Қиялдау алу ерекше қабілет ашық сабағы 5 сынып

Сабақтың тақырыбы:

Қиялдай алу-ерекше қабілет

Мұғалімнің аты-жөні:

Күні:

СЫНЫП:

Қатысқан оқушылар саны:

Қатыспаған оқушылар саны:

Сабақ негізделген оқу мақсаттары

5.Т/А3. Тыңдалған мәтіннің мазмұнын түсіну, негізгі және қосымша ақпаратты анықтау.

5ӘТН4.2. Зат есімдердің мағыналық түрлерін мәтін аясында жалғаулар арқылы түрлендіріп қолдану.

Сабақ мақсаттары:

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады: мәтіннің мазмұнын түсінеді, негізгі және қосымша ақпаратты анықтайды.

Оқушылардың көбісі мынаны орындай алады: Мәтін бойынша сұрақтарға жауап бере алады.

Оқушылардың кейбіреуі мынаны орындай алады: Зат есімдердің көркемдік ерекшеліктерін түсініп қолданады.

Тілдік мақсат:

Негізгі сөздер мен тіркестер: Өсиет, мұрагер, патшалық, балам, шылым, негізгі және туынды, дара, күрделі, жалпы, жалқы зат есімдер.

Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер: меніңше, болуы мүмкін, өзгелердің пайымдауынша, тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйіні.

Әдіс-тәсілдер

«Бинго», «551» , «Ақпараттық сүзгі», «Еркін пікір», «Ой шақыру» әдісі.

Бағалау критерийі:

Мәтіннің негізгі ойын анықтайды.

Мәтіннен негізгі және қосымша ақпаратты ажыратады.

Зат есімдердің мағыналық түрлерін ажыратады, мысал келтіреді.

Пәнаралық байланыс

Қазақ әдебиеті

Алдыңғы оқу

Қиял-адамға тән қасиет.

Сабақтың жоспары

Жоспарланғануақыт

Сабақ барысы

Бағалау түрлері

Сабақтың басы

10 минут

Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу.

Жалпыға арналған тапсырма.

«Ой шақыру» әдісі

Мағжан Жұмабаевтың «Жаратылыстың құшағында меруерт себілген көк шатырдың астында, хош иісті жасыл кілем үстінде, күнмен бірге күліп, түнмен бірге түнеп, желмен бірге жүгіріп, алдындағы малымен бірге өріп, сары сайран далада түрып өсетін қазақ баласының қиялы жүйрік, өткір, терең болуға тиісті» деген сөздерін қалай түсіндіңдер?

Сіз нені қиялдайсыз? Қиялдай білудің пайдасы бар ма? Неліктен?

Үй тапсырмасын тексеру. «Ертегі кейіпкерлері» әдісі арқылы оқушылар 4 ертегі кейіпкерінің суреттерін таңдау арқылы топқа бөлінеді. Және сол таңдалған сурет бойынша оқушылар үй тапсырмасын айтады.

1.Тазша бала

2. Көлтауысар

3. Қаңбақ шал

4. Таусоғар

Тазша бала мен Қаңбақ шалдың суреті бар оқушылар үй тапсырмасын айтады.

Көлтауысар мен Таусоғардың суреті бар оқушылар «Бинго» әдісі арқылы берілген сұрақтарға жауап береді.

«Бинго» әдісі арқылы өткен тақырып бойынша сұрақтар қойылады?

«Сөз таптары» деген терминді кім енгізді?

Төрт белгіге қарай сөздер неше сөз табына бөлінеді?

«Сары сайран далада туып-өсетін қазақ баласының қиялы жүйрік, өткір, терең болуға тиіс» деп пікір білдірген кім?

«Қиял» сөзінің мағынасы қандай?

Қиял-ғажайып ертегі туралы естідің бе? Кәдімгі ертегіден айырмашылығы қандай?

Зат есімнің сұрағын ата.

«Ой шақыру» әдісі арқылы оқушыларға «Армансыз адам-қанатсыз құс» деген сөзге қосыласыз ба? деген сұрақ қойылып, пікірі тыңдалады.

Оқушылар «Бағдаршам түстері» арқылы бағаланады.

Қызыл- өте жақсы

Жасыл- жақсы

Сары- орташа

«Бағдаршам түстері»

Сабақтың ортасы

5 минут

1-тапсырма. Оқушылар постер арқылы «Зат есім» тақырыбын қорғайды.

1-топ:

Зат есім

Заттың, құбылыстың, ұғымның атын білдіріп, кім? не? деген сұрақтарға жауап беретін сөз табы зат есім деп аталады. Мысалы: дәрігер (кім?), оқушы (кім?), қиял (не?), құс (не?) және т.б.Зат есім тұлғасына қарай негізгі зат есім және туынды зат есім деп бөлінеді. Негізгі зат есім – бөлшектеуге келмейтін түбір зат есім. Мысалы: бала, шабыт, жапырақ т.б. Туынды зат есім – түбір зат есімге және басқа сөз таптарына жұрнақ жалғануы арқылы жасалған зат есім. Мысалы: біл-ім, дос-тық.

2-топ:

Құрамына қарай дара зат есім және күрделі зат есім болып бөлінеді. Дара зат есім бір ғана түбірден тұрады. Мысалы: оқушы, баспалдақ т.б. Ал күрделі зат есім екі сөзден тұрады. Мысалы: кемпірқосақ, желаяқ, күш-жігер т.б.

3-топ:

Зат есім жалпы есім және жалқы есім болып екіге бөлінеді. Біркелкі заттардың жалпы атауы жалпы есім деп аталады. Бір ғана затқа берліген жеке атау жалқы есім деп аталады. Мысалы: кісі, адам деген жалпы адам атаулыға тән болса, Байжан, Гүлнұр дегендер адам атаулының бәріне емес, жеке кісілерге ғана қойылған. Жалқы есімдер бас әріппен жазылады.

4-топ:

Зат есімдерді пайдалана отырып, сөйлемдер құрау.

2-тапсырма. Мәтінмен жұмыс. 7-тапсырма (99бет). Мәтінді оқы

А.П.Чехов «Үйде» деген әңгімесінде аса ұтымды эпизод енгізген. Шылым шегіп әдеттенген жеті жасар балаға ешбір сөз әсер етпей қойған. Бірде әкесі оның қиялына әсер етуді ойлайды. Ол баласына мынадай әңгіме айтады: «Кәрі патшаның патшалыққа мұрагер болатын жалғыз ғана ұлы болыпты. Өзі дәл сен сияқты кішкентай бала екен. Өзі жақсы бала екен. Еш уақытта өкпелемейді, ерте жатады, үстелдегі нәрселерге тимейді екен... өзі ақылды болыпты... Оның бір ғана кемшілігі: шылым тартады екен. Патшаның баласы шылымнан көкірек ауру болып жиырма жасында өліпті. Қаусаған ауру шал ешбір қолғанатсыз қалыпты. Мемлекетті басқарып, сарайды қорғайтын ешкім болмапты. Жау келіп, шалды өлтіріп, сарайды қиратып тастапты, сонымен, енді бақша да, шие де, құстар да, қоңыраулар да қалмаған...» Эмоциялы әсерге толы осы әрекеттің күшті әсер еткендігі сонша, бала «қараңғы терезеге ойланып сәл қарап отырып, селк етті де, мұңайған дауыспен: - Мен енді шылым тартпаймын... – деді».

Оқылым мәтінінен не түсіндіңдер?

(Оқушылар түсініктерін айтады)

1-топқа тапсырма. «Ақпараттық сүзгі» әдісі

Негізгі ақпарат