қмж, қазақ әдебиеті, 8 сынып 2 тоқсан

Бекітемін:________ Қысқа мерзімді сабақ жоспары Қазақ әдебиеті 1-сабақ

Бөлім:

2-бөлім: Көркем әдебиет және эпикалық сарын

Педагогтің тегі, аты, әкесінің аты :

Күні:

Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Мұрат Мөңкеұлы өмірі мен шығармашылығы

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:

8.1.4.1 көркем шығармалардан алған үзінділерді өз көзқарасын дәлелдеу үшін орынды қолдану

Сабақтың мақсаты

Көркем шығармалардан алынған үзінділерді қолдана отырып, өз көзқарасын дәлелдей алады.

Құндылықтарға баулу

• Тәуелсіздік және Отаншылдық

-Қазақстанның тарихын, мәдениеті мен дәстүрлерін, оның тәуелсіздігін және оны сақтаудың маңыздылығын түсіну;

-Қазақстанның тарихы мен мәдениетіне құрмет көрсету;

• Бірлік және Ынтымақ

-сенімді қарым-қатынас орнату және сыныпта жағымды ахуалды сақтай білу;

-бірлескен іс-әрекет пен өзара іс-әрекет кезінде басқалардың пікірлері мен сезімдерін құрметтей білу;

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі//

уақыты

Педагогтің әрекеті

Білім алушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басталуы

Ұйымдас

тыру

5 минут

Сабақтың ортасы

10 минут

5 минут

Сабақтың соңы

5 минут

Оқушылармен амандасу.

Психологиялық ахуал

«Жунглидағы жаңбыр»

Ойтүрткі

Біздің бүгін бастағалы отырған бөліміміз «Көркем әдебиет және эпикалық сарын» деп аталады.

1.Жалпы көркем әдебиет дегенді қалай түсінеміз?

2. Эпикалық сарын деген не?

Көркем әдебиет– сөздің асылы. Өнердің ең қадірлісі. Әдебиеттің көркемдік мәні – сөз өнерінің бейнелілік, суреттілік қасиетінен туындайтын, адамның эстетикалық ой-сезімін қалыптастыруға үлкен әсер ететін ең басты сипатының бірі.

Сабақ тақырыбы мен мақсаты, бағалау критерийі таныстырылады.

Танымдық ақпарат

Мұрат Мөңкеұлы – ақын, жырау. Қазіргі Атырау облысы Қызылқоға ауданы Қарабау ауылында дүниеге келген. Жасынан жетім қалып, ағасы Матайдың қолында тәрбиеленген. Ауыл молдасынан білім алған. Есет би мен Абыл ақыннан өнеге алып, өзі Мұрын жырау Сеңгірбайұлына ұстаздық еткен. Мұрат Мөңкеұлы 17 жасында Жылқышы, 20 жасында бала Ораз, 25-інде Жаскелең, Жантолы, Шолпан, Тыныштық сынды ақындар мен айтысып, жеңіп шыққан. Ол өзінің өжет мінезі, қағытпаға жүйріктігі, тапқырлығымен әрдайым жеңіске жеткен.

Мұрат Мөңкеұлы елінің тәуелсіздігін аңсап,

бодандыққа қарсы жыр толғады. Ресей отарлаушыларына қарсы жыр толғаған қазақ ақындарының «Зар заман» деп аталатын әдебиеттегі тарихи кезең өкілі.

«Үш қиян» өлеңін аудинұсқасын https://youtu.be/SvbUvkqv4Qw?si=q-k5Gyu-eE_27s8B үзінді тыңдап шығыңдар.

1.Берілген өлеңде қазақ халқы өміріндегі қай тарихи кезең сипатталады?

2.Өлеңде қазақ халқы өміріндегі қай тарихи кезең сипатталады?

3. Өлеңде ақын заманның бұзылған себебін қайдан, неден іздейді?

4. Ақын: Мал мен басты есептеп,

Баланың санын алғаны –

Аңғарсаңыз, жігіттер,

Замананы тағы да

Бір қырсықтың шалғаны! – деп нені меңзейді?

5. Өлең неліктен «Үш қиян» деп аталған? Ақын қандай үш қиян туралы жыр толғайды?

1-тапсырма

«Үш қиян» толғауынан берілген үзінділер арқылы ақынның айтар ойын үш сөйлем арқылы тұжырымдаңдар.

Кестені толтырыңдар.

Үзінді

Ақынның айтар ойы

Заманы қайтіп түзелсін,

Қоңсыдан туған би болды...

Ақылсыздың баласы

Ақшасына сүйеніп,

Айтқан сөзі пұл болды,

Заманың мұндай сұм болды.

Киім кисе, жеңі жоқ,

Етегі бар да, белі жоқ, Бармақ сияр жері жоқ – Қатпа* болған түйедей, Киеңкі болған биедей

Ел биледі бір сымпыс

Екі бұты таралған.

Мен қауіп еткеннен айтамын:

Ақ борықтай иілген, Кейінгі туған баланың Ұстай ма деп білегін,

Шая ма деп жүрегін, Шашын, мұртын қойдырып,

Ащы суға тойдырып,

Бұза ма деп реңін.

Адыра қалғыр заманның Мен жаратпаймын сүреңін!

ЕБҚ оқушыға тапсырма

4-тапсырма. (Оқулықтан 53-бет)

Берілген үзіндіні пайдалана отырып, аталған жер –су атауларын картадан көрсетіп беріңдер.

Ақтөбе менен Қорғанша –

Асанқайғы бабаның

Қызыл тастан үй салдырып,

жыл тұтас отырып,

Әңгіме құрып кеткен жер!

2-тапсырма

«Құнарлы қоныстарды тартып алған отарлау нәтижесінде тұрмысы нашарлап , тығырыққа тірелген ел тағдырын Мұрат Мөңкеұлы тебірене жырлайды» деген ойды өрбітіп жазыңыз. Өз көзқарасыңызды дәлелдеуде берілген үзінділерді қажетінше қолданыңыз

1.Мал менен басты есептеп,

Баланың санын алғаны —

Аңғарсаңыз, жігіттер,

Замананы тағы да

Еділді тартып алғаны —

2.Етекке қолды салғаны.

Жайықты тартып алғаны –

Жағаға қолды салғаны.

3.Жеті жұрт көшіп кеткен соң,

Атамыз қазақ баласы

Конып, мекен еткен жер.

Мыңнан-мыңнан жылқы айдап,

Жүзден-жүзден нар байлап,

Дәулеті қалың біткен жер.

4.Байдан кетіп сақауат,

Пақырдан кетіп қанағат.

Діні басқа біреулер

Ел биледі аралап...

ЕБҚ оқушыға тапсырма

Берілген үзіндіні өз ойыңмен әрі қарай қара сөзбен жалғастырып жаз.

Сабақты бекіту

«ПОПС» формуласымен өз

көзқарасыңды шығармадан үзінді алып дәлелде.

- «Үш қиян» өлеңі не себептен құнды деп ойлайсыңдар?

1. Менің ойымша,..

2. Себебі,..

3. Мынадай дәлелім бар,..

4. Қорытындылай келе,..

Үйге тапсырма: 2-тапсырма 52-бет

Рефлексия

Психологиялық ахуал

«Жунглидағы жаңбыр»Нұсқау; - Бір - біріңіздің соңынан шеңбер жасап тұрыңыздар. Жунглида жүрміз деп елестетіңіздер. Ауа райы өте тамаша, күн жарқырап, ыстық және қапырық болып тұр. Бір уақытта самал жел соқты, (алдыңызда тұрған адамның арқасына жұғысып жеңіл қимылдар жасаңыз).Жел көтеріліп желкіді ( арқаны қаттырақ басамыз).Қатты дауыл соқты (қимылдарыңыз күшейіп шеңбер бойында жүргізіледі)Ұсақ жаңбыр сіркіреді (серіктесіңіздің арқасын саусағыңызбен басасыз)Кенет нөсер жауын құйды (алақандарыңызбен жоғарыдан төмен қимылдар жасаңыздар).Бұршақ жауды (арқаны қаттырақ соғамыз).Тағы да нөсер жауын жауды.Ұсақ жаңбыр сіркіреді.Дауыл соқты.Жел соқты.Жел басылып келеді.

Оқушылар қойылған сұрақтарға жауап береді. Өз ойларын жеткізеді. Мұрат Мөңкеұлы жайлы білетін ақпараттарымен бөліседі.

Сұраққа жауап береді. Ойды өрбітіп жазады, үзінділерді қолданып, өз көзқарасын дәлелдейді.

«Үш қиян» толғауының идеясын үш сөйлем арқылы тұжырым жасайды.

Үлгі:

1. Кез келген адамның, яғни, тегі нашар болса да би болғанын, ақшасына сүйенген ақылсыздардың сөзі жүріп тұрғанын күңірене жырлайды.

Берілген үзіндіні пайдалана отырып, аталған жер атауларын картадан көрсетіп береді.

Берілген ойды әрі қарай өрбітіп жазады. Өз көзқарастарын дәлелдеу үшін үзінділерді қолданады.

«ПОПС» формуласымен

өз көзқарасыңды

шығармадан үзінді алып

дәлелдейді.

Оқушылар бүгін сабақтан сабақтан пайдалы не алғанын, не қиын болғанын, не үйренгенін айтып, рефлексия жасайды.

Талқылау кезінде оқушылардың айтылған пікірлері мен көзқарастары ауызша

мадақтау арқылы бағаланып, сабақтың келесі кезеңінде белсенді қатысуына ынталандыра

ды

Жарайсың!

Керемет шешім!Ойлы шешім!

Мұндай ойлы пікірлерді ешқашан естімеппін!

Берілген бұлт, ағаш, күн суреттері арқылы бағалау

Дескриптор

Білім алушы

-үзінді идеясын анықтайды;

-үш сөйлеммен түсіндіреді.

-өз көзқарасы

мен жеткізеді.

Дескриптор

Білім алушы

-үзіндіні негізге алады,

-жер –су атауларын

Картадан көрсетеді.

Дескриптор

Білім алушы

- өз көзқарасын білдіреді;

-көзқарасын дәлелдеуде үзінділерді орынды қолданады

Дескриптор

Білім алушы

-өз көзқарасын білдіреді,

-себебін түсіндіреді,

-дәлел келтіреді,

-ойын қорытынды

лайды.

Оқулық

8-сынып

«Атамұра» баспасы

2018жыл

ОҚЫТУДА

ҒЫ ЖАҢА ӘДІС-ТӘСІЛДЕР ҚОРЖЫНЫНАН ЕСБОСЫН НАҒИША ҚОЖАҚ

ҚЫЗЫ

https://www.yandex.ru/search/?lr=44&offline_search

Оқулық

8-сынып

«Атамұра» баспасы

2018жыл

https://youtu.be/SvbUvkqv4Qw?si=q-k5Gyu-eE_27s8B

Бекітемін:_________ Қысқа мерзімді сабақ жоспары Қазақ әдебиеті 2-сабақ

Бөлім:

2-бөлім: Көркем әдебиет және эпикалық сарын

Педагогтің тегі, аты, әкесінің аты :

Күні:

Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Мұрат Мөңкеұлы «Үш қиян» толғауы

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:

8.1.2.1 әдеби шығарманың идеясы мен пафосын ұлттық мүдде тұрғысынан ашу;

8.2.1.1 композицияны тұтастан бөлшекке, бөлшектен тұтасқа қарай талдау;

Сабақтың мақсаты

Әдеби шығарманың идеясы мен пафосын ұлттық мүдде тұрғысынан аша алады. Шығарма композициясын тұтастан бөлшекке, бөлшектен тұтасқа қарай талдай алады.

Құндылықтарға баулу

• Тәуелсіздік және Отаншылдық

-Қазақстанның тарихын, мәдениеті мен дәстүрлерін, оның тәуелсіздігін және оны сақтаудың маңыздылығын түсіну;

-Қазақстанның тарихы мен мәдениетіне құрмет көрсету;

• Бірлік және Ынтымақ

-сенімді қарым-қатынас орнату және сыныпта жағымды ахуалды сақтай білу;

-бірлескен іс-әрекет пен өзара іс-әрекет кезінде басқалардың пікірлері мен сезімдерін құрметтей білу;

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі//

уақыты

Педагогтің әрекеті

Білім алушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басталуы

Ұйымдас

тыру

7 минут

Сабақтың ортасы

5 минут

8 минут

7 минут

6 минут

Сабақтың соңы

5 минут

Оқушылармен амандасу.

Психологиялық ахуал

Сағаттың тілімен бірге оқитын сыныптастардың есімдерін жазу

Оқушыларға бүгінгі сабақтың тақырыбы, мақсаты, бағалау критерийлері айтылады.

Миға шабуыл

1.Өлең неліктен «Үш қиян» деп аталған? Ақын қандай үш қиян туралы жыр толғайды?

2. «Қанды, майлы, шаңды қиян» деп атау себебі неде?

3. Асан қайғы, Қазтуған, Орақ, Мамай,

Телағыс есімдері толғауда қандай себеппен аталады?

4. Неліктен ақын: Адыра қалғыр заманның Мен жаратпаймын сүреңін! – дейді?

1-тапсырма

Жыраудың «Үш қиян» толғауынан адамның азған белгісін сипаттаған бөлігін тауып оқыңыз

Өзіңді тексер!

Екі кісі дауласса,

Тату бол деп айтпайды.

Екі айырып арасын,

Арасынан пара алған!

Мұсылманның баласы

Қашуды қойды арамнан.

Шапағат, қайыр қалмады

Жақын - жуық жараннан.

Атқа мінген жігітте

Қалмады нәрсе қарардан –

Қайыр кетіп қазаннан,

Қуат кетіп азаннан.

2-тапсырма

Берілген сөздердің мағынасын, идеясы мен пафосын ұлттық мүдде тұрғысынан ашып жазыңыз.

Өлең жолдарынан үзінді

Мағынасы, идеясы мен пафосы

1.Еділді тартып алғаны – Етекке қолды салғаны.

Жайықты тартып алғаны –

Жағаға қолды салғаны.

Ойылды тартып алғаны –Ойдағысы болғаны.

2. Жеті жұрт көшіп кеткен соң,

Атамыз қазақ баласы,

Қонып, мекен еткен жер.

Мыңнан-мыңнан жылқы айдап,

Жүзден-жүзден нар байлап,

Дәулеті қалың біткен жер

Балығы тайдай тулаған,

Бақасы қойдай шулаған,

ЕБҚ оқушыға тапсырма

Берілген үзінді мен суретті пайдаланып, қазақ халқының қонысы жайлы өз ойыңды жаз.

Атамыз қазақ баласы,

Қонып, мекен еткен жер.

Мыңнан-мыңнан жылқы айдап,

Жүзден-жүзден нар байлап,

Дәулеті қалың біткен жер.

3-тапсырма

Берілген үзінді идеясының ұлттық ерекшелігін талдап жазыңыз.

Жеті жұрт көшіп кеткен соң,

Атамыз қазақ баласы

Конып, мекен еткен жер.

Мыңнан-мыңнан жылқы айдап,

Жүзден –жүзден нар байлап,

Дәулеті қалың біткен жер.

...Ақ борықтай иілген

Кейінгі туған баланың

Ұстай ма деп білегін,

Шая ма деп жүрегін,

Шашын, мұртын қойдырып,

Ащы суға тойдырып,

Бұза ма деп реңін.

Адыра қалғыр заманның

Мен жаратпаймын сүреңін!..

9 -тапсырма (оқулықтан)

Берілген өлең идеясын Қазтуған жырларымен салыстырып, дәптерлеріңе жазыңдар

Қазтуған жырлары

ның тақырыбы,

идеясы

Мұрат шығармалары

ның тақырыбы,

идеясы

ЕББҚ оқушыға тапсырма

«Сәйкестендіру»

8-тапсырма (оқулықтан)

Берілген үзіндіден түсінген тарихи оқиғаны қорытып жазыңыз.

Еділді тартып алғаны –

Етекке қолды салғаны.

Жайықты тартып алғаны –

Жағаға қолды салғаны.

Ойылды тартып алғаны –

Ойдағысы болғаны.

Маңғыстаудың үш түбек

Оны дағы алғаны.

Үргеніш пен Бұхарға

Арбасын сүйреп барғаны,

Қоныстың бар ма қалғаны?!

Үйге тапсырма: 5-тапсырма

Ойтаразы

«Бес саусақ» тәсілі

Ойтаразы

Бас бармақ - басты мәселе. Бүгінгі сабақта ең құнды мәселе не болды?

Балаң үйрек- бірлесу. Мен топта / жұпта қалай жұмыс жасадым? Кімге көмек бердім?

Ортан терек – ойлану. Мен бүгін қандай білім мен тәжірибе алдым?

Шылдыр шүмек- шынайылық. Сабақ маған ұнады ма? Неліктен?

Кішкене бөбек – көңіл күй ахуалы. Мен өзімді сабақта қалай сезіндім?

Психологиялық ахуал