Қазақтардың 2025–2026 жылдардағы азаттық күресі, 8 сынып

«Абай атындағы орта мектебі» КММ

Семинар сабақ

Тақырыбы:

Қазақтардың 1860-1870 жылдардағы азаттық күресі

8 «Ә» сыныбы

Тарих пәні мұғалімі: Ырзабекова Алия

2018-2019 оқу жылы

Сағат саны: 3Сыныбы: 8 "Ә" Күні:26.02.19 ж Пән мұғалімі: : Ырзабекова Алия Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы: Қазақтардың 1860-1870 жылдардағы азаттық күресі

Зерттеу сұрағы: Неліктен патша үкіметі 80-90 жылдары реформаны одан әрі жалғастыруға мәжбүр болды?

Сабақтың мақсаты: 1) Кіші жүз қазақтарының отаршылдыққа қарсы ұлт-азаттық күресінің себеп-салдарын анықтау.

2) Ұлт-азаттық көтеріліс басшыларының рөліне баға беру.

Қолданатын әдіс-тәсілдер: Жұптық және жеке жұмыс. Тест жұмысы және салыстырмалы талдау

Ресурстар: Тақта, слайд, маркерлер, деректі бейне фильм

Тілдік мақсат: Досан мен Иса батырлар, уақытша ереже, Орал, Торғай, хиуа хандығы тіркестерін пайдалана отырып , оқиғаларды салыстырмалы түрде баяндайды, тарихи тұрғада баяндайды.

Бағалау критерийі: 1) Досан, Иса батырлар бастаған ұлт-азаттық көтерілістің хронологиясын айтады.

2) Көтерілістің аумақтық ауқымын айтады.

3) Көтерілістің шығу себебі мен салдарын түсіндіреді.

Құндылыққа баулу: Көтеріліс басшылырының батырлығын дәріптеу арқылы табандылыққа, қайсарлыққа, патриотизмге тәрбиелеу.

Ұйымдастыру кезеңі: Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын бақылау

Сабақ кезеңдері

тапсырма

мұғалімнің іс- әрекеті

Оқушының іс- әрекеті

бағалау

Үй тапсырмасын сұрау

Ұжымдық талқы

1822-1824 жылдардағы реформа мен 1867-1868 жылдардағы реформаларды жүргізудің себептерін айтамыз.

Пікірлерін ортаға салады

тамаша

І. XIX ғасырдың 20 жылдары жүргізілген реформаның себебі?

1. Патша үкіметі Қазақстандағы хан билігін жоятын уақыт жетті деп қорытынды жасады.

2. Қазақ хандары дала тұрғындарының басым көпшілігінің алдында өздерінің беделдерінен айырылып қалды.

3. Бұл кезде патша үкіметі Кіші жүзді де, Орта жүзді де бірнеше әкімшілікке бөлшектеген еді.

4. Шыңғыс ұрпақтарының бірқатары патша үкіметінің әкімшілігіне белсенді қарсылық білдірген оқиғалары көбейіп кетті.

XIX ғасырдың 60 жылдары жүргізілген реформаның себебі?

1. Қазақ даласында сақталып қалған сұлтандардың билігі патша үкіметінің Қазақстан аймағын тезірек отарлауына кедергі келтірді. Сондықтан сұлтандар билігін жоюға тырысты.

2. Ресей империясына қосымша қосылған аумақтарды әкімшілік жағынан қайта құру қажет болды.

3. Ресей өнеркәсібіне арзан шикізат көздері мен жұмысшы қажет болды.

4. Бірыңғай салық жүйесін енгізу талап етілді және Ресейдің еуропалық бөлігіндегі жері жоқ шаруаларды Қазақстан аумағына көшіру көзделді.

Түсіну

Оқылым

Жазылым

Сыныпты 4 топқа бөлеміз.

1 топ: Тарихшылар

Жаңа тақырыптың негізгі оқиғаларын баяндайды

2 топ: Зерттеушілер

Салыстырмалы талдау жасайды

3 топ: Географтар

Торғай, Орал және Маңғыстау көтерілстерінің қамтыған аумағын картадан көрсетеді.

4 топ: Әдебиетшілер

Досан және Иса батырлар өмірінен сыр шертеді.

ІІ. Топтық жұмыс

1 топ: Тарихшылар

XIX ғасырдың 60 жылдарындағы әкімшілік реформалар бойынша қазақ халқының құқықтары тым шектелінді. Мұның өзі қазақтардың тарапынан қатты наразылық пен қарсы әрекеттер тудырды. Сондықтан да патша үкіметі 80-90 -жылдары реформаны одан әрі жалғастыруға мәжбүр болды.

1 Торғайжәне Орал облыстарындағы көтерілістер. Қазақтар патша үкіметінің реформаларына ашықтан-ашық күшті наразылық танытты. Үкіметке қарсы көтеріліс жасайтын жағдай пісіп- жетіліп келе жатты. Көтеріліс күтпеген жерден бұрқ ете қалып, 1868 жылдан 1869 жылға созылды. Ол отаршылдыққа қарсы айқын сипат алды. Көтерілістің басы-қасында ірі рубасылары жүрді. Қазақтар үкіметтің жіберген комиссияларын қабылдамады. Халық қарулана бастады. Мамыр айында Жайық бойындағы қазақ даласына жазалаушы әскери отрядтар жіберілді. Олардың құрамында жалпы саны 1700 солдат, бірқатар зеңбірек болды. Әскери қақтығыс орын алып, қантөгіске ұласты. 1868 жылыдың мамырында қазақтар Жамансай деген жерде фон Штемпельдің құрамында 200 солдаты бар жаяу әскер ротасына шабуыл жасады.1868 жылығы маусымның бас кезінде Орал облысндағы көтеріліс өзінің шырқау шегіне жетті. Торғай мен Орал облысындағы көтерілістің кеңінен өрістеуі патшылық Ресейдің жергілікті әкімшіліктерін ғана емес, оның орталық үкіметінің де мазасын кетіріп, үрейін ұшырды. Сондықтан да оны аяусыз басып тастау үшін патша үкіметі Петербургтен,Мәскеуден, Харьковтан және Қазаннан жалпы саны 5 мыңға жуық салдаты бар жазалаушы Соның ішінде Орал облысында…