың бар өмірі жыл он екі ай аңшылықта өтеді ».

Хун XIII ғ . Қытай тарихшысы

Әскери мемлекет

Олар мықты , епті , өжет , ержүрек .

Хандар өз руластарының

ерекшеліктерін – әскери дағдыларын – пайдалана білді .

Көшпелі үшін жылқы қатынас құралы ,

соғыста және қаумалап аң аулағанда

мінер аты болды .

Билікті өз қолына алған Шыңғыс-ханның алдына қойған басты мақсаты – ішкі саяси - әлеуметтік қайшылықтарды болдырмау . Ол үшін көрші жатқан халықтардың жерін басып алу , соғыс жолына түсу , үстем тап өкілдерінің мудделерінен шығу үшін , жаулап алған халықтардың байлығын тонау , оларды феодалдық кіріптарлыққа салуды іске асыру болды .

Әскери мемлекет

Барлық тайпа өкілдерінің жиналысы – ҚҰРЫЛТАЙДА, 1206 жылы Темучин ұлы билеуші – ШЫҢҒЫСХАН жарияланды .

1206 жылғы Құрылтай дүниежүзілік соғысты жариялады деп есептеуге болады.

Шыңғысхан (1206-1227 жж . )

Моңғолдардың басты

мақсаты – бүкіл әлемді

бағындыру деп жарияланды

1189 – 1206 ж. аралығында болған қиян-кескі соғыстардан кейін Шыңғыс хан Алтайдан Қытай қорғанына дейінгі аймақта тіртұтас мемлекет құрды .

Темичин тұлғасына баға беріндер .

Ол өздерін білетін басқа көшбасшылардан айырмашылығы болды ма ?

Ол күшпен, айламен , қатыгездікпен дала тайпаларының басын біріктіріп , олардан әлемдегі ең бір күшті армия құрды және бұл күш көптеген елдер мен халықтарды бағындырды .

Шыңғысхан

«Ұлы Жасақта» мемлекетті нығайтуға, соғыс жүргізуге басты назар аударылды . Бұл жерде қатаң тәртіп қажет еді . Сол себепті өзін-өзі хан деп жариялау , әдейі алдау , үш рет барынан айрылу , қашқын тұтқынды немесе құлды жасыру , соғыста жәрдем бермеу , майданнан қашу , сатқындық , ұрлық жасау , жалған куәлік беру, үлкендерге құрмет көрсетпеу секілді қылмыстар өлім жазасына тартылды .

Шыңғысханның реформалары

Европа армияларында тәртіпті сақтаудың осыншама қатал әдістері болмаған .

Ал неге бұл моңғолдарда мүмкін болды ?

Ел басқаруда