Қызғалдақ – гүлдер патшасы ғылыми жобасы, 4 сынып

Тақырыбы:

« Қызғалдақ – гүлдер патшасы»

Қоңыр орта мектебі

Зерттеу жұмысы

Зерттеу жұмысының авторы:

Қазбек Ерасыл 4«А» сынып

Зерттеу жұмысының жетекшісі:

Аманғали Самал Бауржанқызы бастауыш сынып мұғалімі

Түйіндеме

Аты – жөні: Қазбек Ерасыл

Ұлты: қазақ

Туған жылы: 29.09.2012 жыл

Мекен – жайы: Қоңыр ауылы Бейбітшілік көшесі № 38

Сыныбы: 4 « А »

Зерттеудің мақсаты: қызғалдақтар әлемін зерттеу, олардың әлемде сирек кездесетін барлық түрлерін, ерекшеліктерін қарастыру.

Зерттеудің міндеті: Бұрыннан белгілі мәліметтерге аналитикалық талдау жасау.

Зерттеудің кезеңдері:

2019-2020 жылдар: таңдаған тақырып бойынша бар деректермен танысу.

2020-2021 жылдар: жинақталған мәліметтерді бір жүйеге келтіру

2021-2022 жылдар: жан-жақты ғылыми жобаны жазып, жариялау

Зерттеудің әдісі: тақырып бойынша деректермен танысу, талдау жасау және қорытындылау.

Жауқазындар патшасы

Қызғалдақтардың өмірі, табиғаты адамзаттікіне ұқсас. Он төрт – он жеті жаста ол алғаш рет гүл ашады,сосын жиырма жыл өзінің ең жақсы кезінде әр көктем сайын гүлдейді. Содан соң ол жиі – жиі сиреп, үш – төрт жылда өзінің ашық сары, қызыл, ақ, сарғыш-қызыл, ашық-қызыл жапырақшаларын ашқан соң жайлап қартаяды. Осы таңғажайып әдемі, жабайы қызғалдақтар туралы ғалым-гүлтанушы – Анна Андреева Иващенко суретші Олег Беляевпен бірігіп көптеп жаңалықтар ашып, зерттеген. Олар «Қазақстанның қызғалдақтары» атты ғажайып кітап құрастырған. Бірақ бұл кітапты не дүкендерден, кітап жаймаларынан таба алмайсыз.

Егер қызғалдақты нәзік, жас, енді өсіп келе жатқан кезінде жұлып алып, пиязшасын (яғни түбін) тимесе, ол азғырып, вегетациялық қасиетін жоғалтып, өліп қалады. Ең бастысы «жабайы» түрлерінің көбісі тек қана ұрықпен көбейетіндер, сондықтан әрбір жұлынған гүл – бұл жойылған ұрық.

Патша деп атайтынымыз – өйткені гигантты сұлу биіктігі – 70 сантиметрге, ал жапырақтарының ұзындығы – 15 сантиметрге жетеді.

Шымған қызғалдағы

(Лалагүлдер тұқымдасы)

Мәртебесі: сирек кездесетін түр. 1961 жылы З.П. Бочанцева сипаттап жазған. Өзбекстандағы Ташкент облысы маңындағы Шатқал жотасы эндемигі болып

есептелген. Қазақстаннан Қарабаусай өзені аңғарынан (Қаражантау жотасының оңтүстік бөлігі) табылды. Таудың орта белдеуіндегі (теңіз деңгейінен 1400-1800 метр) тасты және шағыл тасты баурайлардың таяз жыраларында өседі. Жеке шағын популяциялар (көлемі 250-300 шаршы метр) болып кездеседі. Ең көп тығыздығы – бір шаршы метрде 19 гүлдейтін өсімдік өседі.

Жауқазын, бәйшешек

(Лалагүлдер тұқымдасы)

Мәртебесі: саны қысқарып бара жатқан түр. Республиканың тек солтүстік-батыс бөлігінде - Жайық өзені аңғарынан батыс шоқыларға және солтүстік – батыс Бетпақдалаға дейін кездеседі. Қазақстаннан тыс Украинаның оңтүстігі мен ортаңғы бөлігінде, Қырым мен Кавказды қосқанда, Ресейде таралған. Далаларда бұталар арасында және орман шетінде өседі. Қазақстанның үлгілері тек тұқым…