Шығыс Қазақстанның географиялық орны 9 сынып сабағы

Сабақтың тақырыбы: «Қызықты география әлемінде»

Сабақтың мақсаты: ХХІ ғасыр – білімділер ғасыры болғандықтан, бүгінгі таңда заманға сай, ой-өрісі дамығын, азаматты қалыптастыру. Оқушылардың пәнге деген қызығушылығын ойын арқылы арттыру. Шапшаңдық, ойлау, тапқырлық қасиеттерін дамыту. Ұжымшылдыққа, ұқыптылыққа, өз ойын еркін, ашық айта айта білуге үйрету.

Сабақ көрнекіліктері: Қазақстанның физикалық картасы, слайд, электронды оқулық , стикерлер, жетондар, маркерлер т.б

Сабақтың барысы: Құрметті ұстаздар мен оқушылар бүгінгі «Қызықты география әлемінде» атты сайыс сабағымыз 8 «А» және 8 «Ә» сынып оқушылары арасынан «Қазақстан» және «Бәйтерек» атты 2 топ қатысуда.

Ақыл – тастан, өнер –жастан,

Шығады деп дарынды.

Халық айтса, қалт айтпайды

Әрқашанда нанымды, дей келе сайсымызды бағалайтын әділқазылар алқасымен танысыңыздар

Мектептің ОІЖО –

Мектептің ТІЖО –

География пән мұғалімі –

Енді сайыс шарттарымен таныстырып өтейін -

І кезең «Таныстыру»

ІІ кезең «Қанат қақты»

ІІІ кезең “Туған жер - тұғырым” ІV кезең «Жұмбақ шешу»

V кезең “Тапқыр болсаң, тауып көр” VІ кезең “Ең... Ең... Ең...”

VII кезең “Жас картограф”

Білімдіден шығады, алғыр шешен,

Шешендікпен болған ғой барлық көсем.

Сайра шәкірт, суырып шарықташы,

Қалмасын бұл сайыста сенің есең, дей келе балалар сендерге тек сәттілік тілей отырып сабағымызды бастаймыз.

І кезең «Таныстыру» әр топ өздерінің тобымен таныстырады, төс белгілерін қорғайды.

1 – топ

2 – топ

ІІ кезең «Қанат қақты» әр топқа жылдамдатылған сұрақтар қойылады

Қ Р жер көлемі -2млн 724 мың км2

ҚР солтүстіктен оңтүстікке қарай қанша км созылып жатыр --1700км

Қаз шекарасының жалпы ұзындығы -- 15 мың км

Қаз құрлықтағы шектесетін елдер – Ресей, Қырғыстан, Қытай, Түркіменстан

Қ Р әкімшілік-аумақтық құрылымы бойынша неше облысқа бөлінеді – 14 облысқа

Жер бетінің жазықта кескінделуін дәл көрсету үшін нені пайдаланады – картографиялық проекцияны

Қазақстан нешінші сағаттық белдеулерде орналасқан –4 -5

«Алтын адам» қай жерден табылған –Алматы облысы Есік қорғаны

Жер радиусын есептеп шыққан ғалым – Әл-Фараби

Жанартауларды зерттейтін ғылым – Вулканология

Тау жыныстарының жасы нешеге бөлінеді –2 салыстырмалы ж/е абсолюттік

Жер қыртысының ішкі күштері әсерінен механикалық қозғалысқа келуі не деп аталады –тектоникалық қозғалыс

Жер сілкінісін зерттейтін ғылым – Сейсмология

Қазақстанның аласа таулы өлкесі – Сарыарқа

Қай теңгеде Қазақстан картасының сұлбасында киіз үйге ұқсас тау бейнеленген—1000 т

Күн радиациясының ең жоғарғы шағылысуы – қарда 85%

Қазақстан қай пайдалы қазба қоры жөнінен ДЖ 1 орын алады – вольфрам

Ауа массасы қозғалысының жүйесі --- Атмосфералық айналым

Қазақстанға оңтүстіктен келетін ауа массасы – Тропиктік

Сібір антициклонының орталығы ---Монғолия

Жетісу қақпасында соғатын желдер --- Сайқан, Ебі

Екібастұз көмірі қандай әдіспен алынады -- ашық

ҚР жер көлемі жөнінен дж нешінші орында – 9 орында

ҚР шығыстан батысқа қарай қанша км созылып жатыр –3000км

ҚР құрлықтағы шекарасының ұзындығы ---12 000 км

Қазақстанмен суда шектесетін елдер – Ресей, Өзбекстан, Иран, Әзербайжан

Қаз неше экономикалық аумаққа бөлінеді --5 аумаққа

Карталар мазмұнына қарай нешеге бөлінеді --3ке

«Декреттік уақыт» қай жылы қабылданды – 1930 ж

Қазақстандағы ең көне қалалардың бірі - -- Тараз

«Дөңгелек картаны» кім жасады --- Махмұт Қашқари

Минералдардың химиялық құрамы мен қасиетін зерттейтін ғылым --- Минералогия

Геологиялық кезеңдерді немен анықтайды --- эралар және дәуірлермен

Жердің өте баяу қозғалатын облысы --- Платформа

Жер бедері пішіні нешеге бөлінеді – 2 оң, теріс

Қазақстандағы биік тау --- Тянь-Шань

Ебінұр мен Алакөл қазаншұңқырларын қосатын тар аңғар --- Жетісу қақпасы

Қазақстан қай пайдалы қазба қоры жөнінен дж 10 орынды алады ---газ

Жанатын пайдалы қазбаларды ата --- газ, мұнай, көмір

Күн радиациясының ең төменгі шағысысуы --- қара топырақта 5 %

Қазақстанға солтүстіктен келетін ауа массасы ---- Арктикалық

Еуразияның 500 ендігінде жоғары атмосфералық қысым белдеуі болатындығын тапқан ғалым -----А.И.Воейков

Қаратау жотасы маңында соғатын жел – Арыстанды-Қарабас

Қарағанды көмірі қандай әдіспен алынады --- жабық

ІІІ кезең “Туған жер - тұғырым” мақал-мәтелдер сайысы

2 топқа 1 минуттан уақыт беріледі, оқушылар Туған жер туралы мақал-мәтелдер айтып жарысады.

ІV кезең «Жұмбақ шешу» топ болып жауабын табу және Елбасымыздың «Болашаққа бағдар: Рухан жаңғыру» бағдарламасы аясында жұмбақтың жауабын 3 тілде айту

1 Ол бар жерде барма , жоқпа білмейсің

Ол жоқ жерде өмір сүріп жүрмейсің (Ауа-Воздух-АIR )

2. Жүрсең де жетпейсің

Ұшсаң да жетпейсің (ЖЕЛ - ВЕТЕР - WIND)

Тұрғыны жоқ елдер , үйі жоқ қалалар

Ағашы жоқ ормандар , суы жоқ теңіздер (КАРТА – КАРТА - CARD)

Қанаты жоқ, ұшады, Аяғы жоқ, жетеді. Аузы жоқ,ұлиды. ( БОРАН - МЕТЕЛЬ – STORM)

Келістіріп өрнегін

Құрып қойды өрмегін (КЕМПІРҚОСАҚ – РАДУГА - RAINBOM )

Көкке шықса бұлт

Жерге түссе шақыт (ТҰМАН – ТУМАН – FOG)

Таудан тоқ түсті

Аяқ қолы жоқ түсті (БҰРШАҚ – ОКЛИК - BEAN )

Қанатсыз құс жақын барады

Көзінен жас тамып барады (БҰЛТ – ОБЛАКО – CLOUDS)

Қара атым қалтырауық

Қабырғасы жалтырауық (СУ – ВОДА - WATER)

Көтеріп орман ,тоғай , тастарын бәрін

Жаһанда шөгіп жатыр үлкен нарым (ТАУ – ГОРА – MOUNTAIN )

V кезең “Тапқыр болсаң, тауып көр” адам бейнесіндегі мемлекеттің атауын табу 1-сурет Көңіл күйі болмаған адамның бейнесінде қандай материк бейнеленген?

Жауабы: Африка

2-сурет Орамалды әйел ана бейнесінде қай елдер бейнеленген?

Жауабы: Португали, Испания

Тапсырма Логикалық сұрақ

Жел соққанда тау ық бола ма? /Ық болады/

Теңізде қандай тас болмайды? /Құрғақ/

Республикамыздағы жер бедерінің ең төменгі нүктесі еліміздің батысындағы Маңғыстау түбегіндегі Қарақия ойысы, Ал биік нүктесі Хан тәңірі шыңына сәйкес келеді. Сұрақ: Қазақстандағы ең биік және ең төменгі нүктелердің айырмасы қанша.

Жауабы: 6995м+132м=7127м

Бұл тау Ақмола облысында орналасқан қырат. Орташа биіктігі 300 - 500м. Бұл жер туралы Сәкен Сейфуллин поэма жазды. Бұл жерде Қазақстанның ірі демалыс орны бар. Сұрақ: осы жерді ата.

Жауабы: Көкшетау.

Бұл теңіз Еуразия мен Африка аралығында литосфералық тақталардың түйісу аймағында орналасқан. Мұнда дүниежүзілік мұхиттағы ең жоғарғы тұздылық байқалады. Сұрақ: бұл қай теңіз.

Жауабы: Қызыл теңіз

Әбден мүжіліп, үйілген өте көне таулы өлке. Мұнда миллиондаған жылдар бойы жел мен жаңбыр, ыстық пен аяз, қар мен ағын су өзінің әрекетін жүргізген. Қазіргі кезде таудың тек негізі ғана сақталып қалған. Мұнда жартасты басы сүйір және жіңішке келген қырқалар мен үйілген қорым тас сияқты формалар кездеседі. Тіпті оқшауланып қалған тасты пирамидалар да байқалады. Сұрақ: Бұл қандай өлке.

Жауабы: Сарыарқа

VІ кезең “Ең... Ең... Ең...” сұрақтарға жауап беру

1 –топқа

Қазақстанмен ең ұзын шекарасы бар мемлекет -- Ресей

Қазақстанның ең биік нүктесі—ХанТәңірі 6995м

Ең суық қыс қай жерде? Атбасарда -57С

Алтай тауының ең аз бөлігі орналасқан жер --Қазақстан

Сарыарқа тауларының ең биік нүктесі ---Ақсораң 1565м

Қазақстандағы темір рудасы кенінің ең ірілері ---Соколов-Сарыбай

Қазақстан Ғылым Академиясының ең алғашқы президенті – Қ.Сәтбаев

Қазақстандағы ең көне платформа –Шығыс Еуропа жазығы

Қазақстанда ең күшті жер сілкіну қай жылы болды?—1911ж Верный (қазіргі Алматы)

Елімізде ең алғаш мұнай қай жылы өндірілді --- 1911ж Доссор кен орнында

Мыс рудасының ең ірі кен орны--Жезқазғанда

Үстірттің ең биік нүктесі---Мұзбел 340м

Ең бағалы тыңайтқыш ---Фосфорит

Қазақстандағы ең ұзын өзен ---Ертіс

Қазақстандағы ең кіші көл ---Қорғалжын

2 –топқа

1. Қазақстанмен ең қысқа шекарасы бар ел---Түркіменстан

2. Ең төмен орналасқан нүкте---Қаоақия ойысы -132м

3. Ең ыстық жер –Оңтүстік Қазақстан

4. Ең жауын-шашын аз түсетін жер---Арал маңы мен Қарақұм

5. Алатаудың ең биік нүктесі ---Бесбақан -6422м

6. Қазақстан жайлы ең алғашқы деректер қай ғалымның еңбектерінде кездеседі --Герадоттың

7. Ең алғашқы қазақтың географ-саяхатшысы ---Ш.Уалиханов

8. Геохронологиялық кесте бойынша ең көне эра – Архей эрасы

9. Қазақстандағы ең жас платформа – Тұран жазығы

10. Пайдалы қазбалардың қайсысының қоры жөнінен Қазақстан дүние жүзінде ең алғашқы орында---Вольфрам

11. Хромит кені ең көп кездесетін тау --Мұғалжар

12. Ең ірі фосфорит кен орны ---Қаратауда

13. Қазақстандағы ең қысқа өзен--- Елек

14. Қазақстандағы ең үлкен көл ---Каспий

15. Дүние жүзінде ең ірі газ кен орны ---Қашаған

VII кезең “Жас картограф” капитандар сайысы

Электронды оқулық тапсырмасымен жұмыс 9, 10, 11, 13 тапсырмалар

Картамен жұмыс . Екі топтың топ басшылары көздерін байлап Қазақстанның картасынан Сарыарқаны, Каспийді, Балқашты, Мұғалжарды, Астананы, Тянь-Шаньды көрсетуі керек.

Қ Р жер көлемі -

ҚР солтүстіктен оңтүстікке қарай қанша км созылып жатыр --

Қаз шекарасының жалпы ұзындығы --

Қаз құрлықтағы шектесетін елдер –

Қ Р әкімшілік-аумақтық құрылымы бойынша неше облысқа бөлінеді –

Жер бетінің жазықта кескінделуін дәл көрсету үшін нені пайдаланады –