Қошқар мүйіз оюының мәні мен мағынасы 5 сынып ғылыми жоба

Солтүстік Қазақстан облысы

Тимирязев ауданы «Белоградов орта мектебі» КММ-сі

Ром Шыңғыс Хуатханұлы

5 «А» СЫНЫП

Тақырыбы: «Қошқармүйіз» оюының мәні мен мағынасы

Бағыты: лингвистикалық

Секциясы: әдебиеттану

Ғылыми жетекшінің аты-жөні: Тохтамыс Кулия

Өзін-өзі тану пәні мұғалімі

2020 жыл

АҢДАТПА

Зерттеудің мақсаты: Қазақ ұлттық ою - өрнектері туралы

жалпы мағлұматтар жинау, «қошқармүйіз» оюының тарихын

зерттеп білу, «қошқармүйіз» оюының мән - мағынасын білу,

«қошқармүйіз» оюын насихаттау, «қошқармүйіз» оюынан

жасалған заттарды іздеп, салыстырып, қажеттілігіне көз

жеткізу.

Зерттеу барысында осы жоба бастауыш сынып оқушыларын

өз Отанының тарихын, мәдениетін, оның ішінде ерекше көзге

түсетін көне мұратымыз ою - өрнектерді бағалауға,

«қошқармүйіз» оюының жасалуымен танысып, осы өнерді

жалғастыра білуге, ою - өрнектердің тарихы, олардың қазіргі

заманда қолданылуы мен ерекшеліктері, дамуы, қоршаған

ортаның сұлулығын тани білуге үйрету мәселелерін

қарастырады.

Ғылыми зерттеу жоба кіріспеден, бір тарау және

қорытындыдан тұрады. Кіріспе бөлімде зерттеу

тақырыбының өзектілігі, жұмыстың мақсаты, қойылған

міндеттерді шешу әдістері баяндалған болса, негізгі бөлімде

ою-өрнектің мәні мен мағынасы толық ашылады. Қорытынды

бөлімде жұмыстың негізгі нәтижелері және олардың

негізінде жасалған қорытындылар, жұмыстың нәтижелерін

ғылыми және практикалық мақсаттарға пайдалану жөніндегі

ұсыныстар қамтылған.

Мазмұны

І. Кіріспе

ІІ. Негізгі бөлім

1. Ою-өрнек туралы жалпы мағлұмат

2. «Мүйіз» оюы, оның түрлері

3. «Қошқармүйіз» оюының қолдану өрісі

4. Ою-өрнектің актуальдік орны (сауалнама қорытындысы)

5. Ұсыныс

ІІІ. Қорытынды

ІV. Пайдаланылған әдебиеттер

V. Қосымша суреттер

І. Кіріспе

Жұмыстың өзектілігі. Еліміз егемендік алғаннан бері

салт-дәстүрімізді жаңғыртуға, ұлттық құндылықтарымызды

дәріптеуге, оны мемлекетімізде тұрып жатқан әр алуан ұлт

өкілдеріне насихаттап, кеңінен танып-білуге мүмкіндік бар.

Ұлттық ою – өрнектерді, соның ішінде «қошқармүйіз» оюын

зерттей отырып, халқымыздың ою - өрнегін өшуге, жоғалуға

жол бермеу. «Қошқармүйіз» оюының түрлерін салыстырып,

оюы бар заттардың қолданыс өрісін кеңейту зерттеу

жұмысының өзектілігін танытады.

Зерттеу жұмысының мақсаты мен міндеттері. Қазақ

ұлттық ою - өрнектері туралы жалпы мағлұматтар жинау,

«қошқармүйіз» оюының тарихын зерттеп білу, «қошқармүйіз»

оюының мән - мағынасын білу, «қошқармүйіз» оюын

насихаттау, «қошқармүйіз» оюынан жасалған заттарды іздеп,

салыстырып, қажеттілігіне көз жеткізу.

Зерттеу нысаны: қазақ халқының ою-өрнектері зерттеу

нысаны болып табылады.

Жұмыстың жаңалығы: . «Қошқармүйіз» оюының

түрлерін салыстырып, оюы бар заттардың қолданыс өрісін

кеңейту.

Қойылған міндеттерді шешу әдістері: Сауалнама

жүргізу, сұхбат өткізу, бақылау жүргізу, шеберлермен

кездесу, энциклопедиямен жұмыс

Зерттеудің құрылымы: ғылыми зерттеу жұмысы

кіріспеден, бір тарау мен қорытындыдан, пайдаланылған

әдебиеттер тізімінен тұрады.

ІІ. Негізгі бөлім

1. Ою-өрнек туралы жалпы мағлұмат

Ою-өрнек (латын тілінен аударғанда әсемдеу, сәндеу) – әр

түрлі заттарды, архитектуралық ғимараттарды әшекейлеуге

арналған жүйелі ырғақ пен қайталанып отыратын әр

үйлесімділікке құрылған өрнек-нақыштар. Ұлттық ою-өрнек

өзіне тән белгілерінің жүйелерін қазақ халқының

қалыптасуымен әрі республиканың қазіргі аумағын

мекендеген Азияның басқа да халықтары мәдениетімен

тығыз байланыста дамыды. Бұл ортағасырлық

архитектуралық ғимараттардағы көгеріс және геометриялық

ою-орнектерден (Айша-бибі, Ахмет Яссауи кесенесі) айқын

көрінеді. Қоңыр ою-өрнектің дәстүрлі тоқыма өнері үлгісінде,

кестеде, ағаш, мүйіз, сүйек, металл мен теріге өрнек салу

мейлінше жетілдіре түсті.

Ою-өрнек ісі тым ерте заманнан бастап-ақ қазақ

қолөнерінің барлық түріне бірдей ортақ әсемдеп

әшекейлеудің негізі болып келді.