Қазақстан тарихы пәніне арналған сабақ жоспары, 10 сынып

10-сынып. Қазақстан тарихы

Сабақтың тақырыбы: §16.Қазақ жүздерінің шығуы. Қазақ халқының этностық құрамы.

Сабақтың мақсаты:

Қазақ жүздерінің шығу,қазақ халқыныңэтностық құрамы жөнінде оқушыларға толық түсінік беру.

Жүз сөзінің мағынасын және оқулық бойынша жүз туралы көптеген ғалымдардың пікірін қарастыра отырып оқушылардың өз ойларын сұрай отырып білімдерін дамыту.

Оқушыларды еліміздің өткен тарихына құрметпен қарауға тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: аралас сбақ

Әдісі: сұрақ жауап

Көрнекілік: кестелер, тірек сызбалары,кеспе қағаздар.

Сабақтың жоспары I. Ұйымдастыру кезеңі

II Үй тапсырмасын тексеру

III Жаңа сабақ

IV Жаңа сабақты бекіту

V Қорытындылау,бағалау

VI Үйге тапсырма.

Сабақтың барысы: І.Ұйымдастыру кезеңі

Оқу құралын тексеріп түгелдеу

Оқушылар зейінін сабаққа аудару

ІІ.Үй тапсырмасын сұрау:

Оқушыларға кеспе қағаздар таратып беру.

Тектік-генетикалық және этникалық үдерістер ұғымдарын қалай түсінесіңдер

Этникалық аумақ,этникалық сана,халықтық атау(этноним) неліктен этногенездің соңғы кезеңіне қарай қалыптасады

Қазақ мәдениетінің негіздері қай дәуірден бастау.

8ғ Енесейден табылған түркі 18 ғ бері пікірлер айтылуда

Қазақ атауы.

Константин Багрянородный:

Кавказдың

солтүстік-батысында «Казахия» Әбу Дулафтың «Риала» еңбегінде «Хазлақ» деген ел аталады.

Жаңа сабақтың жоспары:

Жүздік құрылым туралы.

Ұлы жүз.

Орта жүз.

Кіші жүз.

Жүз ұғымының мәні де толық ашылған жоқ. Біраз зерттеушілер қазақтың «жүз» деген сөзін арабтың «джуз»- бір нәрсенің «басты бөлігі», «тармақ» деген сөзімен сәйкестендіреді. Шығыс деректерінде жүздер жөніндегі жанама мәліметтер ХVІІ ғасырдың ортасына қарай кездеседі.Махмұд бен Уәлидің 1634-1641 жылдарында жазылған еңбегінде :»Шайбани хан өлгененен кейін оның ұлы Баһадүр осы ел мен ұлысқа басшылық ете бастады...ол қыстауы мен жайлауы үшін Ақ Орданы таңдап алды, ол әрі Йүз-Орда ретінде де белгілі»,-дейді.

Қазақ жүздері күнделікті тіршілікте қазақ халқының шаруашылық,саяси аумақтық бөлшектері болды. Тыныштық замандарда ішкі этностық байланыстардың, қатынастардың көшпелі жүздердің өз ішінде жүріп жатты.

Жүздер

Тайпалар

Таралған аймағы.

Саны

Ұлы жүз

Сарыүйсін,Шапырашты,Ошақтылар,

Ысты,Албандар,Суандар,Дулаттар,

Сіргелілер,Қаңлылар,Жалайыр,

Шанышқылы.

Жетісу,Шу,Талас өңірлері,Қаратау,Сырдарияның орта ағысы.

700 мыңдай

Орта жүз

Арғын,

Найман,Қыпшақ,Қоңырат,Керей,Уақ,

Орталық,Солтүстік,Шығыс Қазақстан,Оңтүстік Қазақстанда Сырдарияның жоғарғы және орта ағысы.

1млн 350мың

Кіші жүз

Байұлы 12 атадан,Әлімұлы 6 атадан, Жетіру 7 рудан тұрады.