Тәрбиелеуші есептер туралы 5 сынып ғылыми жоба

Тақырыбы:

Тәрбиелеуші есептер

Ғылыми жоба мақсаты:

Бұл жоба Қазақ халқының күнделікті өмір тіршілігінен алынған.Қазақ халықының салт-дәстүрінің қадірі мен қасиетін салмақтап, өзіне тән ерекшелігін саралай білген, орнына, маңызына сай қолданған. Әр есепте өзіндік кие болатынын, мақсаты мен мағынасы болатынын сезе, түйсіне білген. Әр есептің өзіндік қасиеті тұрмыс-салтқа қатысты, тәрбиелік мәні, саналы орны болған.Ұлы ғұлама, әлемнің екінші ұстазы Әбу-Насыр Әл-Фараби бұдан мың жылдан аса уақыт бұрын «адамға ең бірінші білім емес, тәрбие керек. Тәрбиесіз берген білім адамзаттың қас жауы», - деген қағидасын ұстанамын.

Математика өмірді сан арқылы бейнелейді. Тіршілік ете бастаған алғашқы кезеңде адам баласы жазу-сызудан бұрын-ақ санауды үйренгені хақ. Сен сандарды жалықтыратын нәрсе деп ойлайсың ба? Тағы да ойланып көр. Адамдар қалай санай бастаған? Адамдар санай бастаған кезде, сірә, санау үшін қол саусақтарын пайдаланған болар. Барлық адамдарда он саусақтан болғандықтан, ондықтармен санау ыңғайлы болған.

Ғылыми Жобаның міндеттері:

– Тәрбиелеуші есептермен танысу.– Тәрбиелеуші есептердің өмірде алатын орнын түсіндіру.

–Мәселе: Білім беруде және тәрбие саласында тәрбиелеуші есептердің алатын орнын зерттеу.Зерттелетін зат: Халықтық педагогика элементтерін кеңінен пайдалану, ұрпақ бойында адамгершілік қасиетін дамытуда пайдасы бар екенін зерттеу.

1.Қойшының бірінші есебі

Биылғыдай ендігі жылы да қойдың бәрі төлдеп,оның жартысы биылғыдай егіз қозыдан берсе,қой басын 100-ге жеткізер едім. Олай болса,былтыр менде қанша қой болған?

Бұндай есептерді дұрыс шығару үшін,алдымен ондағы әрбір сөзге көңіл бөліп,шартын мұқият оқып шығу керек. Әдетте ,мәселе есептерде теңдеу құру керек болғанда,ізделінеді өлщемдібелгісіз айналымы ретінде белгілейді де,сол айналымға қатысты теңдеу құрады. Олай болса,былтырғы қой санын х-деп белгілеудің мағынасы бар.Есеп шартына сүйене отырып,биылғы қой санын да осы айналымала көмегімен өрнектеуге болад:2*Х+Х/2.

Келесі жылы да қой бағасының екі жарым есе көбеюін(2*Х+Х/2*2+(2*Х+Х/2)*1/2 өрнегімен жазуға болады.

Соңғы өрнекті 100-ге теңестіріп,Х-ке қатыстытеңдеуді шешетін болсақ,есеп жауабын аламыз. 16 қой

Есеп мазмұны мен есептеу әдісінің стандарттылығы оқушының неғұрлым көп есептерді шығарып үлгеруін көздей отырып,есептің оқытушылық саапсын кемітеді.Көбінесе есептің жауабын табу көзделіп,есепті шығару процесі оқушының көңілінен тыс қалып жүреді.Келешекте өмірілік қажетіне керегі шамалы «білімдерді» қалыптастыруға бағытталған есептер де аз емес.

Есеп шартының қандай түрде берілуіне,оның қандай «текстік сүйемелдеуімен»құрастырылғанына байланысты,есептің оқушыға тигізер әсері мен берер пайдасы туралы айтуға болады. Осыған орай,келесі есепті қарасырып көрелік.

Қойшының екінші есебі

Мендегі қойдың бәрі төлдеп,жартысы егіз қозыдан әкелсе,келесі жылы алты киіз басуға болар еді.Бесеуі ғана егіз қозы тапса –бес киіз ғана баса аламын.

Менде қанша қой бар және бір киізге қанша қойдың күзем жүні керек?

Шешімі:Барлық қойдың саны Х болсын

Сонда,есеп шарты бойынша 6 киізгеХ+(Х+Х/2)қойдың,ал 5 киізге Х+)Х+5) қойдың күзем жүні керек. Енді жаңа параметр енгізуге болады. Айталық,бір киіз басу үшін t-қойдың күзем жүні қажет болсын.Олай болса,6t және 5t дегеніміз алты және бес киіз басуға қажет қойлардың саны.Сонымен мынадай теңдеулер жүйесін құра аламыз:

2Х+(Х/2)=6t және2Х+5=5t

Жүйенің бірінші теңдеуінен екіншісін шегерсек, t -параметрін Х айнымалысы арқылы өрнектеген боламыз:

t=(Х/2)-5

Жүйені Х айнымалысына қатысты шешетін болсақ, Х=60болатынын көреміз.

ЖауабыҮ60 қой,25 қозы.

Қойшының үшінші есебі

«Қой жасындағы»ұлымның жасы «қозы жасындағы «ұлымдікінен екі есе үлкен,ал олардың жастарының айырымы да,қосындысы да мүшелден бір жылға кем болса,ұлдарымның әрқайсысы нешеде?