Қазақтың тұңғыш ғарышкерлері ашық сабағы, 10 сынып

Дарынды балаларға арналған мамандандырылған №8 облыстық мектеп

Бекітемін:

Күні: 15. 03. 17ж.

Мұғалімнің аты-жөні:

Сабақтың тақырыбы:

Қазақтың тұңғыш ғарышкерлері. Түсіндірмелі салалас құрмалас сөйлем.

Пәні: қазақ тілі

Сыныбы: 10 «А»

Мақсаты

Қазақтың тұңғыш ғарышкерлерітуралы түсінік беру. Талғаулы салалас құрмалас сөйлеммен таныстыру, жасалу жолын түсіндіру.

Күтілетін нәтиже

Тоқтар Әубәкіров пен Талғат Мұсабаев туралы мәлімет алады.

Мәтінмен жүйелі жұмыс істейді, керекті мәліметті таңдап алады.

Талғаулы салаласты таба және айыра алады,сөйлемдерді дұрыс құрастырады.

Дереккөздер мен құрал-жабдықтар

Оқулық, қосымша материалдар, слайд

Сабақтың түрі

Жаңа материалды меңгерту

Сабақтың әдісі

Түсіндіру, сұрақ- жауап, топтық, жұптық жұмыстар, АКТ көрсетілім.

Сабақ кезеңі

Мұғалім әрекеті

Оқушы әрекеті

1.Ұйымдастыру бөлімі

2 минут

Амандасу. Түгендеу. Сабаққа әзірлігін тексеру.

Амандасады. Кезекші жоқ оқушыларды айтады. Сабаққа дайындықтарын баяндайды.

2.Тренинг

3 минут

Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру мақсатында«Өзіңізге тілегенді – басқаларға тілеңіз!» тренингін өткізу. Әр оқушы 10-15 секунд аралығында өзіне бір тілек ойлайды, соны қасындағы көршісіне айтады.Суреттер арқылы топқа бөлу.

Оқушылар бір-біріне жақсы тілектерін айтады. Топқа бөлінеді.

3.Үй тапсырмасына шолу

5 минут

«Шынжыр әдісі» бойынша үй тапсырмасын тексеру.

1-топ 10-тапсырманы оқиды.

2-топ 12-тапсырманы оқиды.

Топ басшысы бағалайды.

Оқушылар үй тапсырмасын оқиды, топ басшылары бағалайды.

4.Жаңа сабақ

Білу

3 минут

Түсіну

5 минут

Сергіту сәті

5 минут

Қолдану

10 минут

Талдау

5 минут

Ой қозғау.Слайд көрсету арқылы бүгінгі сабағымыздың тақырыбы мен мақсатын анықтап алу.

Ғарышқа алғашында нелерді ұшырып еді?

Лайка — ғарышқа сапар шеккен әлемдегі тұңғыш тіршілік иесі. 1957 жылдың4 қазанда ғарышқа салмағы алты келі, жасы екі жастан асқан Лайканы

«Спутник-2» ғарыш кемесімен ғарышқа аттандырып жіберді. Ғарыш кемесі ұшырылғаннан кейін, шамамен, 5-7 сағаттан соң Лайка ғарыштағы температураның күрт артуы мен стресстің салдарынан өледі. Сынақты ұйымдастырушылар о бастан-ақ Лайканың жерге қайтуын күткен жоқ. Олардың жоспарлауынша Лайка ғарышта бір аптаға жуық уақыт өмір сүруі керек болатын.

Кеңес Одағының ғалымдары Лайкамен бірге тағы екі итті жаттықтарған болатын. Олар: Белка мен Стрелка. Иттермен бірге 40 тышқан, 2 сұртышқан, әртүрлі жәндіктер,өсімдіктер мен микроағзалар ұшырылды. Олар жерді 17 рет айналып оралды.

Кеңестік ғалымдар ғарышқа иттерді жіберген болса, өз кезегінде, АҚШ ғалымдары сынақ жасау үшін шимпанзелерді пайдаланды.

АКТ арқылы слайд көрсетіледі.

Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров — Қазақстанның тұңғыш ғарышкер ұшқышы

1946 ж маусымның 27-сінде Қарағанды облысы, Қарқаралы ауданы,

«Бірінші май» ұжымшарында дүниеге келген, қазақ. Жоғарыбілімді. Техника ғылымдарыныңдокторы, профессор, академик, авиация генерал-майоры.

1991ж 2 қазанда Байқоңыр ғарыш алаңынан “Союз ТМ - 13” ғарыш кемесімен ұшып, “ Мир” орбиталдық комплексінде өзге ғарышкерлермен бірге сегіз тәулік бойы ғылыми зерттеу жұмыстарын жүргізіді.

1991ж қазаннаың 10-ында ғарыш кемесімен Жерге қайтып қонды. Ғарышта өтеген мерзімі — 7 күн 22 сағат 13 минут.

Талғат Мұсабаев Амангелдіұлы – ғарышкер

1951 жылы Алматы облысы, Жамбыл ауданы, Қарғалы аулында дүниеге келген. Ол – Қазақстан Республикасының әрі Ресей Федерациясының ұшқыш-ғарышкері.

Т.А. Мұсабаев Рига қаласындағы авиация инженерлік институтын, кейін Ақтөбе жоғарғы ұшқыштар училищесін бітірген. 1986 жылы азаматтық авиацияның 30 жаттығу дайындығынан өтіп, осы саланың ұшқышы мамандығын алды.

Қазақтың қара баласы Талғат Мұсабаев ғарышқа қасиетті Құран

кітапты, туған жердің бір уыс топырағын, көк байрақты ала ұшқан.

1994ж. ғарышқа 1-ші рет ұшқанда (Союз ТМ-19) 126 күн ғарышта өткізген.

1998 ж. ғарышқа 2-ші рет ұшқанда (Союз ТМ-27) 208 күн ғарышта өткізген. Гиннестің үздік табыстар кітабынде бір айдың ішінде 5 рет не бары 30 сағат 8 минут ұзақтығымен ашық ғарышқа шыққанны жазылып алынған.

Ұшқанда американ ғарышкері Л. Эйартс пен ресей ғарышкері (шуваш ұлтынының өкілі) Николай Бударинмен бірге.