Сабақта ұлттық ойындарды қолдану жолдары 3 сыныпқа

«Құмаш Нұрғалиевтың педагогикалық мұрасы» атты облыстық педагогикалық оқулары

Секция: Рухани жаңғыру-ғылым мен білім берудегі сапаның негізі

Тақырыбы: «Бастауыш сыныптарда ұлттық ойындарды қолданудың

тиімді жаңаша сипаты»

Салыкбаева Жадыра Сапарбековна

1- санатты бастуыш сынып мұғалімі

Шығыс Қазақстан облысы,Зайсан ауданы,Айнабұлақ ауылы

КММ Айнабұлақ орта мектебі

2018-2019 оқу жылы

Мазмұны.

Кіріспе:

1.1.Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру» атты стратегиялық бағдарламасының міндетті мәселелері

1.2.Ұлттық ойындардың маңызы

1.3.Ұлттық ойындарды қолданудың тиімділігі

1.4.Ұлттық ойындарды оқу үдерісінде қолдану (жетістіктер мен кемшіліктер)

Қорытынды:

Кіріспе

Ескіден қол үзбей, жаңаға қол жеткізгендер ғана мұғалім бола алады. Конфуций

ХХI-ғасырдың жан-жақты зерделі, дарынды,талантты балаларды қалыптастыруда білім беру мәселесі мемлекетіміздің басты назарында. Оқыту жүйесін заман талабына сай үйлестіре алу міндеті туындап,білімге, бүкіл әдістемелік жүйеге жаңа талаптар қойылуда.Осы тұрғыдан алғанда мұғалімге білім берудің тиімді жолдарын қалыптастыру, таңдай білу еркіндігі тиіп отыр.Қазіргі өз іс-тәжірибемде қолданып жүрген ұлттық идеология,ұлттық ойындардың сабақтың өн бойына енуі оқыту мақсатына жетудің бірден-бір жолы, баланы субьект ретінде оқу ісіне өзінше қызықтыратын, оған қабілетін арттыратын жағдай туғызып келеді.Оның бастысы- оқу үрдісін жаңаша ұйымдастыру.Мақсатқа жету оқушының өзі арқылы іске асады.

Тақырыптың өзектілігі: Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың оқу үрдісінде көркем шығармаларды оқытуда СТО технологиясын тиімді қолдану арқылы білім сапасын көтеру.

Мақсаты:Ұлттық ойындарды ойнай отырып, оқи білетін,ойнай отырып,ойлай білетін,ойнай отырып еңбектене білетін адамгершілік қасиетін бойына дарыта білген тұлға тәрбиелеу.

Міндеттері:

Тамыры терең ұлттық құндылықтарымыздан нәр алған «жаңашыл ойындар» арқылы бастауыш сынып оқушыларын оқытудың тиімді жолдарын ұсыну.

Педагогикалық оқу үрдісінде жүргізілген іс-тәжірибелерім арқылы бұл әдіс-тәсілдердің тиімділігін дәлелдеу.

Жаңашылдығы: Ұлттық ойындардың жаңашалануы бастауыш сынып оқушыларының көзқарасын,мінез-құлқын қалыптастырып,олардың табиғи,рухани өсуінің ерекше жолы деп ойлаймын.

Болжамы: Ұлттық ойындарды біліп,көріп және ойнап өскен бала халқының өткені мен болашағының арасындағы ұрпақ жарасымын, асыл мұраның сақталуына жанашыр болады деп сенемін.

Кіріспе:

Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру» атты халқымыз үшін стратегиялық мәні зор бағдарламалық еңбегінде бірқатар маңызды міндеттерге,Қазақ елінің болашағын келмелденуге қатысты өзекті мәселелерге баса назар аударылғаны мәлім. Мұнда ол басты мақсатымыз-әлемдегі ең дамыған 30 елдің қатарына қосылу үшін санамыз ісімізден озып жүруі,яғни ой-сана күнделікті өмір талабына сай рухани тұрғыда жаңғырып отыруы қажет екенін,бұл еліміздегі саяси және экономикалық жаңғыруларды толықтырып қана қоймай,солардың өзегіне айналуы керектігін ерекше ескертті.

Әрине,осынау бағдарламалық құжаттағы тарамдалып жіктелген өзекті міндеттердің қай-қайсысы да еліміз үшін аса маңызды екені айтпаса да белгілі.Алайда білім саласының бір өкілі болғандықтан, бізге ең алдымен осы мақаладағы білім мәселесіне арналған «Білімнің салтанат құруы» атты арнайы бөлімінің орны ерекше деп ойлаймын.Өйткені мұнда Елбасы әр жылға халыққа арнаған Жолдаулары мен басқа да еңбектерінде,сөйлеген сөздерінде айтылған ордалы ойларын жаңа қырынан дамытып,ел руханиятына байланысты тың ұсыныс-пікірлерін ортаға салады.

«Бір жылдығын ойлаған дән егеді, он жылдығын ойлаған тал егеді, мың жылдығын ойлаған-ұқпағына білім-нәр егеді», деп ежелден тәмсілдеген дана халқымыз «Оқу-білім азығы, білім-ырыс қазығы» деген секілді талай ұлағатты ой қорытқан. Сондықтан бүгінгі таңдағы кез келген көзі қарақты ата-ана ұл-қызының білім алып,қатарынан кем болмағанын ойлайтыны белгілі.

Елбасының «Болашаққа бағдар:Рухани жаңғыру» атты мағынасы терең еңбегіндегі туған жер, патриотизм,өз елінің мәдениеті мен салт-дәстүріне елжандылықпен атсалысу,еліміздің қасиетті рухани құндылықтары немесе «Қазақстанның киелі жерлері географиясы» жобасын іске асыру жұмыстарын білім беру саласын өкілдерінің қызметінсіз көзге елестету мүмкін емес.

1.2.Ұлттық ойындардың маңызы

«Жылы шырайлы, әрі салмақты келбеті,өзгені қоса еліктіргіш таза күлкісі жұртты өзіне тартпай қоймайтын. Ойшылдық,көңілге алған ісіне алаңсыз берілгіштік, аса сыпайы биязылық және қасындағыларға ерекше ізет-ілтифаттылығы Құмаштың бала кезден бойына сіңірген қасиеттері еді.Бірақ оның мінезі біртоға емес,оның бойынан қайсарлық,батырлық,өз ойындағысын іске асырмай қоймайтын табандалық,керек кезде бойынан қызбалық та кездесетін.Ол әрқашан өзімен әлдебір жаңалықтың лебін,мәдениеттің ұшығын міндетті түрде қоса ала жүретін,тарата жүретін.Нұрғали мен Күлдәрінің еккен қасиетті дәні осылай көктеп, мәуелі бәйтерекке айналды» бұл Құмаш Нұрғалиев туралы жазылған жолдардан ұлы жаңашыл пеагогтың балалық шағында ойнап,қызығына батқан ойындарының да ізі бардай көрінеді маған.Себебі, баланың негізгі іс-әрекеті-ойын.Халқымыздың баланың «ойын баласы» деп атауы бекер емес.Қазақ халқы негізінен ұрпақ қамын басты мақсат етіп қойып,балалардың нағыз азамат болып қалыптасуына аса зор мән берген.

Ата-бабамыз ойынды тәрбие құралы деп санаған.Ойын арқылы балалар қоғамдық тәжірибені меңгереді,өзінің психологиялық ерекшеліктерін қалыптастырады.Сөйлесе жүріп,балалар өзара пікірлеседі,әсер алады.Ұлттық ойындарды үйрету арқылы әділдікке,достыққа,сыйластыққа,кішіпейілдікке тәрбиелей отырып,адамгершілік қасиеттері де қалыптасады.Қазақтың ұлттық ойындар тәртібін сақтауы,баланы осы кезден бастап тәртіпке,әділдікке,жинақылыққа баулиды,адал,қайрымды,өжет болуға тәрбиелейді.

1.3.Ұлттық ойындарды қолданудың тиімділігі

Ұлы педагог В.И.Сухомлинский: Ойынсыз,музыкасыз,ертегісіз,творчествосыз,фантазиясыз толық мәніндегі ақыл-ой тәрбиесі болмайды.-дейді.Демек,шәкірттің ақыл-ойы,парасаты ұлттық салт-сананы сіңіру арқылы баии түседі.

20 ғасырдың басында өмір сүрген этнограф М.Гуннер қазақтың ұлттық ойындарын былайша жіктейді:

1.Жалпы ойындар

2.Қарсыласу мен күресу сипатындағы ойындар

3. ашық алаңқайдарғы ойындар

4.Қыс мезгіліндегі ойындар

5.Демалыс ойындары

6.Ат үстіндегі ойындар

7.Аттракциондық көрініс ойындары

1.4.Ұлттық ойындарды оқу үдерісінде қолдану (жетістіктер мен кемшіліктер)

«Ақсерек пен көксерек»ойыны (Мәлкі тотай,Айгөлек деп те аталып жүр)

Бұл ойынды жылдың жылы мезгілінде ауылды жерде,6-15 жас аралығындағы балалар жиналып ойнайды. Ойыншылар саны 6 адамнан кем болмауы керек.Екі топ жасақталып,әр топ бір-бірінен алысырақ барып,қатарласып, қол ұстасып тұрады.

Ақ серек пен көк серек!

Тауып алдым бәйтерек!

Жалындаған күн керек!

Жалпы достан кім керек?

Анау тұрған ұл керек!

Оның аты- Жалынбек!