Қазақстанның ТМД және Кеден одағындағы орны

Ашық сабақ тақырыбы: Тәуелсіз мемлекеттер достастығы

Сабақтың мақсаты: Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы (ТМД) –ның қалыптасу тарихы жайлы әңгімелеп, шолу жасау.

Білімділік: Тәуелсіз мемлекеттер достастығының ерекшеліктері, республикалық елдер тарихындағы маңызды оқиғалар туралы білімдерін кеңейту.

Дамытушылық: Тақырыпқа байланысты әр түрлі сұрақтар қоя отырып, студенттердің ойлау қабілетін арттыру, білімдерін дамыту,өзіндік әрекетке, ізденіске бағыттай отырып, тұлғалық қасиеттерін қалыптастыру

Тәрбиелік: Пәнге деген қызығушылыққа тәрбиелеу,жауапкершілікке тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: Ашық сабақ

Сабақтың әдісі: Модульдік, түсіндіру, баяндау, сұрақ-жауап

Пәнаралық байланыс: Қазақстан тарихы

Көрнекі құралдар: карталар, интерактивті тақта, презентация, дүние жүзінің физикалық картасы, сұрақ –жауаптар.

Сабақтың жоспары:

I.Ұйымдастыру кезеңі

II.Үй тапсырмасын сұрау

III.Жаңа сабақты түсіндіру

IV. Жаңа сабақты пысықтау

V. Жаңа сабақты бекіту

VI. Бағалау

VII. Қорытынды

VIII. Үйге тапсырма

Күтілетін нәтижелер:

А) Республикалар арасындағы байланыстарды біледі

В) ТМД – Еуразия кеңістігінде өзара көмек және ынытымақтастық одағына маңызды талдау жасайды

С) Экономикалық байланыстар төлқұжатын құрастырады

Сабақ барысы:

I. Ұйымдастыру кезеңі

1. Сәлемдесу

2. Кезекші жауабы

3. Сабаққа дайындықтарын тексеру

II. Үй тапсырмасын тексеру:

Үй тапсырмасына «Антарктида» тақырыбында сұрақ-жауап арқылы жауап беру

III. Жаңа сабақты түсіндіру

Кіріспе

Ұйымдастыру бөлімі (жағымды ахуал орнату және топқа бөлу)

Студенттер шеңбер болып тұрады. Бүгінгі көңіл күйлеріңіз қалай?-деп сұраймын. Көңіл күйлеріңізді білдіретін әрекеттер жасап көрсетіп, оны достарыңызға жолдайсыз. Мысалы: менің көңіл күйім тамаша (ортаға шығып бас бармағымды көтеремін ). Осы көңіл күйімді .............. (студенттің аты) жолдаймын. Кімге жолдасам, сол ортаға шығып әрмен қарай жалғастырады. Осылай топтың барлығы бір-біріне жақсы көңіл күй сыйлайды. Сонан соң саналу арқылы топқа бөлінеді.

Қызығушылықты ояту. Төмендегідей сөздер жазылған қағаздар қиындысын топқа беремін. Сұрақ: Бұл республикалардың арасында қандай байланыс болуы мүмкін? (Студенттер өз болжамдарын айтады)

Қазақстан Республикасы, Өзбекстан Республикасы, Қырғызстан Республикасы, Түркіменстан Республикасы, Тәжікістан Республикасы, Ресей Федерациясы, Беларусь Республикасы, Украина Республикасы, Армения Республикасы, Әзірбайжан Республикасы , Молдова Республикасы.

Мағынаны тану.

1-тапсырма. Төмендегі мәтінді ұсынамын. Мәтінді «Түртіп алу»әдісімен түсініп оқиды. (Түртіп алып оқу: « » білемін,«+» мен үшін жаңалық, «-»келіспеймін, «сұрағым бар»). Оқып болған топта талқылаңыз.

Сіздер үшін не жаңалық болды?

Бұрыннан не білдің?

Қай ақпаратқа келіспейсіз? Неге?

Қандай сұрақ туындады?

2-тапсырма. Мәтін бойынша әр топ 5 сұрақ құрастырады. Құрастырған сұрақтарын келесі топқа ұсынады. Топтар келген сұрақтарға жауап береді.

ТМД –Еуразия кеңістігіндегі өзара көмек және ынытмақтастық одағы. ХХ ғ. 90-жылдарындағы басты оқиғалардың бірі – социялистік жүйенің және оның негізінде құрылған халықаралық экономикалық қатынастардың ыдырауы. Социялистік жүйенің темірқазығы болып саналатын Кеңестер Одағының бірнеше тәуелсіз мемлекеттерге бөлінуі жаңа мемлекеттік құрылымдардың қалыптасуына, өндірістің қысқаруына, елдердің арасындағы шаруашылық – экономикалық және әлеуметтік-мәдени байланыстардың әлсіреуіне, тіпті үзілуіне апарып соқты.

Кезінде Кеңеңстер Одағы құрамында болған тәуелсіз мемлекеттер өздерінің экономикалық мақсаттары мен басым бағыттарын жүзеге асыра отырып, бұрынғы одақтас республикалар арасында тарихи қалыптасқан еңбек бөлінісі мен өзара ынтымақатстықтың қажеттілігіне көз жеткізді. Сөйтіп,ынтымақтастықты дамыту және одан әрі жетілдіру мақсатында Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы құрылды. Жаңа құрылған ТМД елдері экономикалық-әлеуметтік жағдайды орнықтырумен қатар, шекаралық мәселелерді де өз бетінше шешуге мәжбүр болды.

Экономикалық байланыстары. ТМД елдерінің құрылуы жаңа мемлекеттік құрылымдардың қалыптасуымен, өндірі өнімдерінің кенет төмендеуімен, елдер арасындағы экономикалық, ғылыми-техникалық, мәдени-әлеуметтік байланыстардың қысқаруымен қатар жүрді. ТМД елдеріндегі өндіріс өнімнің жалпы төмендеуін 100% деп есептесек, оның 60%-ы осы шаруашылық байланыстардың үзілуінен төмендеді.

Тәуелсіздік алып, қайта құрылған мемлекеттердің үкіметтері өз мемлекеттерінің мүдделері мен экономикалық басылымдықтарын қалыптастыра отырып, бұрынғы одақтас республикалар арасындағы тарихи қалыптасқан еңбек бөлінісін сақтау қажеттігін түсінді. ТМД елдері арасындағы өзара экономикалық ынтымақтастық 1992 жылдың күзінен басталады. 1993 жылдың қыркүегінде Мәскеуде мелекет пен үкімет басшыларының қол қоюымен ТМД елдерінің экономикалық одағын құру туралы келісімшарт жасалды. Экономикалық одаққа алғашында 8 мемлекет, яғни Армения, Беларусь,Қазақстан, Ресей, Тәжікстан, Өзбекістан, Қырғызтан, Молдова кірді. Ал Украина мен Әзербайжан қауымдастықтың мүшелігіне кейінен енді. 2009 жылы 18 тамызда Грузия мемлекеті өз өтініші…