қмж, физика 9 сынып, Денелердiң ауырлық күшiнiң әрекетiнен қозғалуы. Жердің жасанды серіктерінің қозғалысы

Оқу ісінің меңгерушісі : ________________________

Қысқа мерзімді жоспар

Білім беру ұйымының атауы:

Бөлім:

Динамика негіздері

Мұғалімнің аты-жөні

Күні:

Сынып:9

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

Денелердiң ауырлық күшiнiң әрекетiнен қозғалуы.

Жердің жасанды серіктерінің қозғалысы

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

9.2.2.9 бірінші ғарыштық жылдамдықтың формуласын есептер шығаруда қолдану;

9.2.2.7 ғарыш аппараттардың орбиталарын салыстыру;

9.2.2.8 тартылыс өрісіндегі дененің қозғалысын сипаттайтын шамаларды анықтау

Сабақтың мақсаты

Барлық оқушылар:

Бірінші ғарыштық жылдамдықтың анықтамасын біледі

Жасанды серіктердің ауырлық күші әрекетінен қозғалысын сипатайтын шамаларды( ауырлық күші, дененің еркін түсу үдеуі, жылдамдық, орын ауыстыру) анықтайды

Бірінші ғарыштық жылдамдықтың формуласын есептер шығаруда қолдану;

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Амандасу. Оқушыларды түгендеу.

Сәлеметсіздерме балалар!Біз бүгін динамика тақырыбын жалғастырамыз.Өткен сабақта біз дененің салмағы, салмақсыздық тақырыбын түсіндірген болатынбыз. Өткен тақырып бойынша

сәйкестендіру кестесі арқылы өткен тақырыпты тексеру

Анықтамасы

Формуласы

a) Тіреуге немесе аспаға ілінген дене үшін Ньютонның ІІ заңы

b) Дене шеңбер доғасы бойымен жоғары қарай қозғалса

c) Салмақсыздық

d) Дене шеңбер доғасы бойымен төмен қарай қозғалса

e) Ньютонның ІІІ заңына сәйкес салмақ пен реакция күші

Кестені сәйкестендіреді

2 ұпай

Кесте

Сабақтың ортасы

«Денелердiң ауырлық күшiнiң әрекетiнен қозғалуы.

Жердің жасанды серіктерінің қозғалысы»

-Бүгінгі сабақты меңгерген соң, бірінші ғарыштық жылдамдықтың анықтамасын біліп, жасанды серіктердің ауырлық күші әрекетінен қозғалысын сипатайтын шамаларды тұжырымдап, бірінші ғарыштық жылдамдықтың формуласын есептер шығаруда қолдана алатын боласыздар.

2 тапсырма

Ауырлық күші денеге еркін түсу үдеуін тудырады. Ньютонның екінші заңына сәйкес:

Жер бетінде (h=0) болғанда:

(2) формуладан еркін түсу үдеуінің дененің массасына тәуелсіздігі, ал оның шамасының дене Жер бетінен көтерілген сайын азая беретіні байқалады.

Бүкіләлемдік тартылыс күші әрекетінен дененің дөңгелек орбита бойымен қозғалысы жүзеге асатын жылдамдық бірінші ғарыштық жылдамдық деп аталады

Ньютонның екінші заңы мен Бүкіләлемдік тартылыс заңы бойынша мына тепе-теңдікті жаза аламыз: ma = (1)

Центрге тарқыш үдеуі: а= (2)

(2)-ші формуланы (1)- ші формуладағы үдеудің орнына қойып массаларын қысқартып жіберсек, бірінші ғарыштық жылдамдық формуласы пайда болады:

ʋ1= немесе ʋ1=

Жер бетіне жақын орбитаның радиусын жуықтап Жер радиусына тең деп алып соңғы формуладан бірінші ғарыштық жылдамдықтың сан мәнін анықтаймыз

ʋ1=

Екінші ғарыштық жылдамдық ʋ2=11,2км/с

Үшінші ғарыштық жылдамдық ʋ3=16,65 км/с

Есепті шығар. (3 тапсырма)

19 жаттығу

1.Марс ғаламшарларының радиусы 3380 км, ондағы еркін түсу үдеуі 3,86м/с2 тең. Марс серігінің бірінші ғарыштық жылдамдығын есептеңдер.

2.Шолпан ғаламшарларының массасы 4,9*1024 кг, ал оның радиусы 6100 км. Шолпан ғаламшарының серігінің бірінші ғарыштық жылдамдығын анықтаңдар.

3.8 жаттығу. Физика, 9 сынып Башарұлы Р