ҚМЖ 11 сынып, 1-тоқсан, Қазақ әдебиеті пәнінен

Бекітемін:_________

Қысқа мерзімді жоспар Қазақ әдебиеті 1-сабақ

Бөлім:

І бөлім. Кеңістік пен уақыт

Педагогтің тегі, аты,

әкесінің аты :

Күні:

Сынып: 11

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

О.Бөкей «Атау кере» повесі

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

11.1.1.1 - әдеби шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасау арқылы жанрлық ерекшелігін түсіну;

11.2.1.1 әдеби шығарманың жанрына қарай композициялық ерекшеліктерін айқындау;

Сабақтың мақсаты

Әдеби шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасау арқылы жанрлық ерекшелігін анықтай алады; әдеби шығарманың жанрына қарай композициялық ерекшеліктерін айқындай алады;

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың

басталуы

5 минут

Оқушылармен амандасу, қатысуын түгендеу. Сабақтың тақырыбы мен оқу мақсатымен таныстыру;

Атау кере

Оқушылар бүгінгі сабақтың тақырыбы мен оқу мақсатын айқындайды. «Атау кере» сөзінің мағынасына талдау жасайды.

Ауызша мадақтау арқылы бағалау Жарайсың! Тамаша! Керемет!

Оқулық

11-сынып

«Атамұра» баспасы

Сабақтың

ортасы

6 минут

5 минут

7 минут

6 минут

7 минут

Қысқаша конспект

Оралхан Бөкей (28.09.1943–17.05.1993) — жазушы-драматург, журналист, ҚР мемлекеттік сыйлығы, ҚР Жастар сыйлығының лауреаты, Н.Островский атындағы Бүкілодақтық әдеби сыйлықтың лауреаты.

Жазушы, драматург Оралхан Бөкей өзінің мектеп бітіру кешінде: «Мен Алтайдың сұлу табиғатын, сарқылмас байлығын танытуды мақсат етемін ... жазушы болуды армандаймын. Адам арманын алдына мақсат етіп қойса, оған жетуге тиісті. Мен де мақсатыма жетемін деп сенемін», – деген екен.

Өр Алтайдың өжет ұлы сөзінде тұрды. Көркем сөздің хас шебері атанып, әйгілі жазушы болды. Бүгінгі сабақта жазушының «Атау-кере» шығармасымен танысатын боламыз.

«Атау-кере» – сөзі ашынғанда, болмаса шарасыздықта ғана айтылатын зілді, ауыр ұғым, адам жанын жаралайтын ауыр сөз.

Адам қоғамдық та, рухани да құбылыс болғандықтан, қоғам дамуындағы өзгерістер адам санасына ықпал етпей қоймайды. Романның «Қауіпті будан» деген екінші аты жазушының өз мұңы ғана емес, халық трагедиясынан да сыр шертеді.

Шығарманың сюжеттік-композициялық құрылысы Еріктің Алтай басындағы омартадан Бек-Алқадағы туған ауылына келуінен басталады. Ауыл адамдарының өзін жатсына қабылдауы ауыр тисе де, сыр білдірмейді.

Еріктің сатушы келіншек Бекзатпен кездесуі, екеуінің арасындағы жағдаятты автор баяндау арқылы дамытады.

Араққа салынып, азғындап кеткен маскүнемнің кластасы әрі курстасы Таған болып шыққаны, Еріктің оны тегін жұмыс күші есебінде айдаладағы жалғыз үйіне алып келуінен оқиғаның байланысы көрінеді.

Анасы Нүрке, әйелі Айна, табиғат-ананың ықпалымен Тағанның маскүнемдіктен айыға бастауы Ерікке ұнамайды.

Нүрке – Нюра Фадеевнаның өмірден өтуі оқиғаны шарықтау шегіне жеткізеді.

Еріктің көкбас сонаға айналып, елес-қыздың қолынан ажал құшуынан кейін оқиға өз шешімін табады.

Құрметті оқушы, Оралхан Бөкейдің бұл туындысы бірде роман, бірде повесть деп беріліп жүр. Ғалымдардың пікірінше, жазушының өзі туындыны повесть деп атаған.

Повесть – эпизодтары мен өмір иірімдеріне бойлай енуі тарапынан әңгімеден күрделірек жанр. «Әдебиет теориясының негіздеріне» сүйенсек, «Гоголь повестің аса құнды қасиеттерін — мазмұны мөлдір шындықтан туатынын, оқиғасы адам мінезін ашуға ғана қызмет ететінін, идеясы жалаңаш емес, тереңде жататынын, көркемдік дәрежесі биік болатынын саралап айтқан».

Повесть – эпикалық проза жанрының бір түрі. Повесть әңгіме мен роман аралығындағы прозалық жанрға жатады. Көлемі мен мазмұны тұрғысынан осылай бағаланғанымен, кейде көлемі романнан ауқымды повестер де кездеседі.

Түйіндей келе, «Атау-кере» шығармасының жанры повесть екеніне төмендегідей дәлелдер келтіре аламыз:

Біріншіден, эпизодтары мен өмір иірімдеріне бойлай енуі тарапынан әңгімеге қарағанда күрделі шығарма;

Екіншіден, повесть мазмұнындағы ең өзекті мәселе бас қаһарманның өмірі десек, шығарма көркемдік дәрежесі биік туынды ретінде мойындалған;

Үшіншіден, 150 беттен тұратын орта көлемді шығарма;

Төртіншіден, кейіпкерлер саны әңгімеден көп, романнан аз.

Оралған Бөкейдің қысқаша өмірбаяны. 5-бет оқулық (оқу)

Сұрақтарға жауап беріңіз.

1.Жазушы шығармасында адамдар өмірін қандай тіршікпен салыстыра баяндайды?

2. Повесте қандай мәселелерді сөз етеді?

3. Тағанның табиғат туралы ойлары қандай?

7-10- бет «Атау кере» повесінің «Ормандағы отбасы» бөлімін оқу.

Тапсырма

1.Оқыған бөлім бойынша шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасау

2. Повестің жанрлық ерекшеліктерін көрсетіңіз және шығармадан мысалдар келтіре отырып дәлелдеңіз.

Жанрлық ерекшеліктер

Дәлелдер

Оқыған бөлім бойынша шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасайды.

Дескриптор

Білім алушы

- повестің басталуын (кейіпкерлермен, оқиға өтетін жермен, мерзіммен

таныстыру) анықтайды;

- басты оқиғаға түрткі болған оқиғаны (байланысын) анықтайды;

- басты оқиғаны, оқиғаның дамыған сәтін (шиеленісін) табады;

- оқиғаның шегіне жеткен тұсын (шарықтау шегін) анықтайды;

- оқиғаның шешімін табады;

- повестің 3 жанрлық ерекшелігін көрсетеді;

- жанрға тән ерекшеліктеріне сай шығармадан дәлел келтіреді.

Оқулық. «Қазақ әдебиеті»

11-сынып

«Атамұра» баспасы

2020 жыл

Сабақтың аяқталуы

6 минут

F (дерек

тер)

I (идея)

L (туында

ған сұрақ

тар, мәселе )

A (жоспарлы әрекет)

Оралхан Бөкей өміріне қатысты қысқаша деректер жазыңыз

«Атау-кере» шығармасы жайлы деректер білу арқылы қандай ой түйдің?

Бүгінгі тақырып

қа қатысты түсінбе

ген қандай сұрағың бар?

Келесі сабақта Оралхан Бөкей шығармасына қатысты не білгілерің келеді?

FILA кестесін толтырып, бүгінгі сабақты қорытындылай

ды.

Бағалау:

Екі жұлдыз бір ұсыныс

Оқулық. «Қазақ әдебиеті»

11-сынып

«Атамұра» баспасы

2020 жыл

3 минут

«Бір минуттық рефлексия» әдісі

1.Осы сабақтағы мен үшін ең маңызды ақпарат_________________________

2.Әлі де маған мына жайттар түсініксіз_____________________

3.Бүгінгі сабақтан түйгенім________________________

Оқулық

11-сынып

«Атамұра» баспасы

Қысқа мерзімді жоспар Қазақ әдебиеті 2-сабақ

Бөлім:

І бөлім.

Кеңістік пен уақыт

Педагогтің тегі, аты,

әкесінің аты :

Шилдебаева Жанар

Күні:

Сынып: 11

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

О.Бөкей «Атау кере» повесі.

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

11.1.3.1 - көркем шығармадағы кейіпкерлер жүйесін жинақтау мен даралау арқылы өмір шындығын көрсету;

Сабақтың мақсаты

Шығармадағы кейіпкерлер мінезін анықтап, жинақтау мен даралау арқылы өмір шындығын көрсете алады.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың

басталуы

10 минут

Оқушылармен амандасу, қатысуын түгендеу. Сабақтың тақырыбы мен оқу мақсатымен таныстыру;

Сұрақтарға жауап беріңіз.

1.Нюра қалай Нүрке атанды?

2.Айна Нюраға неге орысша сәлемдесті?

3.Нүрке келінді қалай қарсы алды?

4.Нүркенің атасы атасы қандай кісі болған?

5.Нүркенің әке-шешесі мен Фадеевтер әулеті неліктен қыздарының Қандауырға қосылуына қарсы болды?

6.Анна Филомоновна кім? Неліктен бүкіл орыстар мен қоңсылас қазақтар одан қорқушы еді?

Оқушылар бүгінгі сабақтың тақырыбы мен оқу мақсатын айқындайды.

Сұрақтарға жауап береді.

Ауызша мадақтау арқылы бағалау Жарайсың! Тамаша! Керемет!

Оқулық

11-сынып

«Атамұра» баспасы

Сабақтың

ортасы

10 минут

2-тапсырма 17-бет

Кейіпкердің портретіне мінездеме бер. Кейіпкердің ең маңызды әрекеттерін анықта. Сол бойынша кейіпкерге қатысты қорытынды жаса.

Кейіп

кер

Портреті

Мінез

демесі

Кейіпкер

дің ең маңызды әрекеттері

Өз көзқарасым

Нүрке

Қалыптастырушы бағалау тапсырмасы

Кейіпкерлердің мінезі мен қасиеттерін анықтаңыздар, әрекеттері арқылы мінездеме беріңіздер.

Айна бейнесі

Даралық мінезінен шығармадан мысал

Жиынтық мінезінен мысал

Өмір шындығымен байланысы

Ерік бейнесі

Даралық мінезінен шығармадан мысал

Жиынтық мінезінен мысал

Өмір шындығымен байланысы

Тапсырма 17-бет

Шығарма кейіпкерлеріне қатысты үзінділерді повестен тауып оқып, Нүрке мен Айна бейнесіне тұжырым жаса.

Үлгі:

1) Менің ойымша, повестегі ____ бейнесі ______

2)Ойымды былай дәлелдеймін.

1-аргумент-

2-аргумент-

3-аргумент-

3)Өз ойымды дәлелдей отырып, мынадай қорытынды шешімге келдім.

Кейіпкердің портретіне мінездеме беріп, кейіпкердің ең маңызды әрекеттерін анықтайды. Кейіпкерге қатысты қорытынды жасайды.

Шығарма кейіпкерлеріне қатысты үзінділерді повестен тауып оқып, Нүрке мен Айна бейнесіне тұжырым жасайды

Дескриптор

Білім алушы:

- даралық мінезінен шығармадан мысал келтіреді;

- жиынтық мінезінен мысал келтіреді;

- өмір шындығымен байланысы көрсетеді.

Оқушыларды бағалау:

Алшы – (9-10 балл)

Тәйке (тауа) – (7-8 балл)

Бүге (бүк) – (4-6 балл)

Шіге (шік) –

(1-4 балл)

Оқулық. «Қазақ әдебиеті»

11-сынып

«Атамұра» баспасы

2020 жыл

5 минут

Кері байланыс: «Сөйлемді аяқта»

Мен мынаны білдім:

Маған қызық болғаны:

Маған қиын болғаны:

Мен мынаны жасай алдым:

Мен мынаған таңғалдым:

Оқулық

11-сынып

«Атамұра» баспасы

Бекітемін__________

Қысқа мерзімді жоспар Қазақ әдебиеті 3-сабақ

Бөлім:

І бөлім. Кеңістік уақыт

Педагогтің тегі, аты,

әкесінің аты :

Күні:

Сынып: 8

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

О.Бөкей «Атау кере» повесі. Тағдыр тәлкегі

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

11.1.2.1 әдеби шығарманың жанрлық ерекшелігін өзге жанрлармен салыстыра отырып талдау;

Сабақтың мақсаты

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі//

уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басталуы

Ұйымдас

тыру

4 минут

Сабақтың ортасы

10 минут

5 минут

6 минут

5 минут

Сабақтың аяқталуы

5 минут

Рефлексия

5 минут

Оқушылармен амандасу, қатысуын түгендеу.

Психологиялық көңіл күй тудыру және сыныпты топтарға біріктіру

2.Сабақтың тақырыбы мен оқу мақсатымен таныстыру;

Ойтүрткі

https://elarna.kz/kz/ojylymdar/item/

atau-kere сайтынан «Атау-кере» спектаклінен үзінді көру

«Атау-кере» спектаклінен алған әсеріңді «ПОПС» формуласы бойынша түсіндір.

Бірінші сөйлем: «Менің ойымша, - .....»

Екінші сөйлем: «Себебі, мен оны былай түсіндіремін ….»

Үшінші сөйлем: «Оны мына фактілермен, мысалдармен дәлелдей аламын …»

Соңғы сөйлем: «Осыған байланысты мен мынадай қорытынды шешімге келдім.... ».

Драма жанрының ерекшеліктері:

1-ерекшелік.

Драмалық шығарманың көлеміне шек қойылады. Драматург шындық пен образды шағын көлемге сыйдыруы керек.

2-ерекшелік.

Драмалық шығарма оқиғалар мен тартыстың даму қарқынына, ауқымына қарай актілерге, көріністерге, бөлімдерге бөлінеді.

3-ерекшелік.

Драмалық шығармадағы шешуші нәрсе – кейіпкерлер сөзі (реплика). Оқиғаның негізгі даму арнасы диалог пен монологқа негізделеді. Демек, тартыс желісі кейіпкер сөзі арқылы дамиды.

4-ерекшелік.

Драмалық шығармаларда баяндау болмайды. Автор режиссер үшін кейіпкердің қимыл-қозғалысын сипаттап, қай сөзді қалай айту керектігін жақша ішінде (ремарка) көрсеткені болмаса, басқа уақытта сахна сыртында қалады.

5-ерекшелік.

Драманың тілі нақты, қысқа және тұжырымды. Прозада кеңінен суреттелетін шындықты, көріністі драматург бір ауыз сөзбен жеткізеді. Кейіпкердің сөзі арқылы оның мүддесі, сезімі мен мінезі де танылады.

6-ерекшелік.

Қимылсыз, әрекетсіз, қақтығыссыз драмалық шығарма болмайды. Тартыстың күрделі, шым-шытырық, шымыр шиеленіскен түрі драмалық шығармаға тән. Перде ашыла салысымен адамдардың мүдделері арасындағы қақтығыс, шиеленіскен көріністер, оқиғалар тұтасып, шиыршық тартыс, тайталас көріне бастауы шарт. Сан алуан тартыстар арқылы қаһарманды шайқастарға салып, ауыр сынға түсіреді. Белгілі бір мақсат үшін күрес үстінде кейіпкерлердің мінездері әр түрлі қырынан көрінеді.

7-ерекшелік.

Драмалық шығармадағы шындық көркемдік шешімін тек сахнада тауып, образдар да сахнада жасалады. Осы тұста мизансцена ұғымы қарастырылады.

Мизансцена – ойсыз қозғалыс емес, қойылымның жанрлық ерекшеліктерін айғақтайтын астарлы әрекеттер. Режиссердің қолтаңбасы мен үні. Мизансцена эпизодтың, көріністің, актінің айтпағын немесе айтуға тиісті астарларын пластикалық тұрғыдан көрсетуді мақсат етеді. Мизансцена – кейіпкердің ойы мен сезімін жеткізудің көрінісі.

1-тапсырма.

https://elarna.kz/kz/ojylymdar/item/

atau-kere сайтынан «Атау-кере» спектаклін көріп, романның жанрлық ерекшелігін драмамен салыстыра отырып талда.

Шығарманың жанрлық ерекшелігін анықтаңыз, дәлелдеңіз.

2-тапсырма