Қазақтың ұлттық ойындары асық ойыны 7 сынып материалы

Түркістан облысы

Арыс қаласы Шағыр ауылы

А.Тілеубердин атындағы жалпы орта мектебі

Сегтзбаев Галымжан Бердибекович

Қысқа мерзімді жоспар.

Ұзақ мерзімді жоспардың бөлімі: 5- бөлім .Ұлттық және зияткерлік ойындар.

Мектеп:А.Тілеубердин.

Күні:02.03.2018ж

Мұғалім аты-жөні: Сегізбаев Ғ .

Сынып: 7 - сынып .

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:

Қазақтың ұлттық ойындары. Асық ойыны .

Оқу мақсаты

7.2.3.1 Қолайлы оқу-үйрену ортасын қалыптастыру бойынша біріккен, әрі тиімді жұмыс дағдыларын талқылау және көрсете білу.

Сабақ мақсаты

Қазақтың ұлттық ойындарының орындалу реттілігін қолдану.

Асық ату ойындарының ережесін, ойнау тәсілін білу .

Қазақтың ұлттық ойыны асық ойнауда шеберлік қабілеттерін көрсету.

Бағалау критерийі

Білім алушы : Қазақтың ұлттық ойындарын ажырата алады . Асық ату ойындарының ережесін, ойнау тәсілін біледі .

Қазақтың ұлттық ойыны асық ойнауда шеберлік қабілеттерін көрсетеді.

Ойлау дағдыларының деңгейі

Білу , түсіну және қолдану.

Тілдік мақсаттары

Пәнге қатысты сөздік пен терминдер: Асық ойындары, сақа, кентай, бүк, шік ,тәйке, алшы т.б.

Диалог құруға арналған пайдалы тіркестер:

Талқылауға арналған сұрақтар: Асықтың түрлерін ата ,атаулары қандай ,ойын түрлері тәрбиелік мәні мен денсаулыққа пайдалы тұстары қандай? .т.б.

Құндылықтарды дарыту

Сабақ кезінде бірі біріне әділдік жауапкершілігін арттыру . Ұлтжандылыққа тәрбиелеу . Топпен жұмыс жүргізуге баулу .

Пән аралық байланыстар

Геометрия ,физика, тарих, әдебиет, математика .

АКТ пайдалану дағдысы

Асық атауларын және құрлымдарын асық ойынының ережелерін бейне жазылым арқылы суреттеп көрсету .

Алдыңғы меңгерілген білім

Ұлттық ойындарды ата , асық қайдан алынады ,асық ойыныны білемізбе ?

Сабақтың барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері.

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекеттері

Ресурстар

Сабақтың басы

- ұйымдастыру;

-топқа бөлу;

І.Қызығушылықты ояту.

Сабақтың ортасы.

Білу . *Білгенге маржан *

Сыныпты сапқа тұрғызу ,баянат қабылдау,сәлемдесу , оқушыларды түгелдеу сабақтың тақырыбы мен мақсатын айтып түсіндіру қауіпсіздік ережелерімен таныстыру .

Шаттық шеңберін құру. Бір-біріне жақсы тілектер айту .

-Топқа бөлу . Қағазға жазылған * Алшы*, *Тәйке* атаулары бар жасырын сөздер бойынша бөлінеді .

Топ басшысын сайлау . Топқа жұмыс парақшасын таратамын . Ережелерімен таныстырамын .

Қызығушылығын артыру мақсатында слайдтардан ұлттық суреттерді көрсету жабық сұрақтар арқылы жауаптарын жеке-жеке сұрап жұмыс парақшасында берілген балл санына, алған балдарын жазғызамын. Әр сұрақ 1 балмен есептеледі .

- Теңге алу - жамбы ату

- қазақша күрес -бүркіт салу

- арқан тартыс . - қол күрес

- көкпар - қыз қуу

- бәйге - Асық ойыны .

Дескриптор :

-Қазақтың ұлттық ойын түрлерін ажырата біледі .

-қазақтың ұлттық ойын түрлерін атай алады .

Сонымен балалар бүгінгі сабьағымыздың тақырыбы асық ойыны .Оның ішінде *Омпы ату* ойыны .

Сабақтың мақсаты : Қазақтың ұлттық ойындарының орындалу реттілігін қолдану.

Асық ату ойындарының ережесін, ойнау тәсілін білу .

Қазақтың ұлттық ойыны асық ойнауда шеберлік қабілеттерін көрсету.

Қауіпсіздік ережелері.

Мұғалімнің рұқсатынсыз өз бетінше іс әрекеттер жасамау .

Асық ату кезінеде ретпен қозғалу

Бірі біріне жол беру .

Асық ату ережелерін сақтау

Орындықта дұрыс отыру т.б

Жаңа сабақ . слайт суреттер көрсету .

Жаңа сабақты түсіндіру асық ойынынынң тәрбиелік мәні құрылымы ,асықтың тұру қалпы және түрлері туралы мәлімет беріп өту .

Слайд,ведеоролик көрсету .

-Қой асығы демеңіз қолайыңа жақса сақа ғой, -Жасы кіші демеңіз ақылы асса аға ғой.

Ұлттық ойын, салт-ғұрыпқа бай халқымыздың көнеден келе жатқан дәстүрінің бірі-асық ойыны.

Асық ойнау. С.М.Дудин экспедициясы Асық ойыны.

материалынан. Семей облысы, Кунсткамера. қорынан (1199-436)

Қарқаралы оязы, Талды өзені бойы. 1899 ж

Асық ойыны – қазақ халқының ежелгі өте кең тараған ұлттық ойын түрлерінің бірі. Оны көшпелі этномәдени өмір тудырған төлтума өнер деп танимыз. Ойынның басты объектісі де, құралы да – асық. Аталмыш ойын әсіресе балалар арасында кең тараған. Оларды ептілікке, мергендікке, ұқыптылықа, сергектікке баулыйтын тәрбиенің көзі.

Тіліміздегі асығы алшысынан түсті.., бүге-шігесіне дейін анықтау… т.б. тіркестер тегін айтылмаса керек. Сондай-ақ қазақтар жақсы көрген жасты: алтын асықтай немесе киіктің асығындай шымыр деп атайтын үрдіс бар. Мұндай тіркестер асықтың айырықша мәніне қатысты қалыптасқаны анық.

Асықтың оңқай не солақай екенін ажырату. Асықтың құрылысы

Асықтың тұрысының атаулары:

Алшы – асықтың тәйкеге қарама-қарсы жағы яғни алшы тұруы.

Тәйке – асықтың алшыға қарама-қарсы жағы.

Бүге – асықтың дөңес жағының жоғары қарап түсуі.

Шіге – асықтың қуыс жағының жоғары қарап түсуі.

Омпы – асықтың ашасы немесе мұртша жағы төмен қарап түсуі немесе тік тұрып қалуы.

Шоңқай – асықтың омпаға қарсы жағымен тік түсуі.

Видеоролик . 3,5 минут

Дескриптор : - ұлттық ойын асық ойыны туралы біледі

-Олардың түрлерін ажырата алады

-Асықтың тұрысының атауларын біледі .

Постер құру: Асықтың түрлері:

Асық – төрт түлік мал мен қоңыр аңның санының орта тұсында орналасқан асық жіліктен алынады. Оның түрлері көп. Атап айтқанда: Сақа – асықтың үлкен әрі шымыр түрі. Бұл асық жасы жеткен еркек қойдан (серкеден) немесе қошқар-текеден алынады. Кеней– көпшілік ойнауға арналған қарапайым асықтар Шүкейт – жас малдыңасығы сығы. Қойлық – қойдың асығы. Ешкімек – ешкінің асығы

Көктабан – қорғасын құйылған салмақты сақа асық. Топай – сиырдың асығы.

Жабай – ірі асықты айтады Қолқар – арқардың асығы

Постер құру: Асық ойын түрлері.

Асық ойынының түрлері өте көп. Ол әр өлкеде әртүрлі атауларға ие және ойнау әдіс-тәсілдері де өзгеше. Сөйте тұра аталмыш ойын түрі осы барлық ерекшеліктерін сақтай отырып дамыған. Осының барлығын салыстыра отырып аталмыш ойын түрін – «үй ішілік» және «далалық» деп екіге бөліп жіктеуге болады. «Үй ішілік» — ойын түрі қазіргі заманауи жағдайға икемделіп – «тақта ойыны» деп аталса, ал, «далалық» түрі – «алаң ойыны» делініп жүр.

Асық ойынының «тақталық» түріне:

«Хан» немесе «Ханталапай» , «Хан ату», «Құлжа ату», «Құмар», «Қақпақыл», «Қаржу» немесе «Қаржымақ», «Сасыр», «Төрт асық», «Бес тас», «Бес асық», «Иірмекіл» т.б. жатады.

Асық ойынының «алаңдағы» түріне:

«Арқаласпақ», «Алты атар», «Омпа», «Кетсін бір», «Шыр», «Бәйге», «Алшы», «Бес табан», «Көтеріспек » т.б. жатады. Отшашу . Кері байланыс