Қозғалтқыштардың жалпы құрылысы туралы ашық сабақ

№19 колледж

Тақырыбы: Қозғалтқыштардың жалпы құрылысы.

Топ: 2-02, «Ауылшаруашылық өндірісіндегі тракторшы - машинист»

Арнайы пән оқытушысы: Әуелбеков Бауыржан

Тексерілді

Директордың оқу өндірістік ісі жөніндегі орынбасары А.Ильясов

Өтілетін күні:

05.04.2021 жыл

Топ: 2-02, ІІ - бағам

Пән атауы: Трактор құрылысы

Мамандығы: «Ауылшаруашылық өндірісіндегі тракторшы - машинист»

Сабақтың тақырыбы: Қозғалтқыштардың жалпы құрылысы.

Кривошипті шатунды механизм құрылысы және

жұмысы.

Сабақтың мақсаттары

Білімділік: Оқу бағдарламасы мен стандарт талаптарын орындау, білімді сапалы игерту

Дамытушылық: Студенттердің іскерліктерін, өз бетімен еңбектену сезімдерін, білімдерін дамыту. Байқағыштық, сын тұрғысынан ойлау, шығармашылық қабілеттерін дамыту.

Тәрбиелік: пәндік сауаттылыққа, ұқыптылыққа, ұйымшылдыққа, өзін - өзі бағалай білуге, ұлтжандылыққа тәрбиелеу.

Сабақ түрі: дәстүрлі сабақ

Әдіс тәсілдері: түсіндіру

Сабақтың көрнекіліктері: плакаттар, проектор, графопроектор, макеттер, қозғалтқыш бөлшектері, козғалтқыш макеті.

Пәнаралық байланыс: Машиналарға техникалық қызмет көрсету, Конструкциялық материалдар технологиясы және материалтану, автомобиль құрылысы.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі:

- студенттермен сәлемдесу;

- студенттердің сабаққа қатысуын тексеру;

- студенттердің сабаққа дайындығын тексеру;

ІІ. Негізгі бөлім:

а) Студенттердің зейін-ынтасын сабаққа аудару

ә) Студенттерді сабақтың тақырыбымен, сабақтың мақсаттарымен таныстыру

б) өткен тақырыптарды пысықтау уй тапсырмасын сұрау

в) жаңа тақырыпты түсіндіру

Тракторларда қолданылатын дизельдi двигательдер мынандай бөлiктер мен жүйелерден құралады: кривошиптi-шатунды және газ тарату механизмдерi, коректендiретiн, майлайтын, суататын жүйелер және оталдыратын қондырғы.

Иiндi-шатунды механизм поршеннiң iлгерi-кейiндi түзу сызықты қозғалысын иiндi бiлiктiң айналмалы қозғалысына өзгерту қызметiн атқарады. Ол үшiн оның құрамында цилиндр, поршень, шатун және иiндi бiлiк болады.

Газ тарату механизмi цилиндр iшiндегi жүретiн процестердi иiндi-шатунды механизммен бiрлесе отырып iске асырады.

Қоректендiру жүйесi цилиндр iшiне жану қоспасын даярлау қызметiн атқарады.

Суыту жүйесi двигательде пайда болған артық жылуды одан тыс шығарып, қоршаған ортаға таратып жiберу және двигательді салқындатып температураны бір қалыпты ұстап тұру қызметін атқарады.

Майлау жүйесi двигатель бөлшектерiнiң аралығындағы үйкелiс күшiн азайту қызметiн атқарады.

Оталдыру жүйесi двигательдi алғаш iске қосып жiберi қызметiн атқарады. Өйткенi двигательдегi процесстер алмасып цилиндр iшiнде ұлғаю процессi басталғанша поршеньдi қозғау қажет болады. Осы жұмысты двигательдi оталдыру деп атайды.

Кривошипті-шатунды механизм поршеннiң iлгерi-кейiндi түзу сызықты қозғалысын иiндi бiлiктiң айналмалы қозғалысына өзгерту қызметiн атқарады. Ол үшiн оның құрамында цилиндр, поршень, шатун және иiндi бiлiк болады. Поршень цилиндр iшiнде газ қысымының әсерiнен екi өлi нүктесiнiң аралығында түзу сызықты қозғалыс жасайды. Ал ондай қозғалысты, двигательден сыртқа шығарып, әрi қарай пайдалану үшiн өте күрделi механизмдер қажет болады. Сондықтан ондай түзу сызықты қозғалысты айналмалы қозғалысқа ауыстырса, оларды әрi қарай машинаның жүретiн дөңгелектерiне дейiн тасымалдау оңайға түседi. Сол үшiн поршеньге шатун жалғасып, оның екiншi ұшы иiндi бiлiктiң мойнына тiреледi де оны поршеньге әсер ететiн газ қысымының күшiмен иiндi бұрай қозғайды. Сол себептi иiндi бiлiк айналмалы қозғалысқа келедi.

Кривошипті – шатунды механизм

Кривошипті-шатунды механизмнiң бөлшектерiн қозғалатын және қозғалмайтын бөлшектер деп екi топқа жатқызуға болады. Қозғалмайтын бөлшектерге цилиндрдi және блокты, ал қозғалатын бөлшектерге поршень, шатун және иiндi бiлiк топтарының бөлшектерi жатады. Сонымен двигательдердiң иiндi-шатунды механизмдерi мынандай бөлшектер тобынан құралады: цилиндрлер – тобы, поршень тобы, шатун тобы және иiндi бiлiк тобы.

Осы көрсетiлген бөлшектер тобының әрқайсысы белгiлi бiр қызметтi атқарады. Цилиндрлер тобы – поршеньнiң әрi-берi қозғалысы кезiнде бағыттаушы қызметiмен қоса, оның iшiнде процесстер жүру үшiн қажеттi көлем жасап тұрады. Поршень тобының бөлшектерi цилиндр мен аралықтағы қозғалуға қажеттi болатын саңылауды неғұрлым берiк бiтеп, цилиндр iшiнде жүретiн процестерге байланысты газ қысымын қабылдау қызметтерiн атқарады. Шатун тобының бөлшектерi поршень мен иiндi бiлiктi жалғастырып, поршеньде пайда болған газ қысымының күшiн иiндi бiлiкке жеткiзедi, ал керек болғанда иiндi бiлiктегi күштi поршеньге жеткiзедi. Сөйтiп, поршеньнiң түзу сызықты қозғалысын, иiндi бiлiктiң айналмалы қозғалысына ауыстыру қызметiн атқарады. Иiндi-бiлiк тобы шатуннан келген күштiң әсерiнен өзi айналмалы қозғалысқа келедi де, сырттағы трансмиссия арқылы жүргiзетiн дөңгелектердi айналдырады.

Цилиндрлер бекiтетiн қорапты – двигательдердiң блогы деп атайды. Оны алюминий қоспасынан немесе сұр шойыннан құйып жасайды.

Цилиндрлер (гильза)

Суреттегі автотрактор двигательдерінің цилиндрлері алмалы-салмалы. Бөлек жасалған цилиндрді гильза деп атайды.

Цилиндр гильзасы қоспалы шойыннан жасалады, айна деп аталатын ішкі беті жақсылап өңделеді және шынықтырылады. Гильзаның сыртқы беті екіге бөлінеді. Сүйықтықпен салқындайтыны ылғалды деп аталады. Ауамен…