қмж, қазақ әдебиеті, 9 сынып 2 тоқсан

Бекітемін__________ Қысқа мерзімді жоспар Қазақ әдебиеті 1-сабақ

Бөлім:

ІІ бөлім. Тарихи шындық пен көркемдік шешім

Педагогтің тегі, аты, әкесінің аты :

Күні:

Сынып: 9

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Нысанбай жырау өмірі мен шығармашылығы

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

9.1.4.1 көркем шығармалардан алған үзінділерді шығармашылық жұмыстарда қолдану;

9.2.4.1 автор стиліне сүйене отырып, шығармашылық жұмыс жазу

Сабақтың мақсаты

Көркем шығармалардан алған үзінділерді шығармашылық жұмыстарда қолдана алады; автор стиліне сүйене отырып, шығармашылық жұмыс жазады.

Құндылықтарға баулу

Құндылық: тәуелсіздік және отаншылдық

-халықпен/ мемлекетпен бірлікті және өз мемлекетінің дамуы үшін жеке жауапкершілікті түсіну;

-мемлекеттің тарихи және мәдени мұрасын, дәстүрлерін, мерекелерін құндылық ретінде бағалау;

Құндылық: әділдік және жауапкершілік

-тапсырманы жоспарланған мерзімге сәйкес уақытылы және сапалы орындау.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі//

уақыты

Педагогтің әрекеті

Білім алушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басталуы

5 минут

Сабақтың ортасы

15 минут

5 минут

Сабақтың аяқталуы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі

Психологиялық дайындық

Оқушылармен амандасу, қатысуын түгендеу.

Психологиялық көңіл күй тудыру

«Таңғажайып дорба» ойыны

Сабақ тақырыбы мен мақсаты, бағалау критерийі таныстырылады

Танымдық ақпарат

Нысанбай Жаманқұлұлы – 1822 жылы қазіргі Қызылордаоблысы Жалағаш ауданы Аққошқар елдi мекенiнiң түстiгiнде Шеңгелсай деген жерде дүниеге келген ақын, жырау. Жырау бір өлеңінде өзі туралы:

Менің атым – Нысанбай,Ат жібердім тұсамай.Өзім жырау болыппын,Ата-анама ұқсамай…Бісімілла, әулие себепкер,Ауыздағы отыз тіс,Қызыл тілге көмек бер.Ал қолымды сермедім,Керейіттен шыққан жеті ер,Жас балаңа медет бер! –деген мәлімет береді.

«Кенесары – Наурызбай» жыры алғаш рет 1875 жылы С.Жантөринмен Т.Сейдалиннің аудармасымен «Записки Оренбургского русскогогеографического общества» журналында жарық көрді. 1912 жылы Қазан қаласында Жүсіпбек Шайхисламұлы жинаған жыр нұсқасы «Қиссаи Наурызбай төре Қасымуғлы Қасым Абылайханов» деген атпен жарияланды. Жырдың бірнеше нұсқасы бар. Кейбір нұсқаларында хатқа түсірушілер көтеріліске тіл тигізіп, мағынасын өзгертіп жіберген.Жырдың түп нұсқаға жақын толық нұсқасы – 1938 жылы ҚР ҰҒА фольклор экспедициясы кезінде торғайлық Қашқынбай Қараевтан жазып алынған нұсқа. Е.Ысмайылов пен Қ.Бекхожин Кенесарыға тіл тигізетін жерлерін алып тастап, Нысанбайға тән үлгімен жырланған нұсқасын 1940 жылы өздері құрастырған «Батырлар жыры» деген көлемді жинаққа енгізген. Соңғы рет 1996 жылы «Қазақ халық әдебиеті» атты көптомдық ж нақтың 17 кітабында жарық көрді. Нысанбай жыраудың шығармашылық жолын Х.Досмұхамедұлы, Е.Ысмайылов, Қ.Жұмалиев, Ә.Қоңыратбаев, Б.Кенжебаев, Т.Тебегенов т.б. зерттеді.

1-тапсырма

«ДЖИГСО» әдісі арқылы жырды оқып, талдау жасау.

1-топ: 79-81-бет

2-топ: 82-85-бет

3-топ: 86-89-бет

4-топ: 90-92-бет

2-тапсырма

Дастан үзіндісіндегі ойды сақтай отырып, сюжетті әңгіме жазыңыз. Әңгімеде асты сызылған жолдарды қолданыңыз.Әй, Бұғыбай, Бұғыбай,Қорлық болды бұ қалай?Жол таба алмай қамалдық,Амал тапшы бұған-ай!Былтыр өзің келгенненХанның алдың жарлығын.Тар жол, тайғақ кешудеҚолдың алдың жабдығын.Бір ізіңнен жүргіздіңҮш алаштың барлығын.Жалғыз жолдан аса алмай,Тастың тарттым зарлығын.Бұл сапар алдым ашылмас,Дүниенің шектім тарлығын.Сасқан жерде жол тауып,Білінуші еді нарлығың.Осы бүгін, Бұғыбай,Қырғыздың көрдім қорлығын,Алатаудан аса алмай,Қазақ жолы байланды,Бес күн удай атысып,Түгесіп келдім айламды.Осындайда болмаса,Көремін қашан пайдаңды?Осы бүгін күн батпай,Көрсетші қанат жайғанды.Тау басында қырғызғаБір тигізші найзамды.Айналайын Бұғыбай,

Аралатшы майданды!

ЕББҚ оқушыға тапсырма

Берілген үзіндіні қара сөзге айналдырып жаз.

2-тапсырма

Дулат пен қырғыздардың бірігіп, алауыздық танытып, қазақтардың барған сапарларынан оралмағанын жырлаған үзіндіні пайдалана отырып, бірлігі жоқ елдің ғұмыры ұзаққа бармайтындығы жөнінде пікірлеріңді айтыңдар.

Жамандық қылған мұндардыңМойнына болсын жазасы.Қазақтың көбі қырылды,Қанды ма екен табасы?!Сол барғаннан төрелер,Елге қайтып келмеген.Үй, жамағат, малымен,Халқын, жұртын көрмеген.Құтылуға қырғызданТілегін Құдай бермеген.Қырғызда қалды тұтылып,Не еткенін ешкім білмеген

Үйге тапсырма:

«Кенесары-Наурызбай» дастанын оқып келу

Рефлексия

Психологиялық ахуал

«Таңғажайып дорба» ойыныДорбада бірнеше жеміс, көкөніс бөліктері бар. Бала көзі жабылып, дорбадағы заттың дәмін татып, оның қай жеміс екенін, дәмі, исі, формасы, түсі жайында ажырата баяндайды.

Топтарға мәтін бөлігі таратылады. Мәтін бөлігін оқып, өз топтарында талқылайды. Талқылауға аз ғана уақыт беріледі. Бастапқы топқа қайта келіп, қолдарындағы мәтін бөліктерін құрастырады. Топтарға мәтіннің толық нұсқасы таратылады. Толық мәтін мазмұнымен танысып, мәтін желісін топ мүшелері бірлесіп отырып аяқтайды.

Дастан үзіндісіндегі ойды сақтай отырып, сюжетті әңгіме жазады. Әңгімеде асты сызылған жолдарды қолданады.

Дулат пен қырғыздардың бірігіп, алауыздық танытып, қазақтардың барған сапарларынан оралмағанын жырлаған үзіндіні пайдалана отырып, бірлігі жоқ елдің ғұмыры ұзаққа бармайтындығы жөнінде пікір айтады.

Талқылау кезінде оқушылардың айтылған пікірлері мен көзқарастары ауызша

мадақтау арқылы бағаланып, сабақтың келесі кезеңінде белсенді қатысуына ынталандыра

ды

Жарайсың!

Керемет шешім!Ойлы шешім!

Мұндай ойлы пікірлерді ешқашан естімеппін!

Дарабоз

1) сабаққа қатысуы;

2) оған даярлығы;

3) тапсырманы орындауы;

4) өзіндік жұмысы;

5) ынтасы;

6) сабақтағы жауабы.

Дескриптор

Білім алушы

-шығармаға талдау жасайды,

-топтың өзге мүшелерімен бірлесе талқылайды,

-мазмұнын толық баяндайды.

Дескриптор

Білім алушы

- сюжетті әңгіме жазады;

- ұсынылған жолдарды әңгімеде қолданады;

- үзіндідегі ойды сақтайды;

- әңгімеде шығармашы

лық қырын танытады.

Дескриптор

Білім алушы

-үзіндіні пайдаланады,

-бірлік туралы өз пікірлерін жеткізеді.

Оқулық

9-сынып

«Атамұра» баспасы

2019жыл

Қалыптас

тырушы бағалауға арналған

тапсырма

лар жинағы

9-сынып

ОҚЫТУДА

ҒЫ ЖАҢА ӘДІС-ТӘСІЛДЕР ҚОРЖЫНЫНАН ЕСБОСЫН НАҒИША ҚОЖАҚ

ҚЫЗЫ

Оқулық

9-сынып

«Атамұра» баспасы

2019жыл

Бекітемін__________ Қысқа мерзімді жоспар Қазақ әдебиеті 2-сабақ

Бөлім:

ІІ бөлім. Тарихи шындық пен көркемдік шешім

Педагогтің тегі, аты, әкесінің аты :

Күні:

Сынып: 9

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Нысанбай жырау "Кенесары – Наурызбай" дастанының тақырыбы мен идеясы

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

9.1.2.1 әдеби шығармадағы психологизмді анықтау;

9.2.2.1 автор бейнесінің идеялық-стилистикалық тұтастырушы ретіндегі рөліне талдау жасау;

Сабақтың мақсаты

Әдеби шығармадағы психологизмді анықтай алады, автор бейнесінің идеялық-стилистикалық тұтастырушы ретіндегі рөліне талдау жасай алады.

Құндылықтарға баулу

Құндылық: тәуелсіздік және отаншылдық

-халықпен/ мемлекетпен бірлікті және өз мемлекетінің дамуы үшін жеке жауапкершілікті түсіну;

-мемлекеттің тарихи және мәдени мұрасын, дәстүрлерін, мерекелерін құндылық ретінде бағалау;

Құндылық: әділдік және жауапкершілік

-тапсырманы жоспарланған мерзімге сәйкес уақытылы және сапалы орындау.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі//

уақыты

Педагогтің әрекеті

Білім алушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басталуы

5 минут

Сабақтың ортасы

8 минут

10 минут

7 минут

10 минут

Сабақтың аяқталуы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі

Психологиялық дайындық

Оқушылармен амандасу, қатысуын түгендеу.

Психологиялық көңіл күй тудыру

«Өрмекші торы» әдісімен

Сабақ тақырыбы мен мақсаты, бағалау критерийі таныстырылады

Үйге тапсырмасын сұрау

1. Нысанбай жырау туралы не білдіңдер?

2. Жырдағы Кенесары кім?

3. Наурызбай туралы не білдіңдер?

4. Кенесары қырғыздардан кегін алу үшін кімге келеді?

5. Кенесарыны Дулаттар қалай қарсы алады?

6. Кенесары Дулаттарды соғысқа қалай көндіреді?

7. Жырдағы Бұғыбай кім? Ол Наурызбайға қандай кеңес береді?

8. Наурызбай қырғыз қамалын қалай бұзады?

9. Жырдағы Кәрібоз кім? Наурызбайға қандай айып тағады?

10. Наурызбайдың жауабы қандай болды?

11. Жырда қандай қазақ батырларының есімдері аталады? Олардың ерліктері туралы не білдіңдер?

1-тапсырма

1.Дастанның идеясы _____________ 2. Дастандағы ақынның заманға деген көзқарасын анықтап, батырлары жырымен салыстырып, тақырыпты, ой үндестігін тап, екі

сөйлеммен түйін сөз жаз.

Қобыланды батыр

Ортақ тақырып

«Күлтегін» жыры

Ой үндестігі

«Кенесары -Наурызбай

Түйін сөз

2-тапсырма (оқулықтан)

Дастаннан берілген үзіндіні оқып, (асты сызылған сөздер) оқиғаның идеясын тұтастандырушы ретінде қолданылған сөздерді тауып талда.

Үзінді

Менің ойымша..

-Қауырсынды, қанатты,

Таудан үлкен талапты,

Ер көңілді, қалма! – деп,

Жұртқа салды санатты.

Қалың қолдан саралап,

Алады өңкей манапты,

Ерегескен соғыста

Тастан қайтас болатты.

Тауға қарсы түйлікті,

Сұңқардай жиып қанатты.

Наурызбай кірді қамалға

Жанған оттай бұрқылдап,

Көк дөнен ат астында

Ор қояндай бұлтылдап,

Батырлардың найзасы,

Найзағайдай жылтылдап,

Мұннан кірген батырлар

Оннан шықты алқылдап.

Өзің таңдаған үзіндіні қойып талда

3-тапсырма

А) Қарамен берілген сөз тіркестерінен автордың көңіл күйін анықта.

Автордың көңіл күйін білдіретін сөз тіркестері, сөздер

Автордың пайымда

уындағы сөздердің мағынасы

Сенің түсінігіңдегі сөздер

дің мағына

сы

1. Өте залым болмаңыз, мұсылман

ның баласы

2.Арманда болған ер үшін

Кегін алар күн бүгін

3.Хан Кененің тұсында Жұрттан озған сыншы еді

Ә) Дастаннан авторға тән көңіл күйді анықтайтын үш сөзді тауып теріп жаз. Мағынасын анықта.

Автордың көңіл күйін білдіретін сөз тіркестері, сөздер

Автор

дың пайымда

уындағы сөздердің мағынасы

Сенің түсінігіңдегі сөздер

дің мағына

сы

Үйге тапсырма: 11-тапсырма

Рефлексия

«ҚҚҚ» кестесі

Қызық болған

1 нәрсе

Қиын болған

1 нәрсе

Құнды болған

1 нәрсе

Психологиялық ахуал

«Попкорн» әдісі арқылы

сұрақтарға жауап береді.

Дастанның идеясы: Кенесары-Наурызбайдың, басқа да көптеген батырлардың ерлігін дәріптеу, келер ұрпаққа үлгі ете отырып, шынайы тарихтан көрініс беру.

Ақынның заманға деген көзқарасы: Нысанбай - абырой-беделі асқан сыншы, ақын, жыршы. Жырда Кенесары бастаған ұлт-азаттық көтеріліс тарихы суреттеледі. Жырау Кенесары Қасымов бастаған көтеріліске өзі қатысып, көзі көрген оқиғаларды жырға арқау етеді.

Ортақ тақырып: Ерлік пен ел қорғау, тәуелсіздік жолындағы күрес. Ерлік көрсеткен ер-азаматтардың батырлық істерін көрсету

Ой үндестігі: батырлардың ерлігін дәріптеу, келер ұрпаққа үлгі ете отырып, шынайы тарихтан көрініс беру.

Түйін сөз: Бұл шығарма өзінің тарихи шындыққа негізделуімен құнды болып табылады. Кенесары-Наурызбай және басқа да батырлардың ерлік істері болашақ ұрпақты отансүйгіштікке, батырлыққа тәрбиелейді.

Дастаннан берілген үзіндіні оқып, (асты сызылған сөздер) оқиғаның идеясын тұтастандырушы ретінде қолданылған сөздерді тауып талдайды.

Дастаннан авторға тән көңіл күйді анықтайтын үш сөзді тауып теріп жазады. Мағынасын анықтайды.

Бүнгі сабақ бойынша алған білімдеріне «ҚҚҚ» кестесі арқылы рефлексия жасайды.

Талқылау кезінде оқушылардың айтылған пікірлері мен көзқарастары ауызша

мадақтау арқылы бағаланып, сабақтың келесі кезеңінде белсенді қатысуына ынталандырады

Жарайсың!

Керемет шешім!Ойлы шешім!

Мұндай ойлы пікірлерді ешқашан естімеппін!

Дескриптор

Білім алушы

-ақынның заманға деген көзқарасын анықтайды,

-шығармадағы ортақ тақырыпты анықтайды,

-ой үндестігін табады,

-түйінді сөзді екі сөйлеммен жазады.

Дескриптор

Білім алушы

-оқиғаның идеясын тұтастанды

рушы ретінде қолданылған сөздерді анықтайды,

-өз ойын білдіреді,

-өзі таңдаған үзіндіні талдайды.

Жапондық бағалау» әдісі арқылы бағалайды. Яғни «Дұрыс келісемін», «Толықтыра

мын, басқа көзқарасым бар», «Менің сұрағым бар».

Дескриптор

Білім алушы

- автордың көңіл күйін білдіретін сөз тіркестері, сөздерді анықтайды,

- автордың пайымдауындағы сөздердің мағынасын талдайды,

-өз түсінігіндегі сөздердің мағынасын түсіндіреді.

Оқулық

9-сынып

«Атамұра» баспасы

2019жыл

Қалыптас

тырушы бағалауға арналған

тапсырма

лар жинағы

9-сынып

ОҚЫТУДА

ҒЫ ЖАҢА ӘДІС-ТӘСІЛДЕР ҚОРЖЫНЫНАН ЕСБОСЫН НАҒИША ҚОЖАҚ

ҚЫЗЫ

Оқулық

9-сынып

«Атамұра» баспасы

2019жыл

Бекітемін__________ Қысқа мерзімді жоспар Қазақ әдебиеті 3-сабақ

Бөлім:

ІІ бөлім. Тарихи шындық пен көркемдік шешім

Педагогтің тегі, аты, әкесінің аты :

Күні:

Сынып: 9

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Нысанбай жырау "Кенесары – Наурызбай» дастанының композициялық құрылымы

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

9.1.1.1 әдеби шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасау;